Η ώρα του σχολικού δεν είναι χαμένος χρόνος

από την Βάσω Χαρίση

«Εγώ νόμιζα ότι στο σχολικό πρέπει να καθόμαστε χωρίς να μιλάμε». Αυτή την απάντηση πήρα από έναν φίλο -ο οποίος ως παιδί χρησιμοποιούσε κι αυτός καθημερινά το σχολικό- σε μια τυχαία συζήτηση που ανέφερα κάποιο παιχνίδι που είχαμε παίξει εκείνη την ημέρα στο σχολικό της Dorothy Snot.

Μα είναι δυνατόν, σκέφτηκα. Στο δρόμο από και προς το σχολείο και με τα δεκάδες ερεθίσματα που παίρνουμε την ώρα που μετακινούμαστε στο κέντρο -και όχι μόνο- της Αθήνας; Τη στιγμή που έχουμε μια μοναδική ευκαιρία να είμαστε σε μια σταθερή ομάδα παιδιά από ενός μέχρι έξι ετών για αρκετά λεπτά καθημερινά.

Από τις συμφωνίες και τους κανόνες που θα αποφασίσει η κάθε ομάδα, με πράγματα που μας αρέσουν αλλά μας κάνουν να νιώθουμε ασφάλεια μέσα στο σχολικό μέχρι και συμπεριφορές που δε θέλουμε να γίνονται. Και όλα αυτά να τα γράψουμε, να τα ζωγραφίσουμε και όταν καμιά φορά τα ξεχνάμε ή μπερδευόμαστε να τα βλέπουμε και να θυμόμαστε. Και αν κάτι δε μας αρέσει σε αυτά, να τα συζητάμε ξανά και να τα αλλάζουμε.

Τα παιχνίδια που μας αρέσουν να παίζουμε (πετάει- πετάει ή και κολυμπάει- κολυμπάει, ανάλογα τη διάθεση μας). Αλλά και τα δικά μας παιχνίδια που θέλουμε να έχουμε μαζί και πρέπει να βρούμε τον τρόπο ώστε να είμαστε όλοι ευχαριστημένοι («να τα μοιραζόμαστε», πρότεινε ο Μπάμπης και συμφώνησαν όλοι).

Τα βιβλία που μας αρέσει να ακούμε αλλά και να διαβάζουμε. Γιατί χρειάζεται και η «βοήθεια» των νηπίων να μας διαβάσουν τα βιβλία που συμφωνήσαμε, να φέρνουμε κάθε πρωί στο σχολικό.

Είναι η αυτονομία του κάθε παιδιού που είναι υπεύθυνο για τα πράγματά του. Να βάλει μπουφάν, να ετοιμάσει τα πράγματά του, να δέσει μόνο του τη ζώνη –ή έστω να προσπαθήσει-, και αν σε κάτι δυσκολευτεί να ζητήσει βοήθεια από τη δασκάλα ή από κάποιον φίλο.

Να ανεβοκατέβει τα σκαλιά του σχολείου, να εξερευνήσει και λίγο στις άλλες τάξεις μέχρι να ετοιμαστούν οι υπόλοιποι, να αναρωτηθεί γιατί κόβουν τα κλαδιά στην αυλή και τα παιδιά του νηπιαγωγείου να του εξηγήσουν, να προβληματιστεί για τα φυτά που βλέπουμε και πως θα μάθουμε πως τα λένε (ίσως άμα τα μυρίσουμε?).

Και στο δρόμο. Αμέτρητα ερεθίσματα. Σχήματα παντού και χρώματα και πως γίνεται να μη σκεφτούμε παιχνίδια μ’ αυτά. Τι σχήμα έχει το STOP; Ο κορμός του δέντρου; Οι πολυκατοικίες; Γιατί τα φανάρια έχουν κόκκινο, πράσινο και πορτοκαλί (ή μήπως είναι κίτρινο); Αγάλματα, στάσεις του μετρό, το Μέγαρο Μουσικής (άραγε γιατί το λένε έτσι;), τρόλεϊ, φορτηγά, τούνελ και γέφυρες, σκυλιά, γάτες και έντομα… Και φυσικά το ουράνιο τόξο. Αυτό που εμφανίζεται μόνο στο σχολικό μας.. Και πως γίνεται να εξαφανίζεται στη σκιά; Που πηγαίνει; Πως γίνεται να το πιάσουμε;

