Αφου βρήκαμε που πηγαίνει το νερό, κάναμε την δική μας γεωτρηση

από την Χαριτινη Σταυρουλάκη

slide3

Μια από τις αναφορές κατά την επίσκεψη των προνηπίων στο δάσος ήταν η κατεύθυνση του νερού. «Πηγαίνει προς τα πάνω για να γεμίσει η δεξαμενή με τα χρυσόψαρα, αλλά εμείς είδαμε το ρυάκι να κυλάει από πάνω προς τα κάτω…

Και τι να πιστέψουμε τώρα; κατά βάθος, προς το ρυάκι γέρναμε αλλά θέλαμε κατι ακόμα για να μας πείσει. Ραντεβού λοιπόν στην ταράτσα του σχολείου για πείραμα!

Βάλαμε νερό σε διάφορα μπουκαλια και τα ενώσαμε μεταξύ τους, με διαφανείς σωληνες.

slide05

Αντλησαμε νερό από τη σωλήνα τόσο, ώστε να ξεκινήσει να τρέχει και μετά πειραματιστήκαμε με τις θέσεις των μπουκαλιών.

slide02

Το μπουκάλι που βρισκόταν χαμηλά γεμιζε, ενώ το μπουκάλι που βρισκόταν ψηλά αδειαζε.

slide04

slide01Παίξαμε αρκετά με τα μπουκάλια μας και επιβεβαιωσαμε αυτό που υποψιαζόμασταν: Το νερό πηγαίνει πάντα προς τα κάτω και αποκλείεται να ανεβαίνει το βουνό και να γεμίζει τη δεξαμενή με τα χρυσόψαρα.

Στο δάσος μας ανέφεραν ότι παίρνουν το νερό από γεώτρηση. Τη λέξη τη θυμόμασταν και ψάξαμε να βρούμε τι είναι. Είδαμε βίντεο με γεωτρήσεις και είδαμε και τι υπάρχει κάτω από τη γη: Πετρώματα, ορυκτά, νερό και άλλα πολλά. Και μετά ήλθε η ώρα για μια προσομοίωση!

slide07

slide06

 

 

 

 

 

Πήραμε γυάλες και βάλαμε πέτρες, πηλό, φυτόχωμα και μετά φυτέψαμε φακές, διότι θέλαμε φυσικά η επιφάνεια της γης μας να έχει χορτάρι!

slide09

slide08

 

 

 

 

 

 

Αφού ο πηλός στέγνωσε, πήραμε το τρυπάνι και ανοίξαμε τρύπες για να αντλήσουμε το νερό που υπήρχε στις γυάλες. Ανοίξαμε δηλαδή την δικά μας γεώτρηση!

slide10

slide11

Βάλαμε σωλήνες για να φτάσουμε στο νερό και αντλήσαμε όσο υπήρχε ήδη μέσα στις γυάλες, μετά από τα πρώτα ποτίσματα. Το βάλαμε στο ποτιστήρι και ποτίσαμε ξανά τις φακές.

slide12

Οι φακές μας έκαναν την έκπληξη και κατάφεραν να φτάσουν τις ρίζες τους τόσο βαθιά, που έφτασαν μόνες τους το νερό. Αυτονομήθηκαν και δεν χρειάζονται πια πότισμα!

Που πηγαίνει το νερό;

από την Χαριτίνη Σταυρουλάκη

slide1-1Μια εκδρομή με τα παιδιά στο δάσος της Καισαριανής, στάθηκε  αφορμή για
αναζητήσεις και έρευνες μέσα στην τάξη.

Εκτός από την ευκαιρία για μια ανάσα οξυγόνου και περπάτημα μέσα στο πράσινο, τα μονοπάτια του δάσους αποδείχτηκαν ανεξάντλητη πηγή ερωτήσεων και προβληματισμών . Το πρώτο που είδαμε φτάνοντας ήταν η πηγή με το νερό.

