Όταν η δημοκρατία γίνεται τρόπος ζωής…

από την Μαριάννα Τζιοβάρα

Τις τελευταίες μέρες, τα παιδιά της τάξης Βερόνικα των προνηπίων παρατήρησαν ότι κάποιοι/-ες δεν πρόσεξαν το ξύλινο σπίτι που είχαμε κατασκευάσει για τα σαλιγκάρια στην αυλή, ούτε τις ενημερωτικές αφίσες που είχαμε κολλήσει στον τοίχο, με αποτέλεσμα αυτό να χαλάσει. Έτσι, λοιπόν πήραμε την απόφαση να το επιδιορθώσουμε.

Στη διάρκεια της συζήτησής ωστόσο, από ορισμένα παιδιά προέκυψαν και οι εξής προβληματισμοί:

– «Και αν τα άλλα παιδιά μπερδευτούν και περάσουν το σπίτι για παιχνίδι και το χαλάσουν πάλι;»

-«Δεν μπορούμε να είμαστε συνεχώς δίπλα από το σπίτι»

-«Δεν είμαστε όλη τη μέρα έξω στην αυλή»

 Συνεπώς, προέκυψε η ανάγκη να ενημερώσουμε τα παιδιά των τμημάτων του σχολείου που έχουν πρόσβαση στην μεγάλη αυλή. Μερικές από τις ιδέες που αναφέρθηκαν ήταν η δημιουργία μιας νέας αφίσας πιο συγκεκριμένης, μέσω της οποίας θα ζητούσαμε να μην χαλάνε το ξύλινο σπίτι των σαλιγκαριών.

Μια άλλη ιδέα ήταν να πιάναμε από κοντά ένα ένα παιδί κάθε φορά και να του εξηγούσαμε. Βέβαια καταλάβαμε πως κάτι τέτοιο θα ήταν αρκετά χρονοβόρο και πιο δύσκολο και έτσι εν τέλει, καταλήξαμε στη σύνταξη ενημερωτικών επιστολών. Στη συνέχεια επεξεργαστήκαμε περαιτέρω τις συμβάσεις του συγκεκριμένου κειμενικού είδους και γνωρίσαμε τους λόγους για τους οποίους μπορεί να γράψουμε μια επιστολή. Αφού συνεννοηθήκαμε το περιεχόμενο αυτής και την υπογράψαμε, απευθυνθήκαμε στη Στεφανία για την εκτύπωση.

Με τη βοήθεια της Στεφανίας και την δοκιμή της να εκτυπώσει τα χέρια της, μας δόθηκε και η ευκαιρία να γνωρίσουμε καλύτερα τον τρόπο λειτουργίας του φωτοτυπικού μηχανήματος και να διασκεδάσουμε.

Τις επόμενες μέρες τις μοιράσαμε στα τμήματα των Γκασπάρ, Αρτούρο, Μαλέφικα, Στάνλεϋ και Κρικ και τους ενημερώσαμε για αυτή την πρωτοβουλία μας.

Και κάπως έτσι, με αφορμή ένα σπίτι σαλιγκαριών, η δημοκρατία στο σχολείο γίνεται τρόπος ζωής που βασίζεται στην συνεργασία, στον διάλογο, στην ανταλλαγή ιδεών και στην ουσιαστική συμμετοχή σε ότι επηρεάζει την ζωή μας. Και το ίδιο το σχολείο μετατρέπεται στον φορέα, μέσα από τον οποίο τα παιδιά βιώνουν την έννοια του ενεργού πολίτη.

Αναλαμβάνοντας την ευθύνη

από τις Σύρμω Καζάκου & Ειρήνη Λιθοξοπούλου

Καθημερινά, τα παιδιά καλούνται στο σχολείο να επεξεργαστούν διάφορα συλλογικά προβλήματα και να βρουν λύση. Οταν τους επιτρέπουμε να διαχειρίζονται μόνα τους τις καταστάσεις που βάζουν εμπόδια στην εύρυθμη λειτουργία της ομάδας, τα παιδια γίνονται αυτόνομα και ανεξάρτητα από νωρίς.