Όλα αυτά τα καθημερινά, τα μοναδικά συμβαίνουν μέσα στο σχολικό. Με την αλληλεγγύη και τις συμφωνίες της κάθε ομάδας, με την φροντίδα στα πολύ μικρά παιδιά («Κάτσε μαζί μου» είπε η Κύνθια (5 ετών) στο Μάξιμο (1,5 ετών) την πρώτη μέρα. «Κι εμένα μου λείπει η μαμά μου αλλά και στο σχολείο είναι ωραία» συνέχισε. Ποιος θα μπορούσε να καταλάβει καλύτερα τον Μάξιμο από την Κύνθια που το είχε βιώσει και η ίδια πριν λίγα χρόνια; Τώρα πια ο Μάξιμος διαλέγει μόνος του τη θέση στο σχολικό.

Όπως διαλέγει και η ομάδα του κάθε δρομολογίου τι θα κάνουμε μέχρι να φτάσουμε σχολείο ή σπίτι. Να διαβάσουμε, να βάλουμε τη μουσική που έφερε κάποιος ή να τραγουδήσουμε εμείς, να παίξουμε παιχνίδια ή απλά να πούμε τα νέα μας. Και αν δε συμφωνούμε όλοι: το συζητάμε, προτείνουμε και ψηφίζουμε τι θέλουμε. Γιατί είναι άλλο πράγμα η σιωπή και άλλο πράγμα η συζήτηση με χαμηλή φωνή (τη «φωνή του σχολικού», όπως λέμε), που διασφαλίζει την επικοινωνία αλλά ταυτόχρονα και την ασφάλεια μας.

Η ώρα του σχολικού δεν είναι χαμένος χρόνος. Αν το αντιμετωπίσουμε έτσι βέβαια τότε μπορεί και να γίνει. Όμως η όρεξη των παιδιών για παιχνίδι και μάθηση δε σταματάει καμιά στιγμή της ημέρας. Και αν ενισχύσουμε αυτή τη διάθεση τότε μόνο εμπειρίες και βιώματα αξέχαστα θα έχουμε.

Advertisements

Αναλαμβάνοντας την ευθύνη

από τις Σύρμω Καζάκου & Ειρήνη Λιθοξοπούλου

Καθημερινά, τα παιδιά καλούνται στο σχολείο να επεξεργαστούν διάφορα συλλογικά προβλήματα και να βρουν λύση. Οταν τους επιτρέπουμε να διαχειρίζονται μόνα τους τις καταστάσεις που βάζουν εμπόδια στην εύρυθμη λειτουργία της ομάδας, τα παιδια γίνονται αυτόνομα και ανεξάρτητα από νωρίς.

Ένα τέτοιο πρόβλημα ήταν φέτος για τα προ-προνήπια η κακή χρήση των βιβλίων της τάξης που οδηγούσε σε σκίσιμο σελίδων, γεγονός που συνέβαινε ανά τακτά χρονικά διαστήματα και προκαλούσε την δυσαρέσκεια των παιδιών.

Προβληματισμός

Έφτασε, λοιπόν, η μέρα που ένα παιδί είπε στον κύκλο:
« Κουράστηκα να βλέπω τις σελίδες να σκίζονται»

Έτσι τα παιδιά πήραν την κατάσταση στα χέρια τους. Σκέφτηκαν να κάνουν έναν κύκλο για να αποφασίσουν τι θα γίνει με τα βιβλία. Συζήτησαν όλοι μαζί και πρότειναν ιδέες για να μην σκίζονται πια τα βιβλία!

Έχοντας λοιπόν πρώτα καταθέσει τις ιδέες τους, στην συνέχεια προχώρησαν σε  ψηφοφορία και αποφάσισαν να γίνεται ένα από τα παρακάτω σε περίπτωση κακής χρήσης ενός βιβλίου:

1. «Εάν κάποιος σκίσει μια σελίδα, να την κολλήσει αμέσως στο σχολείο»

2. «Εάν κάποιος σκίσει μια σελίδα, να φέρει ένα δικό του βιβλίο από το σπίτι του»

 

Αμέσως ανέλαβαν δράση για να υλοποιήσουν τις ιδέες τους…

Συμφώνησαν επίσης να  τηρούν τους κανόνες που έβαλαν και να τους θυμούνται κάθε φορά που θα διαβάζουν ένα βιβλίο!

