Μεγαλώνοντας σκεπτόμενους πολίτες

από την Κριστίνα Ντονόσιε

Πλέον στο νηπιαγωγείο δίνουμε πολύ μεγάλη έμφαση στην προσπάθεια να αποκτήσουν τα παιδιά μας βαθιά περιβαλλοντική συνείδηση. Σε αυτό το πλαίσιο λοιπον, οι τάξεις Κρικ και Κορνήλιος του νηπιαγωγείου συμμετείχαν για μια ακόμη φορά  στο κάλεσμα της παγκόσμιας περιβαλλοντικής κινητοποίησης  Fridays For Future την Παρασκευή 29 Νοεμβρίου.

Για την ιστορία, οι δράσεις του διεθνούς κινήματος Fridays for Future ξεκίνησαν το 2018 στη Στοκχόλμη και πήραν παγκόσμιες διαστάσεις. Πρόκειται για μαθητικές κινητοποιήσεις ενάντια στην κλιματική κρίση. Από τον Μάρτιο του 2019 η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά σε αυτές, με πλήθη μαθητών να διαδηλώνουν σε διάφορες πόλεις της χώρας.

Ήδη από την αρχή της χρονιάς τα παιδιά του Κρικ και του Κορνήλιου εμβαθύνουν σε περιβαλλοντικά ζητήματα, συνειδητοποιώντας τις απειλές που αυτό δέχεται και σκεπτόμενα πιθανές λύσεις. Η ανακύκλωση των αποβλήτων, η κομποστοποίηση, οι δράσεις καθαρισμού ακτών στις οποίες συμμετείχαν τα παιδιά, αλλά και η προβολή στιγμιότυπων από μαθητικές διαδηλώσεις που πραγματοποιούνται ανά τον κόσμο, έχουν προετοιμάσει το έδαφος για την ενεργή συμμετοχή τους στο εν λόγω κίνημα.

Με τον ίδιο τρόπο, την εβδομάδα πριν την δράση τα παιδιά κλήθηκαν να σκεφτούν τι προβλήματα αντιμετωπίζει το περιβάλλον. Οι απαντήσεις που έδιναν «Τα σκουπίδια στους δρόμους και στις παραλίες» «Οι φωτιές που καίνε τα δάση» «Οι άνθρωποι που πληγώνουν την καρδιά της γης» «Τα ζώα που τρώνε σκουπίδια και πεθαίνουν» «Τα δέντρα που κόβουμε για να φτιάξουμε το χαρτί» έγιναν αφορμή για να προτείνουν στη συνέχεια λύσεις. Παρότρυνα τα παιδιά να μεταφέρουν τις ιδέες και τις σκέψεις τους στον υπόλοιπο κόσμο και κάπως έτσι καταλήξαμε στην προετοιμασία των πλακάτ.

Ολοκληρώνοντας τα πανό, φωνάξαμε τα συνθήματα που αναγράφονταν σε αυτά και οργανώσαμε τη δική μας διαδήλωση για την επόμενη μέρα.

Το πρωινό της Παρασκευής 29/11, ο Κρικ και ο Κορνήλιος ένωσαν τις δυνάμεις τους και αφού έκαναν  μία μικρή προθέρμανση τα συνθήματα, ξεκίνησαν από το σχολείο αποφασισμένοι να ευαισθητοποιήσουν τους κατοίκους της Κυψέλης.

Διασχίσαμε τους δρόμους γύρω από το σχολείο, κρατώντας πανό και διαδίδοντας τα μηνύματα που ανέδειξαν τα παιδιά. Κάποιοι γονείς ακολούθησαν το παράδειγμα των παιδιών τους και μας συνόδεψαν, φωνάζοντας συνθήματα. Επιστρέφοντας στο σχολείο άκουσα την Α. να λέει στα υπόλοιπα παιδιά: «Έπρεπε να το πούμε και σε άλλες γλώσσες, για να το καταλαβαίνουν πιο πολλοί». Την ίδια στιγμή η Μ. μου εξέφρασε μία ακόμη σκέψη: «Γιατί καθίσαμε τόσο λίγο; Άμα καθόμασταν και άλλο θα μας άκουγε όλη η γειτονια». Τόσο ο παλμός της διαδήλωσης, όσο και αυτά που άκουγα, επιβεβαίωσαν το γεγονός ότι τα παιδιά είχαν συνειδητοποιήσει τον σοβαρό σκοπό της κινητοποίησης, αλλά και τις διαστάσεις της περιβαλλοντικής κρίσης.