Ένα τέτοιο πρόβλημα ήταν φέτος για τα προ-προνήπια η κακή χρήση των βιβλίων της τάξης που οδηγούσε σε σκίσιμο σελίδων, γεγονός που συνέβαινε ανά τακτά χρονικά διαστήματα και προκαλούσε την δυσαρέσκεια των παιδιών.

Προβληματισμός

Έφτασε, λοιπόν, η μέρα που ένα παιδί είπε στον κύκλο:
« Κουράστηκα να βλέπω τις σελίδες να σκίζονται»

Έτσι τα παιδιά πήραν την κατάσταση στα χέρια τους. Σκέφτηκαν να κάνουν έναν κύκλο για να αποφασίσουν τι θα γίνει με τα βιβλία. Συζήτησαν όλοι μαζί και πρότειναν ιδέες για να μην σκίζονται πια τα βιβλία!

Έχοντας λοιπόν πρώτα καταθέσει τις ιδέες τους, στην συνέχεια προχώρησαν σε  ψηφοφορία και αποφάσισαν να γίνεται ένα από τα παρακάτω σε περίπτωση κακής χρήσης ενός βιβλίου:

1. «Εάν κάποιος σκίσει μια σελίδα, να την κολλήσει αμέσως στο σχολείο»

2. «Εάν κάποιος σκίσει μια σελίδα, να φέρει ένα δικό του βιβλίο από το σπίτι του»

 

Αμέσως ανέλαβαν δράση για να υλοποιήσουν τις ιδέες τους…

Συμφώνησαν επίσης να  τηρούν τους κανόνες που έβαλαν και να τους θυμούνται κάθε φορά που θα διαβάζουν ένα βιβλίο!

Μέσα από αυτή την διαδικασία τα παιδιά απέκτησαν την πλήρη ευθύνη για την διαχείριση των βιβλίων της τάξης και απολαμβάνουν πλέον περισσότερο την ανάγνωση, εφόσον έχουν λάβει τις δικές τους αποφάσεις…

Διαπολιτισμική εκπαίδευση & life-derived learning

από την Χρύσα Βαϊτση

Στην συλλογική μας συνείδηση υπάρχει η αίσθηση πως σε ένα ιδιωτικό σχολείο δεν δίνονται τόσες ευκαιρίες για διαπολιτισμική και κριτική εκπαίδευση. Κι αυτό δεν είναι απαραίτητα λάθος, αφού η πλειονότητα των παιδιών προέρχονται από την Ελλάδα ή από άλλες χώρες με υψηλό κοινωνικοοικονομικό status.

Κοιτώντας όμως πιο προσεκτικά, και με πρόθεση πάντα τα παιδιά να προβληματιστούν και να διαχειριστούν θέματα που άπτονται της σύγχρονης πραγματικότητας (και όχι να δημιουργήσουμε μία γυάλα γι αυτά) τα ερεθίσματα ξαφνικά είναι παντού:

Η περιοχή μας και οι κάτοικοί της (Κυψέλη), ο Νdioba –δάσκαλος κρουστών (Αφρικανός), η κούκλα της μεταμφίεσης που έχει σκούρο δέρμα, το memory της τάξης, το Άσυλο Ανιάτων που πάμε για να φωνάξουμε δυνατά και να ξυπνήσουμε όλους τους κατοίκους του με την πιο δυνατή μας καλημέρα.

Κι έτσι, χωρίς πολλά λόγια, η διαφορετικότητα μπαίνει ενεργά στη ζωή μας, τόσο φυσιολογικά όσο το αυθόρμητο χαμόγελο των παιδιών.

Βασιλόπιτα με την μαμά της Κατερίνας

από την Χρύσα Βαϊτση

Μετά τις διακοπές των Χριστουγέννων ήρθε στην τάξη “Αρτούρο” του προ-προνηπίου η μαμά της Κατερίνας, Φανή, για να φτιάξουμε βασιλόπιτα.

