“Το σχολείο έκανε αυτό που υποσχέθηκε: βοήθησε τις κάμπιες να γίνουν οι πεταλούδες που έκρυβαν μέσα τους”

Πριν από 11 χρόνια, εντελώς τυχαία, αντίκρυσα στην Ιπποκράτους την παράξενη εικόνα μιας γελαστής κάμπιας με κόκκινα τακούνια. Το όνομά της ήταν ακόμα πιο περίεργο κι άγνωστο για μένα. Έψαξα και διάβασα την ιστορία του Αύγουστου Κορτώ κι ενθουσιαστηκα. Λίγες μέρες μετά, φορτωμένη με αμέτρητα ΔΕΝ για τις δυνατότητες του μεγάλου μας γιου, πέρασα την πόρτα που οδηγούσε στην πιο όμορφη αυλή του κέντρου της Αθήνας. Η Dorothy ήταν τότε μικρούλα, αλλά τα πολύχρωμα κουρελάκια, οι κορδέλες και τα πραγματικά παιδικά έργα που τη στόλιζαν, έδειχναν πως εκεί γινόταν κάτι σπουδαίο. Η Ντανιέλα -που στα μάτια των παιδιών μου είναι πάντα μια νεράιδα- δεν τρόμαξε από όσα της είπαμε. Μας δέχθηκε και από τότε ξεκίνησε για μας μια εποχή θαυμάτων.

Στις αγκαλιές των ανθρώπων αυτών μεταμορφώθηκαν και τα πέντε παιδιά μας – ακόμα και το μικρότερο πρόλαβε να αλλάξει από μωρό σε ανθρωπάκι. Το σχολείο έκανε αθόρυβα και με συνέπεια αυτό που υποσχέθηκε: βοήθησε τις κάμπιες να γίνουν οι πεταλούδες που έκρυβαν μέσα τους.

Ο Παντελής που φέτος ξεκινά στο Γυμνάσιο, στα δύσκολα ανοίγει τον φάκελο με τις εργασίες του Νηπιαγωγείου! H Δανάη έχει πάντα κρεμασμένη στο γραφείο της την ταυτότητα του παλαιοντολόγου που έφτιαξε κάποτε με τη Χαριτίνη και τη Νεφέλη, ο Διονύσης καμαρώνει ακόμα για το γλυπτό του Ποσειδώνα που έφτιαξε μετά τη γνωριμία με τη σπουδαία Ναταλία Μελά, η Μαρίνα που ο κορονοιός σημάδεψε τη χρονιά του Νηπιαγωγείου έμαθε να διαβάζει χωρίς να της δείξουμε τίποτα (νωρίτερα από όλα τα αδέρφια της) και θεωρεί το δάσος της Καισαριανής το πιο όμορφο μέρος του κόσμου κι η Μαριλένη τρέχει χαρούμενη κάθε πρωί να πάρει την τσάντα της και να ξεκινήσει για το σχολείο.

Μέσα σε τούτα τα 11 χρόνια οι ζωές μας άλλαξαν πολύ. Μεγαλώσαμε, αποχαιρετήσαμε  αγαπημένους ανθρώπους, κερδίσαμε και χάσαμε αμέτρητες μάχες κι η Dorothy ήταν πάντα η σταθερά μας. Κι εκείνη μεγάλωσε κι ωρίμασε, έκρυψε τα κόκκινα τακούνια, απέκτησε μεγαλύτερο χώρο, περισσότερους ανθρώπους κι άλλαξε τη ζωή πολλών οικογενειών. Της χρωστάμε αξέχαστα απογεύματα με γιορτές στην αυλή του σχολείου, στην Τεχνόπολη, στο Βios, στην αυλή του Μουσείου Μπενάκη, στο δάσος της Καισαριανής, στο ΟΑΚΑ. Της χρωστάμε φοβερές μέρες συνύπαρξης παιδιών και γονιών. Της χρωστάμε μια ολόκληρη γειτονιά, αφού για χάρη της μετακομίσαμε. Της χρωστάμε την Πλεύση που ο αποχαιρετισμός της μας είναι εξίσου δύσκολος. Της χρωστάμε τους φίλους μας, φίλους σπουδαίους που τα παιδιά μας μεγάλωσαν μαζί. Και πάνω από όλα, της χρωστάμε την πίστη στα θαύματα.

Για όλα αυτά και για άλλα τόσα που δεν μπορούμε να περιγράψουμε την αποχαιρετούμε με πολύ μεγάλη συγκίνηση κι ευγνωμοσύνη. Σας ευχαριστούμε από τα βάθη της καρδιάς μας! Αναστασία, Μαρία, Νίκη, Δέσποινα, Ευαγγελία, Τζένη, Ειρήνη, Νεφέλη, Κατερίνα, Χαριτίνη, Ιωάννα, Χρύσα και Σταυρούλα , κυρία Ρούλα που οι γεύσεις σας παραμένουν άφταστες, κύριε Γιάννη και κύριε Γιώργο σας θεωρούμε οικογένεια.

Ντανιέλα και Γιάννη, σας ευχαριστούμε πολύ για όλο αυτό το μοναδικό ταξίδι. Μας ανοίξατε την πόρτα του σχολείου σας και μας επιτρέψατε να γίνουμε κοινωνοί της πιο μαγικής παιδικής ηλικίας. Καλή συνέχεια στη σπουδαία δουλειά σας και καλή αντάμωση σε καιρούς φωτεινότερους. Δηλώνουμε και οι 7 περήφανα Dorotheans κι αυτό είναι τίτλος τιμής!

Με όλη μας την αγάπη!

Μανόλης, Χρυσούλα, Παντελής, Δανάη, Διονύσης, Μαρίνα, Μαρία-Ελένη

(Η πραγματική αμοιβή για ένα σχολείο έρχεται όταν μια οικογένεια που είναι κοντά σου για έντεκα συνεχόμενα χρόνια, νοιώθει την ανάγκη να σε αποχαιρετήσει αυθόρμητα με ένα συγκινητικό και όμορφο κείμενο.

Χρυσούλα & Μανόλη, ήταν μεγάλη τιμή για το σχολείο η αγάπη & η αφοσίωσή σας.

Μας εμπιστευθήκατε πέντε παιδιά και γίνατε αναπόσπαστο και θεμελιώδες κομμάτι της Dorothean κοινότητας. Θα σας νοιώθουμε πάντοτε οικογένεια. Ενα τεράστιο ευχαριστώ για όσα ζήσαμε μαζί και άπειρες ευχές για ένα υπέροχο και λαμπρό μέλλον!)

Στην λαϊκη αγορά!

από την Φωτεινή Χούτου & την Μαριάννα Τζιοβάρα

Συνδυάζοντας τις ιδέες και τις εμπειρίες που ακούγονται καθημερινα στον κύκλο με τις επερχόμενες δράσεις του σχολείου, τα προνήπια της Βερόνικα εξέφρασαν πολύ σοβαρά την επιθυμία να επισκεφτούν ένα μέρος όπου οι άνθρωποι πουλάνε φρούτα και λαχανικά.

Κάθε Τρίτη γίνεται λαϊκή αγορά πολύ κοντά στο σχολείο μας, αποφασίσαμε λοιπόν να την επισκεφτούμε! Υποθέσεις σχετικά με φρούτα και λαχανικά που πολύ πιθανόν να βλέπαμε καθώς και πιθανές ερωτήσεις προς τους πωλητές, όπως «τα φρούτα είναι της εποχής;», «πόσο κάνουν;» κλπ, ακούστηκαν από τα παιδιά και γράφτηκαν σε ένα φύλλο χαρτί.

Τα παιδιά σε ρόλο καταναλωτή αποφάσισαν να ξεχυθούν ανάμεσα στους πάγκους της λαϊκής αγοράς, έχοντας πάρει και 15 ευρώ από το σχολείο για τις αγορές τους! Κατάλαβαν ότι έφτασαν στην λαϊκη όταν είδαν ένα φορτηγό με ανοιχτό το πορτ – παγκάζ που από μέσα του έβγαιναν χαλιά!

Ο πρώτος πάγκος με τα πορτοκάλια δεν άργησε να φανεί και σταθήκαμε να τον παρατηρήσουμε. Δύο ερωτήσεις έλαβαν χώρα: «πώς ξέρουμε ποια πορτοκάλια είναι για να τα φάμε και ποια είναι για στύψιμο;» & «γιατί κάποια έχουν χοντρή φλούδα και άλλα έχουν πιο λεπτή;». Ο μανάβης μας έδωσε τις αντίστοιχες απαντήσεις, αγοράσαμε τα πρώτα μας φρούτα κι αφού πήραμε τα ρέστα (νέα λέξη προστέθηκε στο λεξικό μας!) προχωρήσαμε στον αμέσως επόμενο πάγκο.