Σε κάθε περίπτωση, η συμμετοχή μαθητών σε ειρηνικές διαδηλώσεις είναι ιδιαίτερα θετικό γεγονός και ενισχύει την διαδικασία εμπλοκής των νέων παιδιών στις αποφάσεις και τους θεσμούς που επηρεάζουν τη ζωή τους.

Μέσω της ενεργούς συμμετοχής στην πραγματική ζωή, τα παιδιά  ενδυναμώνονται και αποκτούν ζωτικό ρόλο τόσο στην διαχείριση της προσωπικής τους ζωής, όσο και στην ανάπτυξη των κοινοτήτων που διαβιούν.

Επιπλέον, αυτός είναι ένας τρόπος για να εμπεδώσουν τα παιδιά την κουλτούρα της δημοκρατικής συμμετοχής και να αναπτύξουν τη δική τους ατομικά επιλεγόμενη στάση απέναντι σε αυτήν. Η υποστήριξη των ενηλίκων στις κινητοποιήσεις των παιδιών είναι σημαντική, προκειμένου αυτά να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον σ΄ ένα βιώσιμο και υγιές περιβάλλον.

Διαχείριση απορριμάτων μέσω της κομποστοποίησης

από την Κριστίνα Ντονόσιε

Μιας και η διαδικασία ανακύκλωσης μπήκε στην καθημερινότητα του νηπιαγωγείου, τα παιδιά αποκτούν σιγά σιγά κάποιες συνήθειες ως προς τη διαχείριση των απορριμμάτων τους.

Καθώς ολοκληρώνουν το πρωινό τους, τα παιδιά συγκεντρώνουν φλούδες, απομεινάρια φρούτων και άλλα περισσευούμενα υλικά με σκοπό να τοποθετηθούν στον κάδο κομποστοποίησης που βρίσκεται στην αυλή. Προτού φτάσουν όλα αυτά στον κάδο τα ίδια τα παιδιά αναλαμβάνουν να τα κόβουν σε πολύ μικρά κομμάτια, προκειμένου αυτά να κομποστοποιηθούν γρηγορότερα. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας τα παιδιά πειραματίζονται με τα χαρακτηριστικά της επιφάνειας και τις μυρωδιές των φρούτων «πριν η μπανάνα μύριζε ωραία, τώρα είναι χάλια» «το μήλο είναι καφέ τώρα», αλλά προσπαθούν και να ανακαλύψουν ποιος τρόπος κοπής είναι πιο αποτελεσματικός «από αυτή την πλευρά γλιστράει, γύρνα το ανάποδα να το κόψεις πιο εύκολα», «άμα κάνω πολλές φορές με το μαχαίρι γραμμή στο ίδιο σημείο, κόβεται»

Ύστερα πηγαίνουν τα ίδια και ρίχνουν αυτά που έχουν κόψει στον κάδο κομποστοποίησης και παρατηρούν τα υλικά που βρίσκονται εκεί. Ξαφνιάζονται για το πως άλλαξαν χρώμα και μορφή οι φλούδες που βάλαμε μέσα τις προηγούμενες μέρες, βρίσκουν σαλιγκάρια μέσα στον κάδο και κάνουν υποθέσεις για το αν τους αρέσει μέσα στον κάδο ή να τους βρούμε άλλο σπίτι «Μυρίζει χάλια εδώ, να τα πάρουμε να τα βάλουμε αλλού; «Είναι πολλά μέσα στον κάδο, μπορεί να τους αρέσει εδώ και τους βάζουμε και φαγητό».

Το μείγμα που υπάρχει στον κάδο χρειάζεται ανακάτεμα 1 με 2 φορές τη βδομάδα, προκειμένου να γεμίσει οξυγόνο και να βοηθάμε τους μικροοργανισμούς που βρίσκονται μέσα να αναπνεύσουν. Τα παιδιά αναλαμβάνουν να το κάνουν με το ειδικό εργαλείο. Προσπαθούν να το μοιράζονται, αλλά υπάρχουν και διαφωνίες «Θα το κάνω πρώτος γιατί το κάνω καλύτερα και θα δείξω και σε σας» «Θέλω να ανακατέψω περισσότερη ώρα γιατί τα χέρια μου είναι δυνατά και μ’ αρέσει».

Ολοκληρώνοντας το ανακάτεμα, τα παιδιά πηγαίνουν στο λάστιχο της αυλής για να πλύνουν το εργαλείο και να το βάλουμε στη θέση του. Εκεί συνήθως ο ένας χειρίζεται τη βρύση και ο άλλος καθαρίζει το εργαλείο, δίνοντας οδηγίες για το πότε να ανοίξει και να κλείσει η βρύση.