Ο ενθουσιασμός ήταν μεγάλος και οι προετοιμασίες πολλές, αφού έπρεπε να γράψουμε την συνταγή, να έχουμε έτοιμα τα υλικά και να οργανώσουμε τον τρόπο δουλειά μας.

Η Φανή, ως ειδικός στην παρασκευή των γλυκών, μας βοήθησε στην εκτέλεση της συνταγής δίνοντας μας μικρά μυστικά που έκαναν την προετοιμασία των υλικών πιο εύκολη. Για παράδειγμα, ο διαχωρισμός του κρόκου από το ασπράδι με την βοήθεια ενός μπουκαλιού.

Έτσι, μαγειρεύοντας, τα παιδιά προσέγγισαν μαθηματικές έννοιες, μέτρησαν υλικά με τις μονάδες μέτρησης που συμφωνήσαμε (ποτήρι, κουτάλι) και πειραματίστηκαν ενεργά με φυσικούς κανόνες που διέπουν τα υλικά που χρησιμοποιούμε στην ζαχαροπλαστική (πχ μαρέγκα).

Κι αυτά έγιναν ακόμη πιο ενδιαφέροντα, αφού ήταν αποτέλεσμα της βοήθειας και της εμπλοκής ενός γονέα, γεγονός που πάντα νοηματοδοτεί με ιδιαίτερο τρόπο την διαδικασία για τα παιδιά.

Ο κόσμος που έρχεται

O κόσμος που έρχεται, που έχει ήδη έλθει πιο σωστά, είναι πολύ διαφορετικός απο αυτόν που εμεις διδαχθήκαμε και που ακόμη και σήμερα διδάσκονται τα παιδιά μας στα παραδοσιακά σχολεια.

Μην ξεχνάμε ότι η καθιερωμένη δομή του σχολείου, αυτή που ακόμη βλέπουμε γύρω μας, έχει την προέλευση της στην εποχή της βιομηχανικής επανάστασης. Τότε, που για πρώτη φορά υπήρξε η ανάγκη για καλά εκπαιδευμένους εργάτες ικανούς να επαναλαμβάνουν το ίδιο πράγμα, με τον ίδιο τρόπο, αγόγγυστα, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτήν την ανάγκη κάλυψε το σχολείο.

Το πιο πάνω παραγωγικό μοντέλο υπηρέτησε εξαιρετικά τον δυτικό κόσμο για πάνω απο 150 χρόνια. Και φυσικά, συναντάται ακόμη σε πολλές από τις εκφάνσεις της ζωής μας. Ομως, τα πράγματα αλλάζουν ραγδαία με την αλματωδη εξέλιξη της τεχνολογίας και την σταδιακή αντικατάσταση του ανθρώπου από τις μηχανές, σε όλα τα χαμηλά και μεσαία επίπεδα παραγωγής.

Σκεφτείτε: ο κάτοικος μιας μεγάλης πόλης το 2040, θα έχει μια άλλη εντελώς καθημερινότητα. Οι έξυπνες μηχανες π.χ. θα έχουν λύσει όλα τα πρακτικα προβλήματα – το ατομικο μας drone που θα μας μεταφερει στον χώρο εργασίας θα κινειται αυτόνομα, θα παρκαρει καπου στον ουρανό και θα έρχεται να μας παραλάβει μόλις λάβει εντολή απο το κινητό ή το ρολόι μας  (ότι ακριβώς δηλ. έκανε ο David Hasselhoff με τον Κitt στην τηλεόραση, πριν 30 χρόνια! Μόνο που τώρα δεν θα είναι επιστημονική φαντασία…). Σχεδόν κάθε χαμηλού ή μεσαίου επιπέδου θέση παραγωγής προϊοντων και υπηρεσιών θα καταληφθεί από έξυπνα, όμορφα, γρήγορα και αποτελεσματικά ρομποτοειδη. Και όλοι θα το απολαμβάνουμε!