Εκεί τα παιδιά αναγνώρισαν τους λωτούς, τα κυδώνια και τα ακτινίδια, κάποια  από αυτά τα μύρισαν και άλλα τα άγγιξαν κι αφού αγοράσαμε κι από εκεί κάποια, ο μανάβης μας κέρασε μανταρίνια, τα ξεφλουδίσαμε και τα φάγαμε επιτόπου!

Λίγο πιο κάτω βρήκαμε έναν πάγο μόνο με λαχανικά και δίπλα ακριβώς στέκονταν η κ. Ελένη, κάτοικος της Κυψέλης, η οποία απάντησε στην ερώτηση των παιδιών «γιατί οι ντομάτες είναι πράσινες;» δίνοντάς μας πράλληλα την πιο εύκολη συνταγή για να φτιάξουμε τουρσί!

Κάπως έτσι κύλησε η πρώτη βόλτα των παιδιών στην λαϊκή αγορά της Κυψέλης. Τα παιδιά εξέφρασαν μεγάλη χαρά κι ενθουσιασμό και την επιθυμία να ξαναπάμε. Πίσω όμως από την ενθουσιώδη αυτή επαφή με τον κόσμο της λαϊκής, κρύβεται ένας θησαυρός γνώσεων που εισέρχονται στον ψυχισμό αλλά και στη νόηση τους.

Ενισχύεται η ευχέρεια τους στην επικοινωνία, μέσα από τον διάλογο και την ανταλλαγή πληροφοριών με τους πωλητές και τους αγοραστές.

Μαθαίνουν βασικές μαθηματικές έννοιες μέσα από την ανταλλαγή των χρημάτων, τα ρέστα, την απόδειξη, το ολόκληρο, το μισό και το μισό του μισού. Πληροφορούνται σημαντικά χαρακτηριστικά για τα φρούτα, όπως π.χ ότι  το καφέ χρώμα στην φλούδα των αχλαδιών οφείλεται στο ότι δεν ψεκάστηκαν!

Μαθαίνουν επίσης πολλά και ενδιαφέροντα πράγματα, όπως π.χ. ότι τα λιγότερο όμορφα φρούτα και λαχανικά είναι περισσότερο θρεπτικά και υγιεινα, καθώς δεν έχουν ψεκαστεί. Τα παιδιά ρώτησαν ακόμη «γιατί υπάρχουν φράουλες τώρα αφού βγαίνουν το καλοκαίρι;» και ο μανάβης τους πρόσφερε μια σημαντική γνώση μιλώντας τους για τα φρούτα του θερμοκηπίου, σε αντιδιαστολή με τα φρούτα που μεγαλώνουν στο ύπαιθρο.

Μέσα από όλη αυτή τη διαδικασία σύνδεσης με την πραγματική ζωή, τα παιδιά κατακτούν πολύ σπουδαίες εμπειρίες, δυναμώνουν την προσωπικότητα και τον χαρακτήρα τους και παράλληλα προσθέτουν σημαντικά κομμάτια στο παζλ της γνώσης που αφορά την σωστή διαχείριση της τροφής και του περιβάλλοντος, γνώσης που θα τα ακολουθεί σε όλη τους την ζωή.

Μεγαλώνοντας σκεπτόμενους πολίτες

από την Κριστίνα Ντονόσιε

Πλέον στο νηπιαγωγείο δίνουμε πολύ μεγάλη έμφαση στην προσπάθεια να αποκτήσουν τα παιδιά μας βαθιά περιβαλλοντική συνείδηση. Σε αυτό το πλαίσιο λοιπον, οι τάξεις Κρικ και Κορνήλιος του νηπιαγωγείου συμμετείχαν για μια ακόμη φορά  στο κάλεσμα της παγκόσμιας περιβαλλοντικής κινητοποίησης  Fridays For Future την Παρασκευή 29 Νοεμβρίου.

Για την ιστορία, οι δράσεις του διεθνούς κινήματος Fridays for Future ξεκίνησαν το 2018 στη Στοκχόλμη και πήραν παγκόσμιες διαστάσεις. Πρόκειται για μαθητικές κινητοποιήσεις ενάντια στην κλιματική κρίση. Από τον Μάρτιο του 2019 η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά σε αυτές, με πλήθη μαθητών να διαδηλώνουν σε διάφορες πόλεις της χώρας.

Ήδη από την αρχή της χρονιάς τα παιδιά του Κρικ και του Κορνήλιου εμβαθύνουν σε περιβαλλοντικά ζητήματα, συνειδητοποιώντας τις απειλές που αυτό δέχεται και σκεπτόμενα πιθανές λύσεις. Η ανακύκλωση των αποβλήτων, η κομποστοποίηση, οι δράσεις καθαρισμού ακτών στις οποίες συμμετείχαν τα παιδιά, αλλά και η προβολή στιγμιότυπων από μαθητικές διαδηλώσεις που πραγματοποιούνται ανά τον κόσμο, έχουν προετοιμάσει το έδαφος για την ενεργή συμμετοχή τους στο εν λόγω κίνημα.

Με τον ίδιο τρόπο, την εβδομάδα πριν την δράση τα παιδιά κλήθηκαν να σκεφτούν τι προβλήματα αντιμετωπίζει το περιβάλλον. Οι απαντήσεις που έδιναν «Τα σκουπίδια στους δρόμους και στις παραλίες» «Οι φωτιές που καίνε τα δάση» «Οι άνθρωποι που πληγώνουν την καρδιά της γης» «Τα ζώα που τρώνε σκουπίδια και πεθαίνουν» «Τα δέντρα που κόβουμε για να φτιάξουμε το χαρτί» έγιναν αφορμή για να προτείνουν στη συνέχεια λύσεις. Παρότρυνα τα παιδιά να μεταφέρουν τις ιδέες και τις σκέψεις τους στον υπόλοιπο κόσμο και κάπως έτσι καταλήξαμε στην προετοιμασία των πλακάτ.

Ολοκληρώνοντας τα πανό, φωνάξαμε τα συνθήματα που αναγράφονταν σε αυτά και οργανώσαμε τη δική μας διαδήλωση για την επόμενη μέρα.

Το πρωινό της Παρασκευής 29/11, ο Κρικ και ο Κορνήλιος ένωσαν τις δυνάμεις τους και αφού έκαναν  μία μικρή προθέρμανση τα συνθήματα, ξεκίνησαν από το σχολείο αποφασισμένοι να ευαισθητοποιήσουν τους κατοίκους της Κυψέλης.

Διασχίσαμε τους δρόμους γύρω από το σχολείο, κρατώντας πανό και διαδίδοντας τα μηνύματα που ανέδειξαν τα παιδιά. Κάποιοι γονείς ακολούθησαν το παράδειγμα των παιδιών τους και μας συνόδεψαν, φωνάζοντας συνθήματα. Επιστρέφοντας στο σχολείο άκουσα την Α. να λέει στα υπόλοιπα παιδιά: «Έπρεπε να το πούμε και σε άλλες γλώσσες, για να το καταλαβαίνουν πιο πολλοί». Την ίδια στιγμή η Μ. μου εξέφρασε μία ακόμη σκέψη: «Γιατί καθίσαμε τόσο λίγο; Άμα καθόμασταν και άλλο θα μας άκουγε όλη η γειτονια». Τόσο ο παλμός της διαδήλωσης, όσο και αυτά που άκουγα, επιβεβαίωσαν το γεγονός ότι τα παιδιά είχαν συνειδητοποιήσει τον σοβαρό σκοπό της κινητοποίησης, αλλά και τις διαστάσεις της περιβαλλοντικής κρίσης.

Σε κάθε περίπτωση, η συμμετοχή μαθητών σε ειρηνικές διαδηλώσεις είναι ιδιαίτερα θετικό γεγονός και ενισχύει την διαδικασία εμπλοκής των νέων παιδιών στις αποφάσεις και τους θεσμούς που επηρεάζουν τη ζωή τους.

Μέσω της ενεργούς συμμετοχής στην πραγματική ζωή, τα παιδιά  ενδυναμώνονται και αποκτούν ζωτικό ρόλο τόσο στην διαχείριση της προσωπικής τους ζωής, όσο και στην ανάπτυξη των κοινοτήτων που διαβιούν.

Επιπλέον, αυτός είναι ένας τρόπος για να εμπεδώσουν τα παιδιά την κουλτούρα της δημοκρατικής συμμετοχής και να αναπτύξουν τη δική τους ατομικά επιλεγόμενη στάση απέναντι σε αυτήν. Η υποστήριξη των ενηλίκων στις κινητοποιήσεις των παιδιών είναι σημαντική, προκειμένου αυτά να διεκδικήσουν ένα καλύτερο μέλλον σ΄ ένα βιώσιμο και υγιές περιβάλλον.