Η κομποστοποίηση είναι μια μορφή ανακύκλωσης με πολλά οφέλη για το περιβάλλον. Εκτός αυτού, η ίδια η διαδικασία ωθεί τα παιδιά στο να παρατηρούν περισσότερο τα οργανικά υλικά, να καλλιεργήσουν την λεπτή τους κινητικότητα (κόψιμο, ανακάτεμα), να προβούν σε λογικομαθηματικές έννοιες (πόσο συχνά ανακατεύουμε, τι ποσότητες βάζουμε μέσα) και να έρθουν πιο κοντά στη φύση και τους κατοίκους της (σαλιγκάρια, γεωσκώληκες, μυγάκια).

Στο εργοστάσιο ανακύκλωσης πλαστικού

από την Κριστίνα Ντονόσιε

Στο πλαίσιο του περιβαλλοντικού προγράμματος στο νηπιαγωγείο, επεξεργαστήκαμε με το τμήμα «Κρικ» το θέμα της ανακύκλωσης του πλαστικού, ενός παρεξηγημένου πλέον υλικού.

Συγκεκριμένα, ασχοληθήκαμε με την ανακύκλωση της πλαστικής σακούλας.

«Από τι υλικό παράγονται οι πλαστικές σακούλες; «Που πηγαίνουν οι πλαστικές σακούλες αφού τις πετάμε;» «Ανακυκλώνονται και με ποιον τρόπο;», ήταν μερικά από τα ερωτήματα που μας απασχόλησαν. Για να πάρουμε απαντήσεις επισκεφτήκαμε το εργοστάσιο παραγωγής και ανακύκλωσης της πλαστικής σακούλας ΑΦΟΙ ΠΑΝΟΠΟΥΛΟΙ ΑΒΕΕ που βρίσκεται στη Μάνδρα Αττικής.

Πριν πάμε όμως τα παιδιά έδωσαν τη δική τους ερμηνεία για τους όρους «εργοστάσιο» και «μηχανές» και φαντάστηκαν πως θα μπορούσε να μοιάζει το εργοστάσιο που θα επισκεπτόμασταν.

Δοκίμασαν να βάλουν κομμάτια από πλαστική σακούλα σε νερό και σε χώμα και έκαναν υποθέσεις για το τι θα συμβεί.

Στο εργοστάσιο τα παιδιά είχαν τη δυνατότητα να παρατηρήσουν τις μηχανές και τα στάδια που χρειάζονται για να ανακυκλωθούν οι πλαστικές σακούλες, αλλά και να ακούσουν από τους ανθρώπους του εργοστασίου απαντήσεις σε όλα τους τα ερωτήματα.

Οι σακούλες που έφεραν μαζί τους από το σπίτι τοποθετήθηκαν στις μηχανές και ανακυκλώθηκαν.

Τα παιδιά παρακολούθησαν ολόκληρη την διαδικασία της και είδαν από κοντά το ανακυκλωμένο προϊον που παράγεται.

Και έπεται συνεχεια….

Για αυτό λοιπόν χρειαζόμαστε την Γκρέτα

H Greta Thunberg είναι σαφώς το Πρόσωπο του 2019. Ισως κάποιοι ήδη την θεωρούν και το σπουδαιότερο πρόσωπο του 21ου αιώνα. Δεν θα με εκπλήξει αν σε δέκα χρόνια γινει πρωθυπουργός της Σουηδίας ή Πρόεδρος των ΗΠΑ. Η πρώτη ακτιβίστρια & γυναίκα Πρόεδρος, κάτω των τριάντα, που θα ανήκει και στο φάσμα.

Οτι καλό και ότι κακό έχει ήδη γραφεί για την Γκρέτα. Στην Αυστραλία και στις ΗΠΑ καταφέρνει και βγάζει στους δρόμους εκατομμύρια άλλα παιδιά που διαμαρτύρονται για την καταστροφή του πλανήτη. Στην Ελλάδα όχι ακόμη – αλλά εμείς πάντοτε ακολουθούμε από απόσταση τις εξελίξεις.

Οι επικριτές της, την κατηγορούν πως με κάθε δημόσια δράση για το κλίμα παράγει ακόμη περισσότερη καταστροφή. Πόση ενέργεια καταναλώθηκε και πόσες χιλιάδες τόνοι απορριμάτων παρήχθησαν παγκοσμίως την Παρασκευή 20/9, στις διαδηλώσεις ανά τον κόσμο? Πόσες φυσικές πρώτες ύλες σπαταλήθηκαν για να κατασκευαστεί το σκάφος μηδενικών ρύπων με το οποίο διέσχισε τον Ατλαντικό? Και ο κατάλογος δεν έχει τέλος.