Εκεί, τα παιδιά αναρωτήθηκαν από που έρχεται και που καταλήγει το νερό. Οι απόψεις ήταν αρκετές: «Πηγαίνει στον υπόνομο», «μπαίνει σε ένα λάστιχο και μ’ αυτό ποτίζονται τα δέντρα του δάσους».

slide2

Προχωρώντας λίγο παραπάνω, συναντήσαμε μια δεξαμενή με χρυσόψαρα και τότε τα παιδιά είπαν ότι εκεί πηγαίνει το νερό της πηγής: “Ανεβαίνει στο βουνό και γεμίζει τη δεξαμενή;

slide3Τελειώνοντας την πεζοπορία μας, είδαμε να κυλάει ένα μικρό ρυάκι
νερού. Είπα στα παιδιά να το ακολουθήσουμε και να δούμε προς τα
που κυλάει. Μετά από λίγα λεπτά, όλα τα παιδιά είχαν προσέξει ότι το νερό πάντα κατηφορίζει.

«Και από που έρχεται αυτό
το νερό; ” αναρωτήθηκαν πάλι. «Να περπατήσουμε προς τα πάνω να δούμε από που ξεκινάει». Η φύση και η νόμοι της είχαν γίνει ο δάσκαλος και τα παιδιά εξέφραζαν ερωτήματα και αναζητούσαν απαντήσεις.

slide4Ακολουθώντας το ρυάκι, φτάσαμε μπροστά σε ένα βοτανόκηπο. Τα παιδιά ρώτησαν μια κυρία που τους εξήγησε ότι ποτίζουν τον κήπο και το νερό που περισσεύει από το πότισμα είναι αυτό το ρυάκι που είδαμε.

«Και από που το παίρνετε αυτό το νερό;» ρώτησαν.
«Από γεωτρηση» ήταν η απάντηση που μας δόθηκε και με αυτή την απορία γυρίσαμε στο σχολείο  (συνεχίζεται)

«Να φτιάξουμε ένα πλυντήριο, για τη γωνιά της μεταμφίεσης» είπαν τα παιδιά. . .

από την Ειρηνη Λιθοξοπούλου

«Τι γνωρίζουμε για τα πλυντήρια»; Ρωτήσαμε εμείς…

Slide14

  • Είναι γύρω γύρω τετράγωνο (Αναστάσης)
  • Το πλυντήριο γυρνάει (Αριστείδης)
  • Υπάρχει ειδική κρέμα για το πλυντήριο (Βασιλική)
  • Το πλυντήριο καθαρίζει τα ρούχα μας (Γιάννης)
  • Έχει σκόνη το πλυντήριο (Νάλια)
  • Που τη λένε απορρυπαντικό και έχει και καπάκι (Μαρία)
  • Στο καπάκι το μικρό, βάζουμε το απορρυπαντικό (Αλίκη)
  • Είναι στρογγυλό (Κατερίνα)
  • Η πόρτα του είναι στρογγυλή (Φοίβη)
  • Το πλυντήριο έχει κουμπιά (Διώνη)
  • Έχει και ήχο (Ελένη)
  • Είναι άσπρο (Μαρία)
  • Είναι και γκρι (Ρόζα)
  • Μπορεί να είναι και ριγέ και πουά, αν το κάνουμε (Μάθιου)
  • Στο πλυντήριο, δεν βάζουμε τα άσπρα με τα άλλα γιατί μπερδεύονται (Δημήτρης)

Και πως θα είναι το δικό μας πλυντήριο ;

Slide10

  • Άσπρο (Μαρία)
  • Και γκρι (Ρόζα)
  • Τετράγωνο (Αναστάσης)
  • Να έχει κουμπιά με αριθμούς (Κατερίνα)
  • Να το λένε πλυντήριο φασίνα (Μάθιου)
  • Να έχει στρογγυλή πόρτα για να βάζουμε τα ρούχα (Φοίβη)
  • Και θέση για το απορρυπαντικό (Αλίκη)