“Αν δοκιμάσεις έτσι, ίσως τα καταφέρεις !”

του Σεραφείμ Σεραφετεινίδη

«Λοιπόν παιδιά εδώ είμαστε» είπα και άφησα το μπαούλο της εκδρομής στο έδαφος, δίπλα στις ρίζες ενός μεγάλου δέντρου.

«Βλέπετε αυτό το κόκκινο κουτί;», είπα δείχνοντας την πυροσβεστική φωλιά στο βάθος, «από εκεί και μέχρι το μικρό τοιχάκι που περιβάλλει αυτό το δάσος μπορούμε να παίξουμε, να τρέξουμε, να χοροπηδήξουμε και γενικά ο καθένας να ασχοληθεί με ότι του τραβάει περισσότερο το ενδιαφέρον. Έχετε το νου σας γιατί εδώ τριγύρω μπορεί να συναντήσετε αντικείμενα με περίεργα σχήματα, διαφορετικά χρώματα, και σίγουρα κάποια που ίσως δεν έχετε ξανααντικρύσει. Αν βρεθείτε μπροστά σε κάτι τέτοιο φωνάξτε τους φίλους σας κοντά. Ίσως κάποιος το βρει το ίδιο ενδιαφέρον με εσάς. Σε περίπτωση που κάποιος τα χρειαστεί για την εξερεύνηση του, έχω φέρει μαζί μου δύο χοντρά και δύο πιο λεπτά σχοινιά. Θα τα αφήσω εδώ. Πάμε τώρα όλοι μαζί να «περπατήσουμε» τα όρια του χώρου που θα παίξουμε και αμέσως μετά μπορείτε να ξεκινήσετε το παιχνίδι!».

Αφού περπατήσαμε και τρέξαμε πάνω στα όρια που θέσαμε για το παιχνίδι, δόθηκε το σύνθημα και τα παιδιά έφυγαν προς όλες τις διαφορετικές κατευθύνσεις.

Τώρα έβλεπες παιδιά να τρέχουν ανάμεσα στα δέντρα, να ξαπλώνουν σε λόφους από πεσμένα φύλλα και να χαζεύουν τα κλαδιά μετρώντας τα και ψάχνοντας να βρουν ποιο είναι πιο μεγάλο. Κάποιοι είχαν μετατρέψει τις αχρείαστες πια ζακέτες τους σε τόπο συγκέντρωσης παράξενων λουλουδιών και πολύχρωμων φύλλων ενώ κάποιοι άλλοι γέμιζαν τις τσέπες τους με πετρώματα – θησαυρούς που όπως είπε ο Δ.: «…είναι υπερπολύτιμοι λίθοι. Εδώ γύρω έχει πολλούς και πρέπει να τους ανακαλύψουμε όλους…».

Τρία παιδιά, δίπλα στον κορμό ενός μεγάλου δέντρου, προσπαθούσαν να δέσουν τη μια άκρη του σχοινιού γύρω του διαφωνώντας για τον τρόπο με τον οποίο ο κόμπος θα ήταν πιο ανθεκτικός και προσπαθώντας παράλληλα να βρουν λύση που θα εξυπηρετούσε και τους τρεις: «αν θέλεις να είναι σφιχτός πρέπει να τραβήξεις αυτήν την άκρη και να περάσεις το σκοινί μέσα από εδώ», με το φίλο του να απαντάει «εγώ νομίζω πως πρέπει πρώτα να δέσεις πολύ το δέντρο γύρω γύρω και μετά να κάνεις τον κόμπο! Έτσι θα είναι σίγουρο ότι δε θα λυθεί ποτέ».

Λίγο πιο πέρα και κάτω από ένα ψηλό δέντρο, δύο παιδιά είχαν κάνει το σχοινί λάσο και ενώ προσπαθούσαν δεκάδες φορές να το περάσουν γύρω από ένα κλαδί που βρισκόταν λίγο πιο πάνω από τα κεφάλια τους έλεγαν ο ένας στον άλλο: «…όταν το περάσω από πάνω να είσαι έτοιμος να το αρπάξεις. Μόλις το αρπάξεις τράβα το και θα το τραβήξω κι εγώ… Ναι ναι ! Να τραβάμε ο ένας τον άλλο!».

Κάποιοι άλλοι με χωμένα τα κεφάλια τους μέσα σε έναν θάμνο παρατηρούσαν με απόλυτη προσήλωση εκείνη την κοινωνία σαλιγκαριών που: «…είναι πάρα πολλά μαζί. Δεν έχω ξαναδεί ποτέ τόσα σαλιγκάρια μαζεμένα!». Και ως συνέπεια της παρατήρησης, η αμέσως επόμενη συζήτηση περί φροντίδας: «να τους φτιάξουμε ένα σπίτι» και «εγώ θα φέρω φύλλα και καρπούς να τα ταΐσω γιατί τώρα με τη βροχή μπορεί να δυσκολεύονται να κινηθούν!». Η συζήτηση συνεχίστηκε για το κατά πόσο μπορούν τα σαλιγκάρια να μασήσουν τους καρπούς, αν έχουν δόντια και πώς να μοιάζουν αυτά και κάπου εκεί κατάλαβα πως έπρεπε να τους αφήσω στο στοχασμό τους ανενόχλητους και απερίσπαστους.

Οι δυνατές φωνές κάποιων επίδοξων εντομολόγων που καλούσαν τους φίλους τους να δουν εκείνη την φοβερή ανακάλυψη που ήταν «κολλημένη» πάνω στο δέντρο, ήταν αυτές που τράβηξαν τώρα την προσοχή μου. Επρόκειτο για εκείνα τα κουκούλια τζιτζικιών που ανακάλυψαν πάνω στους φλοιούς των μεγάλων κορμών και που «..έμοιαζαν με σφήκες αλλά δεν πολυήταν και σφήκες γιατί οι σφήκες δεν έχουν κουκούλι». «Ναι αλλά έχουν κεντρί, δεν το βλέπετε;». «Εμένα πάντως μου θυμίζουν αυτά τα κέρινα ομοιώματα όπως σε εκείνο το μουσείο με τους διάσημους». «Να πάρουμε ένα – δύο μαζί μας να τα δείξουμε και στους φίλους μας στο σχολείο! Θα ξετρελαθούν!».

Στη συνέχεια, και ενώ ο συνειρμός με τα κέρινα ομοιώματα και τα κουκούλια γυρνάει στο μυαλό μου και με έχει αφήσει με ένα χαζοχαρούμενο χαμόγελο, βλέπω έναν από τους μικρούς μου φίλους, τον Κ., να προσπαθεί να σκαρφαλώσει σε ένα δέντρο. Πάω κοντά, στέκομαι και τον κοιτώ. Ανεβαίνει λίγο, γλιστράει, ξαναπροσπαθεί, σπρώχνει με τα πόδια αλλά μάταια. Ενώ «κρατιέμαι» να μην δώσω κάποια συμβουλή που είτε θα του παρέχει μια έτοιμη λύση είτε θα του αποσπάσει την προσοχή και πιέζομαι να μην παρέμβω με οποιονδήποτε άλλο τρόπο που αντί να βοηθήσει, περισσότερο θα αποσυντονίσει την προσπάθεια, εκείνος αντιλαμβάνεται την παρουσία μου και λέει:

– “Σεραφείμ δε μπορώ να σκαρφαλώσω!”

Κατάλαβα ότι είχα ήδη παρέμβει χωρίς να πω λέξη. Δεν πτοήθηκα όμως και απάντησα:

– “Σε παρατηρώ και κάνεις πραγματικά μια σπουδαία προσπάθεια.”

– “Προσπάθησα αλλά νομίζω δεν θα τα καταφέρω.”

– “Δοκίμασε να πιαστείς πρώτα από αυτό το κλαδί που έχεις δίπλα σου και μετά να προχωρήσεις με τα πόδια σου, ακούστηκε μια φωνή από πίσω.” Η φίλη μου η Ε. η οποία ήταν ήδη σκαρφαλωμένη στο διπλανό δέντρο είχε καθίσει σε ένα κλαδί και έδειχνε με τεντωμένο δάχτυλο τη σανίδα σωτηρίας του Κ..

– “Σε αυτό;” είπε ο Κ. δείχνοντας το κλαδί που είχε πλάι του.

– “Ναι σε αυτό. Πιάσου εκεί και θα τα καταφέρεις!”

Με κοιτάει διστακτικά και τότε παίρνω την απόφαση και του λέω: «Να σου πω την αλήθεια το κλαδί αυτό μου φαίνεται αρκετά γερό και επειδή παρατηρώ την προσπάθεια σου εδώ και λίγα λεπτά νομίζω πως μπορείς να τα καταφέρεις».