Μέσα από αυτή την διαδικασία τα παιδιά απέκτησαν την πλήρη ευθύνη για την διαχείριση των βιβλίων της τάξης και απολαμβάνουν πλέον περισσότερο την ανάγνωση, εφόσον έχουν λάβει τις δικές τους αποφάσεις…

“Ελα, θα σε βοηθήσω εγώ”

από την Κατερίνα Κατσιούλη

Το παιχνίδι στη φύση και σε εξωτερικούς χώρους αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας του σχολείου μας, το οποίο βέβαια βρίσκεται στην καρδιά του αστικού ιστού. Γιατί όμως;

Παρατηρώντας την ομάδα των παιδιών να παίζει στο φυσικό περιβάλλον, διαπιστώνουμε συνεχώς νέες διαστάσεις να ανοίγονται μέσα από σχετικές εμπειρίες…

Η μεγάλη ποικιλία ελεύθερων υλικών και αισθητηριακών ερεθισμάτων δίνει πολλές ευκαιρίες για εξερεύνηση και φανταστικό παιχνίδι.

“Είμαι νεράιδα με φτερά”

 “Είμαι πολεμιστής”

 “Είναι πολύ κρύο χωρίς γάντι”

Σε μία περίοδο κατά τη διάρκεια της οποίας το σώμα παρουσιάζει μεγάλη φυσική ανάπτυξη, το παιχνίδι στη φύση λετουργεί υποστηρικτικά. Τα παιδιά μπορούν να δοκιμάσουν πολλών ειδών κινήσεις και να διερευνήσουν τα όρια του σώματός τους.

“Αν πάρω φόρα θα ανέβω πιο εύκολα”

Η λήψη αποφάσεων από την ομάδα για τις διαδρoμές τις οποίες θα ακολουθήσουμε και τα σημεία από τα οποία θα περάσουμε, ενθαρρύνει την αυτονομία και την αυτοπεποίθηση των παιδιών.

¨Να πάμε στο κόκκινο”

“Κάτι φαίνεται εκεί”

Οι δύσκολες στιγμές, και όχι μόνο, δίνουν νέες ευκαιρίες αλληλεπίδρασης.

“Ελα, θα σε βοηθήσω εγώ”

“Θα σε βγάλω μία φωτογραφία”

Και φυσικά, οι φυσικοί χώροι επιτρέπουν τη χαλάρωση.

“Να φάμε δίπλα στη λίμνη”

 

Διαπολιτισμική εκπαίδευση & life-derived learning

από την Χρύσα Βαϊτση

Στην συλλογική μας συνείδηση υπάρχει η αίσθηση πως σε ένα ιδιωτικό σχολείο δεν δίνονται τόσες ευκαιρίες για διαπολιτισμική και κριτική εκπαίδευση. Κι αυτό δεν είναι απαραίτητα λάθος, αφού η πλειονότητα των παιδιών προέρχονται από την Ελλάδα ή από άλλες χώρες με υψηλό κοινωνικοοικονομικό status.

Κοιτώντας όμως πιο προσεκτικά, και με πρόθεση πάντα τα παιδιά να προβληματιστούν και να διαχειριστούν θέματα που άπτονται της σύγχρονης πραγματικότητας (και όχι να δημιουργήσουμε μία γυάλα γι αυτά) τα ερεθίσματα ξαφνικά είναι παντού:

Η περιοχή μας και οι κάτοικοί της (Κυψέλη), ο Νdioba –δάσκαλος κρουστών (Αφρικανός), η κούκλα της μεταμφίεσης που έχει σκούρο δέρμα, το memory της τάξης, το Άσυλο Ανιάτων που πάμε για να φωνάξουμε δυνατά και να ξυπνήσουμε όλους τους κατοίκους του με την πιο δυνατή μας καλημέρα.

Κι έτσι, χωρίς πολλά λόγια, η διαφορετικότητα μπαίνει ενεργά στη ζωή μας, τόσο φυσιολογικά όσο το αυθόρμητο χαμόγελο των παιδιών.