Μαζέψαμε τα υλικά μας , χωριστήκαμε σε μικρές ομάδες εργασίας και ξεκινήσαμε…

Slide04

Μια ομάδα ανέλαβε να βάψει το τετράγωνο κουτί, άσπρο και γκρι…

Slide05

Μια άλλη ομάδα ανέλαβε να φτιάξει τα κουμπιά του πλυντηρίου…

Slide06

Μια ομάδα επέλεξε να γράψει τους αριθμούς, να τους κόψει και να δημιουργήσει το ταμπλό με τα προγράμματα…

Slide08

Συναρμολογήσαμε τα κομμάτια του και το πλυντήριο μας είναι έτοιμο

Slide09

Έτοιμο για συμβολικό παιχνίδι…

Slide11

Άλλοι βάζουν πλυντήριο, άλλοι απλώνουν, άλλοι σιδερώνουν…

Slide12

Αγαπημένο συμβολικό παιχνίδι! Αγαπημένη γωνιά, από τα παιδιά, για τα παιδιά!

Το ξύλινο σπιτάκι

από την Μαρία Γρυλλάκη

Slide1 (1)

Βγαίνοντας στην αυλή του σχολείου μας υπάρχει ένα όμορφο ξύλινο σπιτάκι με σκαλιά, μια ανηφόρα και σχοινιά για να κρατηθείς. Σε πολλούς, καθώς βλέπουν τα μωρά να προσπαθούν να ανέβουν μόνα τους, τους φαίνεται ακατόρθωτο. Σίγουρα είναι δύσκολο – αλλά όχι ακατόρθωτο.

Slide2 (1)

Με υπομονή και μεγάλη προσπάθεια, τα παιδιά ελέγχουν την κίνησή τους και τελικά τα καταφέρνουν. Κάθε μέρα, το ένα πίσω από το άλλο περιμένουν την ‘’σειρά τους’’ ώστε να μπουν μέσα σε αυτό, να κοιτάξουν περήφανα από το παράθυρο και να φωνάξουν οτιδήποτε ώστε να τα δεις και να τους δώσεις την επιβράβευση!

Slide3 (1)

Για εμάς τους μεγάλους είναι ένα απλό σπιτάκι και πολλές φορές αναρωτιόμαστε γιατί περνούν τόση ώρα παίζοντας εκεί. Για τα παιδια του βρεφικού όμως, είναι το μεγάλο σπίτι της αυλής και το να το κατακτήσουν, είναι ένα από τα σημαντικά τους κατορθώματα.

Slide4

 

Alternative tennis

από την Αναστασία Κουρούμπαλη

Στην αυλή του σχολείου, μας δίνεται η ευκαιρία για πολύ ελεύθερο παιχνίδι με αποτέλεσμα την δυνατότητα για παρατήρηση των αντιδράσεων των παιδιών  του βρεφικού τμήματος.

Slide3

Ο Βαγγέλης λοιπόν, 2 ετών, μια μέρα επέλεξε να παίξει με την ρακέτα του τένις. Όμως υπήρχε ένα μικρό «προβληματάκι»… Δεν έβρισκε πουθενά την μπάλα του τένις. Δεν πτοήθηκε όμως και αμέσως ανέλαβε δράση! Δοκίμασε να παίξει και να πειραματισθεί με άλλα υλικά.

Slide2

Έτσι, οι κορίνες και η σαπουνόφουσκες γίνονται οι μπάλες του τένις και το παιχνίδι κρίνεται στο «match point»!

Slide1

Και εγώ διαπιστώνω για μια ακόμη φορά πόσο σπουδαίο και σημαντικό είναι να αφήνουμε τα παιδιά ελεύθερα να πειραματισθούν, χωρίς να παρεμβαίνουμε, φορτώνοντας τα με στερεότυπα.

Ενα οδικό δίκτυο μέσα στην τάξη

από την Χαριτίνη Σταυρουλάκη

Τα προνηπια, αφήνοντας πίσω το διάστημα με μια αίσθηση γλυκιά, έκαναν ένα ταξίδι στη Γη….