Ο Κ. προσπάθησε και ξαναπροσπάθησε, άρχισε να φοβάται, το εξέφρασε στους φίλους του που είχαν αρχίσει να συγκεντρώνονται κάτω από το δέντρο και μοιράζονταν πλέον την αγωνία του, εκείνοι τον προέτρεπαν να συνεχίσει να δοκιμάζει μέχρι που η προσωπική του βοηθός κατέβηκε από το δικό της δέντρο, του ζήτησε να κατέβει και αμέσως σκαρφάλωσε στο δικό του με τον τρόπο που του είχε υποδείξει. «Να, έτσι ανέβα και θα τα καταφέρεις», είπε και συνέχισε το παιχνίδι της. Ο Κ. ξανασκαρφάλωσε βήμα βήμα όπως ακριβώς του υπέδειξε η Ε. χωρίς να σκεφτεί αυτή τη φορά παραπάνω.

Η επικείμενη βοήθεια μου είχε ήδη ξεχαστεί. Ο Κ. είχε βρει τη βοηθό του η οποία έδινε – απολύτως δικαιολογημένα – οδηγίες, καθώς είχε εμπράκτως αποδείξει πως ήταν η πλέον κατάλληλη για να τη συγκεκριμένη δουλειά. Ο ρόλος μου περιορίστηκε για ακόμη μια φορά στο να χαμογελάσω και να προχωρήσω παρακάτω.

Αυτές οι μέρες στο δάσος είναι πολύ διδακτικές πρωτίστως για τα παιδιά αλλά σίγουρα και για εμάς τους μεγάλους. Είναι η απόδειξη πως τα παιδιά χρειάζονται χρόνο για να σκεφτούν, να αναλύσουν, να συζητήσουν να καταλήξουν σε λύσεις χωρίς την παρέμβαση του επαΐοντα ενήλικα και με αυτόν τον τρόπο, να έρθει τελικά η κατάκτηση καινούργιων γνώσεων και ικανοτήτων.

Τα παιδιά μπροστά στα μάτια μου συνεργάζονταν με τους συμμαθητές τους, ανέλυαν το ρίσκο της κάθε τους δράσης, δοκίμαζαν τις ικανότητες τους αλλά και δοκιμάζονταν συνεχώς σε διαφορετικές καταστάσεις, βρίσκονταν σε μια διαδικασία να σκέφτονται δημιουργικά ως προς τις λύσεις των φαινομενικών και πραγματικών προβλημάτων που παρουσιάζονταν ενώ ταυτόχρονα κινούνταν στο απρόβλεπτο και παράλληλα γεμάτο προκλήσεις πεδίο του δάσους. Με λίγα λόγια ανακάλυπταν τους τρόπους να ρυθμίζουν το παιχνίδι τους, να φέρνουν το περιβάλλοντα χώρο στα μέτρα τους, αναγνωρίζοντας τα όρια και τους περιορισμούς του και κάθε φορά, όσο περισσότερα ρίσκα έπαιρναν, τόσο περισσότερο επιτύγχαναν να ρυθμίζουν οι ίδιοι τους εαυτούς τους.

Σε όλη αυτή την απόσταση που διήνυσα και παρατηρούσα τα παιδιά δεν ήταν λίγες εκείνες οι φορές που ήθελα να παρέμβω είτε με μια συμβουλή, είτε για να επιστήσω την προσοχή σε κάποιον παράγοντα που δεν είχε γίνει αισθητός από τα παιδιά, είτε ακόμη για να λύσω μια διαφωνία. Όμως δεν το έκανα. Και όσο κι αν πιεζόμουν έμεινα σιωπηλός. Αν κάποιος φίλος δεν μπορούσε να διαχειριστεί μια κατάσταση ήξερε πάντα που θα με βρει.

Θέλουμε τα παιδιά μεγαλώνοντας να γίνουν ικανοί, ανεξάρτητοι και αυτόνομοι ενήλικες που προσαρμόζονται στις απότομες αλλαγές και έχουν την ικανότητα να σκέφτονται πέραν των συμβάσεων. Αυτός είναι ο λόγος που τους δίνουμε χώρο να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις χωρίς να ελέγχουμε την κάθε τους κίνηση. Αυτός είναι ο λόγος που τους δίνουμε χρόνο να σκεφτούν πριν πράξουν χωρίς τη δεδομένη βοήθεια του επαΐοντα ενήλικα. Ας αφήσουμε τα παιδιά να προσπαθήσουν, ας τα αφήσουμε να αποτύχουν και να επιτύχουν , να πέσουν και να σηκωθούν, να διαφωνήσουν και να συμφωνήσουν. Ας τους δώσουμε την ευκαιρία να δουν το φόβο της προσπάθειας ως παιχνίδι ανακάλυψης. Ας τους δώσουμε όλα αυτά κι ας παραμείνουμε παρατηρητές. Είναι δεδομένο πως θα είμαστε οι πιο ενθουσιασμένοι παρατηρητές στο πιο δημιουργικό και ευφάνταστο παιχνίδι.

 

 

 

Διαχείριση απορριμάτων μέσω της κομποστοποίησης

από την Κριστίνα Ντονόσιε

Μιας και η διαδικασία ανακύκλωσης μπήκε στην καθημερινότητα του νηπιαγωγείου, τα παιδιά αποκτούν σιγά σιγά κάποιες συνήθειες ως προς τη διαχείριση των απορριμμάτων τους.

Καθώς ολοκληρώνουν το πρωινό τους, τα παιδιά συγκεντρώνουν φλούδες, απομεινάρια φρούτων και άλλα περισσευούμενα υλικά με σκοπό να τοποθετηθούν στον κάδο κομποστοποίησης που βρίσκεται στην αυλή. Προτού φτάσουν όλα αυτά στον κάδο τα ίδια τα παιδιά αναλαμβάνουν να τα κόβουν σε πολύ μικρά κομμάτια, προκειμένου αυτά να κομποστοποιηθούν γρηγορότερα. Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας τα παιδιά πειραματίζονται με τα χαρακτηριστικά της επιφάνειας και τις μυρωδιές των φρούτων «πριν η μπανάνα μύριζε ωραία, τώρα είναι χάλια» «το μήλο είναι καφέ τώρα», αλλά προσπαθούν και να ανακαλύψουν ποιος τρόπος κοπής είναι πιο αποτελεσματικός «από αυτή την πλευρά γλιστράει, γύρνα το ανάποδα να το κόψεις πιο εύκολα», «άμα κάνω πολλές φορές με το μαχαίρι γραμμή στο ίδιο σημείο, κόβεται»

Ύστερα πηγαίνουν τα ίδια και ρίχνουν αυτά που έχουν κόψει στον κάδο κομποστοποίησης και παρατηρούν τα υλικά που βρίσκονται εκεί. Ξαφνιάζονται για το πως άλλαξαν χρώμα και μορφή οι φλούδες που βάλαμε μέσα τις προηγούμενες μέρες, βρίσκουν σαλιγκάρια μέσα στον κάδο και κάνουν υποθέσεις για το αν τους αρέσει μέσα στον κάδο ή να τους βρούμε άλλο σπίτι «Μυρίζει χάλια εδώ, να τα πάρουμε να τα βάλουμε αλλού; «Είναι πολλά μέσα στον κάδο, μπορεί να τους αρέσει εδώ και τους βάζουμε και φαγητό».

Το μείγμα που υπάρχει στον κάδο χρειάζεται ανακάτεμα 1 με 2 φορές τη βδομάδα, προκειμένου να γεμίσει οξυγόνο και να βοηθάμε τους μικροοργανισμούς που βρίσκονται μέσα να αναπνεύσουν. Τα παιδιά αναλαμβάνουν να το κάνουν με το ειδικό εργαλείο. Προσπαθούν να το μοιράζονται, αλλά υπάρχουν και διαφωνίες «Θα το κάνω πρώτος γιατί το κάνω καλύτερα και θα δείξω και σε σας» «Θέλω να ανακατέψω περισσότερη ώρα γιατί τα χέρια μου είναι δυνατά και μ’ αρέσει».

Ολοκληρώνοντας το ανακάτεμα, τα παιδιά πηγαίνουν στο λάστιχο της αυλής για να πλύνουν το εργαλείο και να το βάλουμε στη θέση του. Εκεί συνήθως ο ένας χειρίζεται τη βρύση και ο άλλος καθαρίζει το εργαλείο, δίνοντας οδηγίες για το πότε να ανοίξει και να κλείσει η βρύση.