Τι κάνουμε με τα “σκουπίδια” μας;

από τις Ειρήνη Λιθοξοπούλου & Κατερίνα Κατσιούλη

Στην τάξη Γκασπάρ των προ-προνηπίων συγκεντρώνουμε ανακυκλώσιμα υλικά καθημερινής χρήσης, με στόχο να βρουμε τρόπους να τα χρησιμοποιήσουμε ξανά.

Μαζευτηκαν πολλά όμως και η τάξη γέμισε “σκουπίδια”! Πως το διαχειριζόμαστε;

Για να ανέβουμε ψηλά

από την Δάφνη Μανουσάκη

Τον τελευταίο καιρό στο μεταβρεφικό “Τίμοθυ” ασχολούμαστε με το πως μπορούμε να ανεβουμε ψηλά και τι μπορούμε να κάνουμε εκεί.

Στα πλαίσια αυτά επισκεφθήκαμε το γυμναστήριο Fitplus alternative workout . Δεν ήταν βέβαια μια απλή επίσκεψη, αφού εκεί πήγαμε παρέα με τον Πίπη (μασκοτ της τάξης), για να συναντήσουμε τους φίλους του και μέσα απο δοκιμασίες να προσπαθήσουμε να φτάσουμε το φεγγάρι!

Συρθήκαμε αθόρυβα, δίπλα σε φίδια…

Μπήκαμε σε φωλιά με μυρμήγκια…

 

Κυλιστήκαμε στη λάσπη, σκαρφαλώσαμε για να φάμε φύλλα…

Και τελικά, καταφέραμε να αγγίξουμε το φεγγάρι!

Μέσα από ασκήσεις που έχουν τη μορφή παιχνιδιού, τα παιδιά αποκτούν νέες κινητικές δεξιότητες (συντονισμό κινήσεων), αναπτύσσουν τη φαντασία τους και αποκτούν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση.

Τί μπορούμε να κάνουμε με τα ανακυκλώσιμα υλικά; – “Να τα χαλάσουμε και να τα ξαναφτιάξουμε!”

από τις Κατερίνα Κατσιούλη & Ειρήνη Λιθοξοπούλου

Η ταξινόμηση των ανακυκλώσιμων υλικών που συλλέξαμε στην τάξη ανέδειξε τα ρολά από χαρτί υγείας στη δεύτερη θέση, μετά από τις πλαστικές συσκευασίες!

To κριτήριο κατάταξης ήταν το πλήθος και αυτό μας οδήγησε στην επιλογή να επεξεργαστουμε την ιδέας της ομάδας “να χαλάσουμε τα ανακυκλώσιμα υλικά και να τα ξαναφτιάξουμε”.

Τα παιδιά χρωμάτισαν τα ρολά επιλέγοντας διάφορα μοτίβα και τα έκοψαν, προκειμένου να τα χαλάσουν!

Στην προσπάθειά να τα ξαναφτιάξουν παρατήρησαν πόσα μικρά κομμάτια χρειάζονται προκειμένου να συνθέσουν το αρχικό ρολό και αναρωτήθηκαν για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορέσουν να κάνουν την κατασκευή τους σταθερή.

Η χρήση μίας αυτοσχέδιας βάσης με καλαμάκια και καπάκια από πλαστικές συσκευασίες έδωσε λύση στο πρόβλημα στήριξης και αποτέλεσε αφορμή για την ανάπτυξη ενός παιχνιδιού.

Τα παιδιά σχημάτισαν δύο ομάδες και κλήθηκαν να γεμίσουν τις βάσεις τους με ρολά χρησιμοποιώντας κάθε φορά την ένδειξη του ζαριού και απαριθμώντας στο τέλος τα ρολά τα οποία χρειάστηκαν.

Τέλος, τα παιδιά έκαναν ατομικές συνθέσεις με τα υλικά δημιουργώντας νέα αντικείμενα: βουνό, πύργος, πύργος του Άιφελ, δέντρο, καμινάδα, σκάλα. Χαλώντας κάθε φορά τη σύνθεσή τους, είχαν την ευκαιρία να παίξουν από την αρχή, δημιουργώντας κάτι καινούργιο.