Οι επιλογές για τους προορισμούς αυτήν τη φορα, ηταν πολλοί.

WP_20160128_11_33_31_Pro

Επέλεξαν να ασχοληθούν με το αστικό τοπίο και, πιο συγκεκριμένα, εστίασαν στο οδικό δίκτυο της πόλης. Οι χάρτες έγιναν ένα εργαλείο στα χέρια των παιδιών που τους έδωσε την ευκαιρια για παιχνίδια προσανατολισμού αλλά και τη δυνατότητα της “ανάγνωσης” συμβολισμών.

Στην συνέχεια, τα παιδιά χωρίστηκαν σε ομάδες των τεσσάρων και με υλικά που επέλεξαν απο την τάξη έστησαν το οδικό δίκτυο της “πολης” τους.

WP_20160128_11_17_01_Pro

Χρησιμοποίησαν ξύλινα τουβλάκια, ενσφηνωματα, καλώδια, παλιούς μαρκαδόρους, άδεια ρολά, καπάκια, βαμβάκια απο παλιού μαρκαδόρους κ.λ.π

WP_20160128_11_46_33_Pro

Έκαναν σταυροδρόμια, παραλίες δίπλα στην πόλη, πεζοδρόμια και πλατείες.

WP_20160128_11_33_26_Pro

Όμως, ήθελαν να βάλουν και φώτα γιατί οι “δρόμοι τις νύχτες έχουν φώτα για να βλεπουμε”. Εκεί προβληματίστηκαν λίγο γιατί δεν ήξεραν που να στερεωσουν το “ρεύμα” δηλαδή τα καλώδια. Δεν πήρε πολύ χρόνο. Η λύση ήρθε απο ψηλά….

WP_20160128_11_32_22_Pro

Απο τα τηλεσκόπια που είχαμε φτιάξει και κρέμονταν στην τάξη. Αφού στερέωσαν τα καλώδια, τοποθέτησαν τα “φώτα” και η πόλη ήταν έτοιμη.

WP_20160128_11_19_45_Pro

Οι πύλες άνοιξαν και οι πόλεις που έφτιαξαν τα παιδιά άρχισα να δέχονται τους πρώτου επισκέπτες που θαύμαζαν τα αξιοθέατα της καθεμιάς.

Nα τα πούμε;

από την Σπυριδούλα Πατούνα

Μα βεβαίως να τα πούμε! Αλλά πώς; Ηταν 23 Δεκεμβρίου και ήμασταν 18 παιδιά στο τμήμα του προνηπίου….

Φωτογραφία1129

Αρχικά λοιπόν, καθίσαμε και σκεφτήκαμε πού θα τα πούμε. Είχαμε 6 μέρη που έπρεπε να πάμε: το νηπιαγωγείο, το γραφείο του σχολείου με τον Γιάννη και την Ντανιέλα, την κουζίνα μας με την κυρία Ρούλα, το προ-προνήπιο, το μεταβρεφικό και το βρεφικό τμήμα….

Φωτογραφία1122

Ο Αντώνης πρότεινε: « Να πάμε σε 4 μέρη οι Χαμαιλέοντες και σε 2 το Ουράνιο Τόξο!». Αλλά, μετά από σκέψη, είδαμε ότι οι Χαμαιλέοντες θα πάνε σε πιο πολλά μέρη με αυτόν τον τρόπο.

«Όχι», λέει ο Δημήτρης, «έχω άλλη ιδέα. Θα πάει μισό Ουράνιο Τόξο στο Βρεφικό κι άλλο μισό στο Μεταβρεφικό. Μετά, μισοί Χαμαιλέοντες στα Προπρονήπια κι άλλοι μισοί στην κυρία Ρούλα. Μέχρι εδώ είναι ίσα. Αλλά μένουν 2 μέρη που δε θα πάει κανείς αν πάμε έτσι»…

«4 και 2 κάνει 6, αλλά και 3 και 3 κάνει 6», λέει ο Κωνσταντίνος.