Η κομποστοποίηση είναι μια μορφή ανακύκλωσης με πολλά οφέλη για το περιβάλλον. Εκτός αυτού, η ίδια η διαδικασία ωθεί τα παιδιά στο να παρατηρούν περισσότερο τα οργανικά υλικά, να καλλιεργήσουν την λεπτή τους κινητικότητα (κόψιμο, ανακάτεμα), να προβούν σε λογικομαθηματικές έννοιες (πόσο συχνά ανακατεύουμε, τι ποσότητες βάζουμε μέσα) και να έρθουν πιο κοντά στη φύση και τους κατοίκους της (σαλιγκάρια, γεωσκώληκες, μυγάκια).

Dorotheans for future

από την Κριστίνα Ντονόσιε

«Θέλω να μεγαλώσω σε ένα όμορφο και φυσικό περιβάλλον» λέει η Greta Thunberg. «Μπορεί να είμαι μια απλή μαθήτρια, αλλά δεν μπορείτε να αγνοείτε την επιστήμη και όλα αυτά τα παιδιά”, τονίζει ξανά και ξανά η Greta.

Μα η Greta είναι μόλις 16 ετών…Τι ξέρει αυτή για την κλιματική αλλαγή; αναρωτιούνται μερικοί. Aλλοι υποστηρίζουν πως το παράδειγμα της αποτελεί εξαίρεση και τέτοια πράγματα δεν γίνονται στην Ελλάδα, αλλά μόνο σε χώρες όπως η Σουηδία που είναι περιβαλλοντικά ευαίσθητες.

Ας δούμε πόσο εύκολα καταρρίπτονται τέτοιες στερεοτυπικές θεωρίες:

Dorothy Snot Summer Camp 2019 και έχουμε πάει εκδρομή στο Άλσος Βεΐκου, μία ομάδα παιδιών μεταξύ 6 και 9 ετών και τέσσερις εκπαιδευτικοί (Σταυρούλα, Σεραφείμ, Φωτεινή, Κριστίνα).  Αποφασίζουμε να εξερευνήσουμε τον χώρο.

«Βλέπω κάτι που δε μου αρέσει», ακούγεται ξαφνικά η Σταυρούλα.

«Σκουπίδια, πολλά σκουπίδια» σπεύδουν να απαντήσουν τα παιδιά. Μετά από λίγες μέρες αυτό το βίωμα γίνεται αφορμή για να το συζητήσουμε στον κύκλο. Τα παιδιά φέρνουν ξανά στο μυαλό τους την εικόνα του Άλσους, με σκόρπια απορρίμματα.

Προτείνουν την επόμενη μέρα να επιστρέψουμε στο Άλσος και να τα καθαρίσουμε, φέρνοντας τα ίδια γάντια και σακούλες. Έχουν όμως μία ένσταση: – «Να μη φέρουμε πλαστικές σακούλες, καλύτερα χάρτινες άμα έχουμε, μην κάνουμε περισσότερο κακό».

Πράγματι, η επόμενη μέρα μας βρίσκει στην αυλή του σχολείου, με τα περισσότερα παιδιά να μας δείχνουν τις σακούλες και τα γάντια που έφεραν μαζί τους.

Φτάνουμε στο άλσος και χωριζόμαστε σε 4 ομάδες. Στόχος μας είναι να εντοπίσουμε σκουπίδια και να τα μαζέψουμε στις σακούλες. Λόγω υπερβολικής ζέστης αποφασίζουμε η δράση μας να διαρκέσει 15 λεπτά. Καθώς μαζεύαμε, τα παιδιά στην ομάδα μου απορούσαν:

– «Μα καλά τι πετάνε οι μεγάλοι;»

– «Έχει παντού πλαστικά ποτηράκια από καφέ», «Όλα αυτά καλύπτουν το πράσινο και μυρίζουν χάλια».

– «Θέλω να κάτσω όλη μέρα και να τα μαζέψω όλα».

Μαζευόμαστε σε κύκλο και αφού τοποθετούμε τις σακούλες στη μέση του κύκλου, ακούμε τα παιδιά να διαμαρτύρονται για το πόσα σκουπίδια έχει το άλσος τελικά. Σε αυτό το σημείο γεννιέται αυτόματα η ερώτηση «Τι νομίζετε ότι μπορούμε να κάνουμε γι’ αυτό;»

Τα χέρια σηκώνονταν το ένα μετά το άλλο. Οι ιδέες πολλές:

– «Να ερχόμαστε πιο συχνά να μαζεύουμε»

– «Να μη πετάμε σκουπίδια στο δρόμο, έχει κάδους που γράφουν πάνω που πρέπει να πάνε τα σκουπίδια»

– «Να βάλουμε ταμπέλες και να γράψουμε πάνω να μαζεύουν τα σκουπίδια τους»

– «Να μπουν πρόστιμα»

– «Η μαμά έχει μία φίλη βουλευτή, θα της πω αυτό που κάνουμε για να το πει στη Βουλή και να το δουλέψουμε»

– «Να πάμε εμείς στο Δήμο να τους πούμε να κάνουν κάτι»

– «Να μαζεύουμε σκουπίδια, όταν πάμε εκδρομές και μετά να ξεχωρίζουμε και να κάνουμε ανακύκλωση».

Αυτό είναι ένα μεμονωμένο συμβάν που αποδεικνύει πόσο ευαισθητοποιημένες είναι οι νέες γενιές απέναντι στο περιβαλλοντικό ζήτημα. Αποδεικνύει όμως και κάτι ακόμη: πόσο υποστηρικτικοί είναι οι σύγχρονοι εκπαιδευτικοί και το οικογενειακό περιβάλλον των σημερινών παιδιών. Οι πλούσιες γνώσεις των παιδιών πηγάζουν από δασκάλες-ους που τους απασχολεί το εν λόγω ζήτημα και φροντίζουν τα ζητήματα περιβάλλοντος να μπουν με κάθε τρόπο στην καθημερινότητα των πρώτων.

Οι σημερινοί γονείς είναι ενημερωμένοι, δείχνουν πως το περιβάλλον και τα θέματα που θίγονται στο σχολείο, έχουν απασχολήσει και τους ίδιους. Απόδειξη, εκτός των άλλων, ήταν τα πολυάριθμα μηνύματα που ήρθαν στη διεύθυνση του σχολείου με σκέψεις, προτάσεις και ιδέες από τους γονείς της Dorothy. Γονείς, είστε σύμμαχοι στην προσπάθεια μας, και αυτό είναι πολύ ενθαρρυντικό για τις μελλοντικές δράσεις.

Η συμμετοχή της Dorothy Snot στην παγκόσμια διακήρυξη για το περιβάλλον μας, επιτρέπει σε όλους-ες μας να ενεργήσουμε και κάνει πιο επιτακτική την ανάγκη δράσης που υπάρχει για μία αειφόρο ανάπτυξη. Η καλλιέργεια περιβαλλοντικής συνείδησης, η κατανόηση των υπαρχόντων προβλημάτων, η ανάπτυξη αισθήματος ευθύνης και ενεργητικής συμμετοχής αφορούν εξίσου και τα παιδιά.

Οφείλουμε να συμβαδίζουμε με τις ανάγκες της σύγχρονης εποχής που θέλει ευσυνείδητους-ες πολίτες, με ενσυναίσθηση, σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και όραμα για το μέλλον.

Όταν η δημοκρατία γίνεται τρόπος ζωής…

από την Μαριάννα Τζιοβάρα

Τις τελευταίες μέρες, τα παιδιά της τάξης Βερόνικα των προνηπίων παρατήρησαν ότι κάποιοι/-ες δεν πρόσεξαν το ξύλινο σπίτι που είχαμε κατασκευάσει για τα σαλιγκάρια στην αυλή, ούτε τις ενημερωτικές αφίσες που είχαμε κολλήσει στον τοίχο, με αποτέλεσμα αυτό να χαλάσει. Έτσι, λοιπόν πήραμε την απόφαση να το επιδιορθώσουμε.

Στη διάρκεια της συζήτησής ωστόσο, από ορισμένα παιδιά προέκυψαν και οι εξής προβληματισμοί:

– «Και αν τα άλλα παιδιά μπερδευτούν και περάσουν το σπίτι για παιχνίδι και το χαλάσουν πάλι;»

-«Δεν μπορούμε να είμαστε συνεχώς δίπλα από το σπίτι»

-«Δεν είμαστε όλη τη μέρα έξω στην αυλή»

 Συνεπώς, προέκυψε η ανάγκη να ενημερώσουμε τα παιδιά των τμημάτων του σχολείου που έχουν πρόσβαση στην μεγάλη αυλή. Μερικές από τις ιδέες που αναφέρθηκαν ήταν η δημιουργία μιας νέας αφίσας πιο συγκεκριμένης, μέσω της οποίας θα ζητούσαμε να μην χαλάνε το ξύλινο σπίτι των σαλιγκαριών.