Και οι άνθρωποι? Σε τι θα χρησιμεύουν οι άνθρωποι? Μα, στον να προσθέτουν αξία με την σκέψη και τις ιδέες τους σε αυτόν τον καινούριο θαυμαστό κόσμο!

Η ζωη λοιπόν των σημερινών παιδιών στο μέλλον, τόσο σε προσωπικό όσο και επαγγελματικο επίπεδο, θα απαιτεί συνεχή επεξεργασία πολλών δεδομένων προερχόμενων από διαφορετικές πηγές, με σκοπό την λήψη γρήγορων και σύνθετων αποφάσεων που θα αποσκοπούν στην βελτιστοποίηση κάθε είδους προσδοκόμενου αποτελέσματος.

Ούτε απομνημόνευση γνώσης θα χρειάζεται (καλά, αυτή είναι ήδη περιττή), ούτε τυποποιημένη συμπεριφορά απέναντι σε γνωστές συνθήκες. Αντίθετα, θα είναι απαραίτητη η εφευρετικότητα, η γρήγορη αξιολόγηση διαρκώς μεταβαλλόμενων δεδομένων, η συνθετική ικανότητα και η δυνατοτητα σχεδιασμού και κατανόησης πραγμάτων σε πολλά διαφορετικά επίπεδα, ταυτόχρονα.

Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι και τα εκπαιδευτικά μοντέλα θα πρέπει να αρχίσουν να προσαρμόζονται σε έναν τετοιο κόσμο. Για να μπορούν τα παιδια μας να συνθέτουν και να λειτουργουν πολυεπίπεδα στο μέλλον, θα πρέπει να εκπαιδευθούν σε περιβάλλοντα πολυσυλλεκτικά, που αντιμετωπίζουν κάθε τι διαφορετικό ως τμήμα του ίδιου συνόλου και που δουλεύουν προς την κατεύθυνση της ενοποίησης της γνώσης και όχι του διαχωρισμού.

Αντί λοιπόν το σχολειο να διδάσκει γλώσσα, μαθηματικά, γεωγραφία, θρησκευτικά ως ξεχωριστές ενότητες, όπως γινεται σήμερα, θα πρέπει να περάσει σε ενα άλλο μοντέλο.

Στον δάσκαλο π.χ. που αντι να διδάσκει, θα ζητάει απο τα παιδια να καταθέσουν στην τάξη, όχι από στήθους παπαγαλίες – αλλά ιστορίες, προβληματισμούς και εμπειρίες της πραγματικής ζωής. Και που συζητώντας μετά ανοιχτά για αυτές, θα βοηθάει την ομάδα να κατανοήσει τα επι μέρους “πως” και “γιατι” και την επίδραση αυτών στο τελικό αποτέλεσμα.

Το παραπάνω, αν σκεφτούμε λίγο, δεν εχει διαφορά από την διεργασίες που ακολουθει πχ μια ομάδα παιδιών που παίζει ακηδεμόνευτα, χωρίς κατευθύνσεις από ενήλικες, σε ένα χωράφι γεματο παράταιρα αντικείμενα μεσα απο τα οποία προσπαθεί να χτίσει ένα σπίτι.

Φανταστείτε τον ενθουσιασμό μιας τέτοιας ομάδας παιδιών, τους πολλούς διαφορετικούς ρόλους που θα κληθούν εκ των πραγματων να υπηρετήσουν τα μέλη της, τις διαφορετικές ικανότητες και προτιμήσεις που θα αναδειχθούν. Απείρως πιο ελκυστική, ενιαία και ουσιαστική διαδικασία μάθησης από την οποιαδηποτε “στημένη”τάξη.

Εναν τετοιο ενθουσιασμό θέλουμε να βλέπουμε και να καλλιεργούμε στην Dorothy Snot, καθημερινά. Μέσα απο το Ακηδεμόνευτο Παιχνίδι, τον Σεβασμό στις επιθυμίες και στις ανάγκες των παιδιών μας, την Εμπιστοσύνη στις ικανότητες τους και την Ελευθερία να δράσουν αυτόνομα μέσα σε ενα πλαίσιο με κανόνες και όρια που σε μεγάλο βαθμό εκείνα θέτουν.