Ο Φίλιππος πρότεινε: Να πάνε από 3 παιδιά σε κάθε μέρος!

«Γιατί;» ήταν η ερώτηση από τις δασκάλες.

«Γιατί έτσι!», ήταν η χαμογελαστή απάντηση του Φίλιππου.

Η Χαριτίνη ρώτησε: «Αν όλοι αυτοί συγκεντρωθούν, όλοι μαζί, πόσοι είναι; Αν πάνε από 3 σε κάθε μέρος;»

«18!!!!» είπαν τα παιδιά!

Φωτογραφία1134

Ο Φίλιππος ενθουσιάστηκε! «18!!! ΌΛΟΙ ΜΑΖΙ!!! ΑΡΑ ΒΓΑΙΝΕΙ! ΤΟ ΑΠΟΦΑΣΙΣΑΜΕ»!!!

Ύστερα τα παιδιά έγραψαν τα ονόματά τους σε χαρτάκια

Φωτογραφία1123

Τα δίπλωσαν

Φωτογραφία1129

Και έρχονταν να τραβήξουν χαρτάκι.

Φωτογραφία1130

Έτσι, ξεκίνησε η κλήρωση για το σχηματισμό των ομάδων. Kαι οι ομάδες μας, τα πήγαν περίφημα!

Φωτογραφία1136

Και του χρόνου!!!

Συνεργασίες II

από την Σπυριδούλα Πατούνα

Πριν από λίγες ημέρες, τα παιδιά του προνηπίου κλήθηκαν να χωριστούν σε ομάδες των 5 και να φτιάξουν έναν φανταστικό πλανήτη, μαζί με την ιστορία του. Για να βοηθηθούν, τους τέθηκαν οι εξής ερωτήσεις:

  • Ποιο είναι το όνομά του;
  • Από τι είναι φτιαγμένος;
  • Τι χρώμα έχει;
  • Ποιοι ζουν εκεί;
  • Πώς περπατάνε;

Φωτογραφία1105

Οι 4 ομάδες χωρίστηκαν και ξεκίνησαν να δουλεύουν για 12 λεπτά, χωρίς να εμπλακεί κάποια δασκάλα στη μεταξύ τους αλληλεπίδραση. Σε 12 λεπτά μαζευτήκαμε στον κύκλο για να συζητήσουμε τι κατάφερε να κάνει κάθε ομάδα. Το αποτέλεσμα ήταν 50-50: οι 2 ομάδες κατάφεραν να φτιάξουν ιστορία, ενώ οι άλλες δύο, όχι.

Τα παιδιά ρωτήθηκαν αν η συνεργασία ήταν εύκολη ή δύσκολη. Οι απαντήσεις των παιδιών που κατάφεραν να συνεργαστούν ήταν οι εξής:

  • Ήταν πολύ εύκολο να συνεργαστούμε.
  • Τα καταφέραμε γιατί ακούγαμε ο ένας τον άλλον
  • Τα καταφέραμε γιατί δε μιλούσε ο ένας πάνω στη φωνή του άλλου
  • Είχαμε διαφωνίες, αλλά τις συζητήσαμε όλοι μαζί
  • Λέγαμε όλοι τη γνώμη μας και μετά αποφασίζαμε ποια είναι η πιο ωραία
  • Δε φωνάζαμε και δεν τσακωνόμασταν.
  • Είμαστε χαρούμενοι και μας αρέσει η δουλειά που κάναμε
  • Θα θέλαμε να το ξανακάνουμε

Τα παιδιά αυτών των ομάδων όντως ακολούθησαν όλα όσα είπαν. Επιπλέον, αποφάσισαν να ζωγραφίσουν κιόλας: η μία ομάδα αποφάσισε να κάνει τη σημαία του πλανήτη της και η άλλη ομάδα να ζωγραφίσει κάτι που θα δείχνει τα χαρακτηριστικά του πλανήτη.