Μια άλλη ιδέα ήταν να πιάναμε από κοντά ένα ένα παιδί κάθε φορά και να του εξηγούσαμε. Βέβαια καταλάβαμε πως κάτι τέτοιο θα ήταν αρκετά χρονοβόρο και πιο δύσκολο και έτσι εν τέλει, καταλήξαμε στη σύνταξη ενημερωτικών επιστολών. Στη συνέχεια επεξεργαστήκαμε περαιτέρω τις συμβάσεις του συγκεκριμένου κειμενικού είδους και γνωρίσαμε τους λόγους για τους οποίους μπορεί να γράψουμε μια επιστολή. Αφού συνεννοηθήκαμε το περιεχόμενο αυτής και την υπογράψαμε, απευθυνθήκαμε στη Στεφανία για την εκτύπωση.

Με τη βοήθεια της Στεφανίας και την δοκιμή της να εκτυπώσει τα χέρια της, μας δόθηκε και η ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τον τρόπο λειτουργίας του φωτοτυπικού μηχανήματος και να διασκεδάσουμε.

Τις επόμενες μέρες τις μοιράσαμε στα τμήματα των Γκασπάρ, Αρτούρο, Μαλέφικα, Στάνλεϋ και Κρικ και τους ενημερώσαμε για αυτή την πρωτοβουλία μας.

Και κάπως έτσι, με αφορμή ένα σπίτι σαλιγκαριών, η δημοκρατία στο σχολείο γίνεται τρόπος ζωής που βασίζεται στην συνεργασία, στον διάλογο, στην ανταλλαγή ιδεών και στην ουσιαστική συμμετοχή σε ότι επηρεάζει την ζωή μας. Και το ίδιο το σχολείο μετατρέπεται στον φορέα, μέσα από τον οποίο τα παιδιά βιώνουν την έννοια του ενεργού πολίτη.

Οι καλές συνήθειες αφομοιώνονται πολύ νωρίς

από την Ελένη Τριανταφυλλοπούλου

Τα προνήπια του τμήματος Βερόνικα επισκέφθηκαν δύο φορές φέτος τον Διεθνή Οργανισμό Ανακύκλωσης Υλικών Συσκευασίας «Δ.Ο.Α.Ν.Υ.Σ.» με σκοπό να παραδώσουν τις σακούλες με τα χαρτιά που συγκεντρώνουμε στο σχολείο μας από την αρχή της χρονιάς, εμπνευσμένοι από το project “πώς γίνεται το χαρτί;

Από την πρώτη φορά, τα παιδια παρατήρησαν τις σχετικά λίγες μπάλες χαρτιού που υπήρχαν στον χώρο, κάτι που μας επιβεβαίωσαν και οι υπεύθυνοι του οργανισμού.  Συζητήσαμε αρκετά με τα παιδιά για το γεγονός αυτό και αποφασίσαμε ότι τελικά οι περισσότεροι μάλλον δεν ανακυκλώνουμε.

Τα παιδιά αποφάσισαν λοιπόν να βρουν τρόπους να τονίσουν, μέσα και έξω από το σχολείο, την σπουδαιότητα της ανακύκλωσης χαρτιού ώστε να εξασφαλίζουμε όλοι το χαρτί  που χρειαζόμαστε καθημερινά, χωρίς να επιβαρύνουμε τον πλανήτη συνέχεια με το κόψιμο όλο και περισσότερο δέντρων.

Μέσα από αυτό το project που τα ίδια τα παιδιά ξεκίνησαν, τα φετινά προνήπια της Βερόνικα απέκτησαν την απαραίτητη γνώση και όρεξη ώστε να συνεχίσουν για πάντα αυτη την καλή συνήθεια που ξεκίνησαν στα τέσσερα χρόνια τους και να κάνουν την ανακύκλωση και την επαναχρησιμοποίηση υλικών, τρόπο ζωής.

Διότι έτσι λειτουργούν οι ομάδες. Eχουν κοινούς στόχους που απλά προσπαθούν να επιτύχουν

από την Ευαγγελία Ντέκα

Κατά την διάρκεια της συζήτησης στο μεταβρεφικό τμήμα Τίμοθυ για το τι θέλουμε να έχει ο σούπερ ήρωας της γης που φτιάχνουμε, ο Θησέας πρότεινε να έχει δυνάμεις από το μετρό που είναι κάτω από την γη. Έτσι, ξεκίνησε μια συζήτηση για το μετρό.

Tα παιδιά είπαν πως είναι γρήγορο, έχει εισιτήρια, έχουν πάει με τους γονείς τους. Συμφωνήσαμε να βάλουμε στον σούπερ ήρωα εισιτήρια ώστε να έχει την δύναμη που έχει το μετρό.

Για να συλλέξουμε εισιτήρια έπρεπε να επισκεφθούμε το μετρό. Μία ομάδα παιδιών πήγε στην Ντανιέλα της εξέφρασε το αίτημά μας και μετά από λίγες ημέρες βρεθήκαμε σε ένα σταθμό του μετρό.

Τα παιδιά στο μετρό ήταν πολύ συγκεντρωμένα στο στόχο, μίλησαν στους ανθρώπους, τους εξήγησαν τι θέλουμε και για ποιο λόγο και με πολύ ενθουσιασμό επιστρέψαμε στο σχολείο με το κουτάκι μας γεμάτο εισιτήρια.

Σε όλη την διαδρομή το μυαλό μας ήταν στους φίλους μας που είχαν μείνει στο σχολείο. Τα παιδιά στην επιστροφή συνεχώς έλεγαν :

-Οι φίλοι μας θα ξετρελαθούν όταν δουν πόσα πολλά εισιτήρια μαζέψαμε.

Διότι έτσι λειτουργούν οι ομάδες. Eχουν κοινούς στόχους που απλά προσπαθούν να επιτύχουν!

Supporting a Climate Emergency Declaration and Action

Dorothy Snot is happy to be the first school worldwide that signed in support of a Climate Emergency Declaration and Action as initiated by CEDAMIA (derived from Climate Emergency Declaration and Mobilisation In Action), which campaigns for a Climate Emergency Declaration at all levels of government.

That means that Dorothy Snot commits to start and support campaigns assisting to the restoration of a safe climate. Under this act, we will get involved in:

– Writing letters to local politicians
– Attending mass Climate Strike rallies
– Organizing or participating in local Strikes at Politicians office/ council/ corporate nasty
– Getting off gas (replacing gas appliances with electric ones)
– Choosing zero/low emissions purchases
– Re-using & recycling all paper used in school
– Making our own bio compost
– Planting trees
– Developing food gardens so kids learn to grow their own food
– Building community care networks (with our alumni club)
– Kids taking all these ideas home (doing with family / friends / extracurricular activities, etc)

The reason we commit in the above, is to assist our children and our families realize the urgent need of restoring world’s climate and take the lead for actions that will help to this direction.

More to come!

Πως χωράει η τεχνολογία σε ένα play-based σχολείο?

από την Μαριάννα Τζιοβάρα

Ενα μόνιμο ερώτημα στο σχολείο μας είναι αν & πως μπορούμε να μυήσουμε τα παιδιά στον κόσμο της τεχνολογίας μέσα από το παιχνίδι, αξιοποιώντας  τα ερωτήματα και τα ερεθίσματα που τα ίδια τα παιδια φέρνουν στο σχολείο (και όχι τα πράγματα που έχουμε οι ενήλικες στο μυαλό μας).

Ο κώδικας QR είναι ένας γραμμωτός κώδικας (barcode) δύο διαστάσεων και η σάρωσή του γίνεται με την βοήθεια ενός κινητού ή τάμπλετ.  Για την ανάγνωση του απαιτείται μια εφαρμογή η οποία μετατρέπει την κάμερα της συσκευής σε scanner.

Οπως μας είπε και ο Αναστάσης «τα QR CODES είναι σαν τα barcodes» που συναντάμε στις συσκευασίες των προϊόντων που αγοράζουμε.

Στην τάξη προνηπίων της Βερόνικα, η εφαρμογή των qr codes αξιοποιήθηκε με στόχο την ενίσχυση της διερευνητικής διάστασης της μαθησιακής διαδικασίας και του παιχνιδιού, την εμπλοκή των παιδιών σε ενδιαφέρουσες αναγνωστικές δραστηριότητες, τον εμπλουτισμό των γνώσεων, την ενίσχυση της μνήμης, την ικανότητα επίλυσης προβλήματος, καθώς και την ανάπτυξη συνεργατικού πνεύματος.