Από την άλλη, μια σοβαρή έρευνα στο διαδίκτυο και μια συζήτηση με κάποιον αξιόπιστο γνώστη των περιβαλλοντικών θεμάτων είναι αρκετές για να καταδείξουν το αυτονόητο: ότι με τα σημερινά δεδομένα, ο πλανήτης δεν σώζεται. Σκεφτείτε π.χ. ότι σε έναν πίνακα που δείχνει τις χώρες που μολύνουν περισσότερο τους ωκεανούς, οι πρώτες πέντε ειναι Ασιατικές – Κίνα, Ινδονησία, Φιλιππίνες, Βιετνάμ, Σρι Λάνκα – και επιβαρύνουν συνολικά τον πλανήτη 60 φορές περισσότερο απ’ ότι ολόκληρες οι ΗΠΑ.

Το αβίαστο συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι όσο και να προσπαθήσουμε στην Δύση (Ευρώπη, Αμερική, Ωκεανία), όσο και αν ανακυκλώσουμε, όσο και αν διαδηλώσουμε, το πρόβλημα βρίσκεται στην Ασία και στην ατελείωτη, φθηνή και ανεξέλεγκτη βιομηχανική παραγωγή που λαμβάνει χώρα εκεί.

Θα αναγκάσει η Γκρέτα, με τις διαμαρτυρίες και τις διαδηλώσεις της, τις Ασιατικές χώρες να αλλάξουν τρόπο παραγωγής? Θα αναγκάσει η Γκρέτα τον μέσο Ευρωπαίο ή Αμερικάνο πολίτη να αλλάξει καταναλωτικές συνήθειες και να σταματήσει να αγοράζει φθηνά αγαθά, φτιαγμένα στην Ασία? Και ακόμη περισσότερο, επιθυμεί κάτι τέτοιο το παγκόσμιο χρήμα? Οχι  βέβαια, είναι η δική μου απάντηση σε όλα τα παραπάνω.

Τότε λοιπόν, γιατί είναι τόσο σπουδαίο το έργο της Γκρέτα?

Διότι η Γκρέτα, σήμερα, είναι μια ασύλληπτα επιδραστική προσωπικότητα για τα παιδιά μας. Ενα τρίλεπτο βιντεάκι της στο youtube με τον Ομπάμα έχει πολύ μεγαλύτερη επιρροή στα δεκαπεντάχρονα από κάθε άλλη πανάκριβη παγκόσμια καμπάνια ευαισθητοποίησης που κοστίζει εκατομμύρια και απαιτεί χρόνια για να υλοποιηθεί.

Και όπως έχουμε ξαναπεί, τα παιδιά μας βασικά χρειάζονται καλές ιστορίες και σπουδαία παραδείγματα που θα τα εμπνεύσουν να αλλάξουν τον κόσμο. Η Γκρέτα εξελίσεται στο σπουδαιότερο από αυτά.

Η Γκρέτα μπορεί να κάνει τα σημερινά δεκάχρονα και δεκαπεντάχρονα να καταναλώνουν λιγότερο, να καταναλώνουν σωστότερα και να ανακυκλώνουν πολύ. Να κάνουν σκοπό της ζωής τους την σωτηρία του πλανήτη και την βελτίωση του σημερινού τρόπου ζωής. Να παθιαστούν με αυτό το όραμα, να εφορμήσουν στην επιστημονική γνώση και να πειραματιστούν εμμονικά στα εργαστήρια για την εξεύρεση νέων λύσεων και την υλοποίηση καινοτόμων ιδεών.

Μέσα από αυτά τα σημερινά δεκάχρονα και δεκαπεντάχρονα είναι που θα ξεπηδήσουν οι αυριανοί επιστήμονες και ακτιβιστές, αυτοί και αυτές που θα εξελίξουν την σημερινή γνώση και τεχνολογία και θα βρουν τους τρόπους να διατηρήσουν τον πλανήτη βιώσιμο. Διότι στην τεχνολογία βρίσκεται η μόνη μας ελπίδα για το κλίμα.

Για αυτό λοιπόν χρειαζόμαστε την Γκρέτα και για αυτό πρέπει, ειδικά οι άνθρωποι της εκπαίδευσης, να είμαστε ευγνώμονες και ταπεινοί απέναντι της. Διότι, σαν άλλος Απόστολος Παύλος, η Γκρέτα είναι ο νέος ευαγγελιστής που ήλθε από το πουθενά για να κηρύξει στα παιδιά μας την θρησκεία της μελλοντικής τους Επιβίωσης.

Γιάννης Γιαννούδης