Ο κόσμος που έρχεται, που έχει ήδη έλθει πιο σωστά, απαιτεί Πολίτες με αυτοπεποίθηση, κρίση, άποψη, πολλές διαφορετικές εμπειρίες, συνθετική ικανότητα και ανοιχτή, πολυεπίπεδη σκέψη. Οσο νωρίτερα επιτρέψουμε στα παιδιά μας να βιώσουν τα παραπάνω, τοσο περισσότερο θα διασφαλίσουμε για αυτά μια καλή θέση στον κόσμο του 2040.

Τι κάνει ένας δύτης;

Mε αφορμη κάποιο ερώτημα που προέκυψε μέσα στην τάξη των προνηπίων, ήλθε στο σχολειο ο μπαμπάς της Διώνης και της Ηούς και εξήγησε στα παιδια τι ακριβώς κάνει ένας δύτης.

Ο Αρης έφερε φυσικά μαζί και τον εξοπλισμό του!

Οπως μπορείτε να δειτε, τα παιδια ενθουσιάστηκαν με όλα αυτα τα φοβερά εξαρτήματα και για αρκετές μερες μετα την επίσκεψη, μιλούσαν με ενθουσιασμό για την εμπειρία τους.

Σε ένα play-based learning περιβάλλον, τα παιδια ενθαρρύνονται διαρκώς ώστε να μεταφέρουν το παιχνίδι τους σε συνθήκες πραγματικής ζωής.

Κάθε ερώτημα λοιπόν, κάθε διαφωνία που προκύπτει μέσα στην τάξη είναι αφορμή για μια νέα σύνδεση με την πραγματικότητα. Και κάθε στιγμή  που επιτρέπουμε στα παιδιά να διαδράσουν ισότιμα και ελεύθερα με τον αληθινό κόσμο, παίζοντας, ειναι για αυτά μια μαγική στιγμή ενδυνάμωσης και ανακάλυψης.

Αρη, σε ευχαριστούμε πολύ! Οπως φυσικά και όλους τους γονείς της Dorothy Snot που κάθε λίγο και λιγάκι, αφήνουν τις δουλειές τους και έρχονται στο σχολειο για να συμμετάσχουν σε δράσεις που σκέφτονται τα ίδια τους τα παιδιά….

Γονεις στην τάξη του μεταβρεφικού Νο. 2

από την Ευαγγελία Ντέκα

Τέσσερις διαφορετικοί γονείς, τρείς διαφορετικές δραστηριότητες με πολλούς στόχους: να χαρούν τα παιδιά, να εμπλακούν οι γονείς στην εκπαιδευτική διαδικασία αποκτώντας μια καλή αίσθηση για το πως δουλεύει η τάξη, να μάθουμε όλοι καινούρια πράγματα! Ολοι οι στόχοι, επιτεύχθησαν…

Με την μαμά της Ελένης φτιάξαμε μπισκοτάκια. Μοιραστήκαμε, μετρήσαμε ποσότητες, αναπτύξαμε τους λεπτούς χειρισμούς.

Η μαμά του Διονύση Ν. μας διάβασε την ιστορία «Ο φεγγαροσκεπαστής», παίξαμε κινητικά παιχνίδια αναπτύσσοντας την αδρή κινητικότητα και φτιάξαμε φεγγαράκια.

Οι γονείς του Άλκη έφεραν την φύση στην τάξη μας! Μας είπαν και μας έδειξαν πολλά πράγματα για τα φυτά και μας βοήθησαν να φυτέψουμε τα δικά μας λαχανικά.

Με όλους περάσαμε μοναδικές στιγμές και αποκτήσαμε πολλές εμπειρίες… Για αυτό σας ευχαριστούμε πολύ!