Το έναυσμα για όλο αυτό ήταν οι καθημερινές εμπειρίες των παιδιών στο σούπερ μάρκετ και στα διάφορα πολυκαταστήματα. Τα παιδιά έφεραν στην τάξη δικές τους συσκευασίες προϊόντων προκειμένου να μας δείξουν τους γραμμωτούς κώδικες πάνω σε αυτές. Αποφασίσαμε λοιπόν να φτιάξουμε τα δικά μας bar codes!

Αρχικά, και με αφορμή το project  με τα αυτοκίνητα που δούλευαν τα παιδια, τα qr codes χρησιμοποιήθηκαν για να ανακαλύψουμε το εσωτερικό ενός αυτοκινήτου και ενός κινητήρα με έναν πιο παιγνιώδη τρόπο και πάντοτε στα πλαίσια της ενεργούς γνωριμίας των παιδιών με την τεχνολογία.

Πιο συγκεκριμένα, πάνω από τις εικόνες όπου απεικονίζονταν τα επιμέρους τμήματα του εσωτερικού του καπό και ενός κινητήρα, τοποθετήθηκαν qr codes, που τα παιδιά σκάναραν, διάβασαν τις «κρυμμένες» λέξεις, κι έπειτα προσπάθησαν να τις εντοπίσουν στο φυλλάδιο με τις αντίστοιχες εικόνες και λέξεις και να τις διαβάσουν.

Θα πρέπει ακόμη να προστεθεί και το γεγονός ότι οι λέξεις στο χαρτί ήταν γραμμένες σε διαφορετική γραμματοσειρά από αυτή της εφαρμογής, ώστε να βοηθηθούν τα παιδιά μέσα από την αναγνώριση και τη σύγκριση διαφορετικών μορφών του γραπτού λόγου να συνειδητοποιήσουν την πολυμορφία του γραπτού λόγου.

Αξίζει να σημειωθεί πως η συγκεκριμένη διαδικασία κινητοποίησε τα παιδιά και συνέβαλε σε σημαντικό βαθμό στην γνωριμία τους με τα εσωτερικά εξαρτήματα του αυτοκινήτου! Οταν ανοίξαμε το καπό της Giulia, φάνηκαν αρκετά εξοικειωμένα και με μεγάλη ευκολία αναγνώρισαν τα μέρη της αλλά και την λειτουργία αυτών.

Στην συνέχεια δημιουργήσαμε ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, στο οποίο το αυτοκίνητό μας έπρεπε να διασχίσει τη διαδρομή ακολουθώντας τα εικονιζόμενα σήματα οδικής κυκλοφορίας και τα φανάρια. Σε ορισμένα σήματα υπήρχαν qr codes, τα οποία τα παιδιά σκάναραν με το κινητό και στη συνέχεια διάβαζαν το αποκωδικοποιημένο μήνυμα, προκειμένου να μάθουμε τη σημασία των συγκεκριμένων σημάτων και να συνεχίσουμε την πορεία του αυτοκινήτου.

Κατά τη διαδρομή παρατηρήσαμε, ακόμη ότι τα φανάρια μας δεν είχαν κάποιο χρώμα, επομένως έπρεπε να σκανάρουμε και τους κωδικούς τους, για να διαβάσουμε – αποκωδικοποιήσουμε το χρώμα τους και αναλόγως να κινηθούμε.

Και στη συγκεκριμένη παρέμβαση επιτεύχθηκε η σύνδεση του παιχνιδιού με την καλλιέργεια του γραμματισμού αλλά και η γνωριμία με έναν άλλο – άγνωστο κώδικα, μια διαφορετική μορφή που μπορεί να πάρει ο γραπτός λόγος με την παρέμβαση της τεχνολογίας.

Το παιχνίδι με τα  qr codes ήταν μια καλή αφορμή για να διερευνήσουμε πως τα παιδιά μπορούν να εντάξουν “από κάτω προς τα πάνω” την σύγχρονη τεχνολογία μέσα στην σχολική τους καθημερινότητα, χωρίς αυτή  να “καπελώνει” τις επιθυμίες και την ελευθερία τους – αλλά να τις προεκτείνει.

Και σε κάθε περίπτωση, μιλάμε για παιδια που το 2050 θα ειναι μόλις 36 ετών….

Η ώρα του σχολικού δεν είναι χαμένος χρόνος

από την Βάσω Χαρίση

«Εγώ νόμιζα ότι στο σχολικό πρέπει να καθόμαστε χωρίς να μιλάμε». Αυτή την απάντηση πήρα από έναν φίλο -ο οποίος ως παιδί χρησιμοποιούσε κι αυτός καθημερινά το σχολικό- σε μια τυχαία συζήτηση που ανέφερα κάποιο παιχνίδι που είχαμε παίξει εκείνη την ημέρα στο σχολικό της Dorothy Snot.

Μα είναι δυνατόν, σκέφτηκα. Στο δρόμο από και προς το σχολείο και με τα δεκάδες ερεθίσματα που παίρνουμε την ώρα που μετακινούμαστε στο κέντρο -και όχι μόνο- της Αθήνας; Τη στιγμή που έχουμε μια μοναδική ευκαιρία να είμαστε σε μια σταθερή ομάδα παιδιά από ενός μέχρι έξι ετών για αρκετά λεπτά καθημερινά.

Από τις συμφωνίες και τους κανόνες που θα αποφασίσει η κάθε ομάδα, με πράγματα που μας αρέσουν αλλά μας κάνουν να νιώθουμε ασφάλεια μέσα στο σχολικό μέχρι και συμπεριφορές που δε θέλουμε να γίνονται. Και όλα αυτά να τα γράψουμε, να τα ζωγραφίσουμε και όταν καμιά φορά τα ξεχνάμε ή μπερδευόμαστε να τα βλέπουμε και να θυμόμαστε. Και αν κάτι δε μας αρέσει σε αυτά, να τα συζητάμε ξανά και να τα αλλάζουμε.

Τα παιχνίδια που μας αρέσουν να παίζουμε (πετάει- πετάει ή και κολυμπάει- κολυμπάει, ανάλογα τη διάθεση μας). Αλλά και τα δικά μας παιχνίδια που θέλουμε να έχουμε μαζί και πρέπει να βρούμε τον τρόπο ώστε να είμαστε όλοι ευχαριστημένοι («να τα μοιραζόμαστε», πρότεινε ο Μπάμπης και συμφώνησαν όλοι).

Τα βιβλία που μας αρέσει να ακούμε αλλά και να διαβάζουμε. Γιατί χρειάζεται και η «βοήθεια» των νηπίων να μας διαβάσουν τα βιβλία που συμφωνήσαμε, να φέρνουμε κάθε πρωί στο σχολικό.

Είναι η αυτονομία του κάθε παιδιού που είναι υπεύθυνο για τα πράγματά του. Να βάλει μπουφάν, να ετοιμάσει τα πράγματά του, να δέσει μόνο του τη ζώνη –ή έστω να προσπαθήσει-, και αν σε κάτι δυσκολευτεί να ζητήσει βοήθεια από τη δασκάλα ή από κάποιον φίλο.

Να ανεβοκατέβει τα σκαλιά του σχολείου, να εξερευνήσει και λίγο στις άλλες τάξεις μέχρι να ετοιμαστούν οι υπόλοιποι, να αναρωτηθεί γιατί κόβουν τα κλαδιά στην αυλή και τα παιδιά του νηπιαγωγείου να του εξηγήσουν, να προβληματιστεί για τα φυτά που βλέπουμε και πως θα μάθουμε πως τα λένε (ίσως άμα τα μυρίσουμε?).

Και στο δρόμο. Αμέτρητα ερεθίσματα. Σχήματα παντού και χρώματα και πως γίνεται να μη σκεφτούμε παιχνίδια μ’ αυτά. Τι σχήμα έχει το STOP; Ο κορμός του δέντρου; Οι πολυκατοικίες; Γιατί τα φανάρια έχουν κόκκινο, πράσινο και πορτοκαλί (ή μήπως είναι κίτρινο); Αγάλματα, στάσεις του μετρό, το Μέγαρο Μουσικής (άραγε γιατί το λένε έτσι;), τρόλεϊ, φορτηγά, τούνελ και γέφυρες, σκυλιά, γάτες και έντομα… Και φυσικά το ουράνιο τόξο. Αυτό που εμφανίζεται μόνο στο σχολικό μας.. Και πως γίνεται να εξαφανίζεται στη σκιά; Που πηγαίνει; Πως γίνεται να το πιάσουμε;

Όλα αυτά τα καθημερινά, τα μοναδικά συμβαίνουν μέσα στο σχολικό. Με την αλληλεγγύη και τις συμφωνίες της κάθε ομάδας, με την φροντίδα στα πολύ μικρά παιδιά («Κάτσε μαζί μου» είπε η Κύνθια (5 ετών) στο Μάξιμο (1,5 ετών) την πρώτη μέρα. «Κι εμένα μου λείπει η μαμά μου αλλά και στο σχολείο είναι ωραία» συνέχισε. Ποιος θα μπορούσε να καταλάβει καλύτερα τον Μάξιμο από την Κύνθια που το είχε βιώσει και η ίδια πριν λίγα χρόνια; Τώρα πια ο Μάξιμος διαλέγει μόνος του τη θέση στο σχολικό.

Όπως διαλέγει και η ομάδα του κάθε δρομολογίου τι θα κάνουμε μέχρι να φτάσουμε σχολείο ή σπίτι. Να διαβάσουμε, να βάλουμε τη μουσική που έφερε κάποιος ή να τραγουδήσουμε εμείς, να παίξουμε παιχνίδια ή απλά να πούμε τα νέα μας. Και αν δε συμφωνούμε όλοι: το συζητάμε, προτείνουμε και ψηφίζουμε τι θέλουμε. Γιατί είναι άλλο πράγμα η σιωπή και άλλο πράγμα η συζήτηση με χαμηλή φωνή (τη «φωνή του σχολικού», όπως λέμε), που διασφαλίζει την επικοινωνία αλλά ταυτόχρονα και την ασφάλεια μας.

Η ώρα του σχολικού δεν είναι χαμένος χρόνος. Αν το αντιμετωπίσουμε έτσι βέβαια τότε μπορεί και να γίνει. Όμως η όρεξη των παιδιών για παιχνίδι και μάθηση δε σταματάει καμιά στιγμή της ημέρας. Και αν ενισχύσουμε αυτή τη διάθεση τότε μόνο εμπειρίες και βιώματα αξέχαστα θα έχουμε.

Με έμπνευση από τον Μιρό

από την Τζένη Διαμαντοπούλου

Οι Απόκριες ήρθαν και στην τάξη μας Aμαντιν του μεταβρεφικού έφτασε ένας πίνακας του Μιρό με τίτλο «Το καρναβάλι του Αρλεκίνου». Έτσι και εμείς βρήκαμε ευκαιρία να παίξουμε, με αφορμή τον πίνακα αυτό.

Στην αρχή τον παρατηρήσαμε προσεχτικά, περιγράψαμε ο καθένας τι έβλεπε στον πίνακα και με όσα ακούστηκαν ξεκινήσαμε να φτιάξουμε μια ιστορία.

«Ένα σκαθάρι μεγάλο είναι ψηλά και πετάει, είναι σαν αστέρι» λέει η Αριάνα.

«Ένα τυρί λίγο πιο μικρό», λέει ο Γιώργος και «ένα ζουζούνι επάνω στο τυρί» λέει ο Ερμής.

«Ένα ψάρι που κολυμπάει» συμπληρώνει ο Απόλλωνας και «ένα σκαθαράκι που παίζει» προσθέτει ο Φίλιππος.

Κοιτάζοντας καλά τον πίνακα παρατηρήσαμε πως όλα όσα υπήρχαν σε αυτόν ήταν «σταματημένα» και έτσι αποφασίσαμε να τα ζωντανέψουμε. Διαλέξαμε πανιά στα χρώματα του πίνακα και μπήκαμε μέσα σ’ αυτόν για να τον βοηθήσουμε να ζωντανέψει!!!

Και όταν κουραστήκαμε από το χορό, θελήσαμε και εμείς να φτιάξουμε έναν πίνακα. Πιάσαμε τα πινέλα και τα χρώματά μας και γίναμε εμείς μικροί ζωγράφοι.

Και να το αποτέλεσμα!!!

Ο πίνακας αυτός μας έδωσε αφορμή να εξασκήσουμε το λόγο μας με μια περιγραφή, να μοιραστούμε τις ιδέες μας μιλώντας ο καθένας ξεχωριστά και περιμένοντας τη σειρά του, να εκφραστούμε με το σώμα μας και έπειτα να συνεργαστούμε βάζοντας ο καθένας τη δική του πινελιά στο ομαδικό πίνακα που σίγουρα δεν θα ήταν τόσο ξεχωριστός αν δεν ήμασταν όλοι μαζί!

Αναλαμβάνοντας την ευθύνη

από τις Σύρμω Καζάκου & Ειρήνη Λιθοξοπούλου

Καθημερινά, τα παιδιά καλούνται στο σχολείο να επεξεργαστούν διάφορα συλλογικά προβλήματα και να βρουν λύση. Οταν τους επιτρέπουμε να διαχειρίζονται μόνα τους τις καταστάσεις που βάζουν εμπόδια στην εύρυθμη λειτουργία της ομάδας, τα παιδια γίνονται αυτόνομα και ανεξάρτητα από νωρίς.

Ένα τέτοιο πρόβλημα ήταν φέτος για τα προ-προνήπια η κακή χρήση των βιβλίων της τάξης που οδηγούσε σε σκίσιμο σελίδων, γεγονός που συνέβαινε ανά τακτά χρονικά διαστήματα και προκαλούσε την δυσαρέσκεια των παιδιών.

Προβληματισμός

Έφτασε, λοιπόν, η μέρα που ένα παιδί είπε στον κύκλο:
« Κουράστηκα να βλέπω τις σελίδες να σκίζονται»

Έτσι τα παιδιά πήραν την κατάσταση στα χέρια τους. Σκέφτηκαν να κάνουν έναν κύκλο για να αποφασίσουν τι θα γίνει με τα βιβλία. Συζήτησαν όλοι μαζί και πρότειναν ιδέες για να μην σκίζονται πια τα βιβλία!

Έχοντας λοιπόν πρώτα καταθέσει τις ιδέες τους, στην συνέχεια προχώρησαν σε  ψηφοφορία και αποφάσισαν να γίνεται ένα από τα παρακάτω σε περίπτωση κακής χρήσης ενός βιβλίου:

1. «Εάν κάποιος σκίσει μια σελίδα, να την κολλήσει αμέσως στο σχολείο»

2. «Εάν κάποιος σκίσει μια σελίδα, να φέρει ένα δικό του βιβλίο από το σπίτι του»

 

Αμέσως ανέλαβαν δράση για να υλοποιήσουν τις ιδέες τους…

Συμφώνησαν επίσης να  τηρούν τους κανόνες που έβαλαν και να τους θυμούνται κάθε φορά που θα διαβάζουν ένα βιβλίο!

Μέσα από αυτή την διαδικασία τα παιδιά απέκτησαν την πλήρη ευθύνη για την διαχείριση των βιβλίων της τάξης και απολαμβάνουν πλέον περισσότερο την ανάγνωση, εφόσον έχουν λάβει τις δικές τους αποφάσεις…

“Ελα, θα σε βοηθήσω εγώ”

από την Κατερίνα Κατσιούλη

Το παιχνίδι στη φύση και σε εξωτερικούς χώρους αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας του σχολείου μας, το οποίο βέβαια βρίσκεται στην καρδιά του αστικού ιστού. Γιατί όμως;

Παρατηρώντας την ομάδα των παιδιών να παίζει στο φυσικό περιβάλλον, διαπιστώνουμε συνεχώς νέες διαστάσεις να ανοίγονται μέσα από σχετικές εμπειρίες…

Η μεγάλη ποικιλία ελεύθερων υλικών και αισθητηριακών ερεθισμάτων δίνει πολλές ευκαιρίες για εξερεύνηση και φανταστικό παιχνίδι.

“Είμαι νεράιδα με φτερά”

 “Είμαι πολεμιστής”

 “Είναι πολύ κρύο χωρίς γάντι”

Σε μία περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας το σώμα παρουσιάζει μεγάλη φυσική ανάπτυξη, το παιχνίδι στη φύση λετουργεί υποστηρικτικά. Τα παιδιά μπορούν να δοκιμάσουν πολλών ειδών κινήσεις και να διερευνήσουν τα όρια του σώματός τους.

“Αν πάρω φόρα θα ανέβω πιο εύκολα”

Η λήψη αποφάσεων από την ομάδα για τις διαδρoμές τις οποίες θα ακολουθήσουμε και τα σημεία από τα οποία θα περάσουμε, ενθαρρύνει την αυτονομία και την αυτοπεποίθηση των παιδιών.

¨Να πάμε στο κόκκινο”

“Κάτι φαίνεται εκεί”

Οι δύσκολες στιγμές, και όχι μόνο, δίνουν νέες ευκαιρίες αλληλεπίδρασης.

“Ελα, θα σε βοηθήσω εγώ”

“Θα σε βγάλω μία φωτογραφία”

Και φυσικά, οι φυσικοί χώροι επιτρέπουν τη χαλάρωση.

“Να φάμε δίπλα στη λίμνη”