Φωτογραφία1106

Μάλιστα, η μία ομάδα αποφάσισε ακόμη και τη ζωγραφιά που έφτιαξαν όλοι μαζί, να τη μεταφέρει όλη η ομάδα μαζί στον κύκλο για να τη δείξει στην ολομέλεια! Η άλλη ομάδα επίσης μοιραζόταν ακόμη και τον ίδιο μαρκαδόρο!

Τα παιδιά που δεν κατάφεραν να συνεργαστούν, είπαν τα εξής:

  • Ήταν πολύ δύσκολο να συνεργαστούμε
  • Δεν τα καταφέραμε γιατί εγώ ήθελα ο πλανήτης να είναι πορτοκαλί και ο άλλος κίτρινος
  • Μιλούσαμε ο ένας πάνω στη φωνή του άλλου
  • Δεν ακούγαμε ο ένας τον άλλον
  • Δε συζητήσαμε γιατί ο καθένας ήθελε να πει τη δική του ιδέα για να την κάνουμε
  • Τους μιλούσαμε και δε μας έδιναν σημασία
  • Η ομάδα μας χωρίστηκε και αντί να είμαστε όλοι μαζί ήταν 3 παιδιά που είχαν μια ιδέα και 2 που είχαν μία άλλη
  • Δε μπορούσαμε να βρούμε κάτι να συμφωνήσουμε
  • Δεν προλάβαμε μέσα στο χρόνο να έχουμε κάτι έτοιμο
  • Είμαστε στεναχωρημένοι που δεν έχουμε κάτι να παρουσιάσουμε
  • Δε θέλω να το ξανακάνουμε

Τα παιδιά προβληματίστηκαν. Μην ξεχνάμε πως από τις αποτυχίες μαθαίνουμε…

Ακολούθησε συζήτηση για το τι θα μπορούσαν να είχαν κάνει διαφορετικά οι 2 ομάδες που δεν τα κατάφεραν και κατέληξαν ότι η συνεργασία έχει προϋποθέσεις, που αν δεν τηρηθούν δε γίνεται να βγει αποτέλεσμα…

Τελικά, είναι εύκολο ή δύσκολο πράγμα η συνεργασία;

Για φαντάσου ένα σχολείο…

DSC_0984

από την Χρύσα Βαίτση

Για φαντάσου ένα σχολείο όπου…

  • Τα σχέδια εργασίας ξεκινούν από τις συζητήσεις των παιδιών.
  • Οι ομάδες λειτουργούν συνεργατικά και με αλληλεγγύη.
  • Ο κάθε μαθητής είναι ξεχωριστός και δε χάνεται στον όχλο.
  • Το παιχνίδι είναι το μέσο ανακάλυψης του κόσμου και του εαυτού τους.
  • Γίνονται συμφωνίες αντί να εφαρμόζονται τιμωρητικοί κανόνες.
  • Λαμβάνονται υπόψη οι προηγούμενες γνώσεις, οι εμπειρίες και τα ενδιαφέροντα των μαθητών.
  • Ο μικρόκοσμος των τάξεων ανοίγει με εξωστρέφεια στον κόσμο.
  • Ενεργοποιείται η φυσική περιέργεια των παιδιών, ενεργοποιείται η σκέψη τους και απελευθερώνεται η δημιουργικότητά τους.
  • Όλοι βιώνουν δυναμικές διαδικασίες μάθησης.
  • Οι γονείς είναι ελεύθεροι να συμμετέχουν, να εμπλουτίζουν και να ενδυναμώνουν την εκπαίδευση των παιδιών τους.

Μια συνηθισμένη μέρα στο βρεφικό τμήμα

Τι project μπορούν να κάνουν τα παιδιά σε ένα βρεφικό τμήμα; Μια μέρα σαν την σημερινή, με το χιόνι να πέφει στην αυλή του σχολείου;

IMGP1135 Κατ’ αρχήν, κατεβαίνουμε στην αυλή για να δούμε και να αγγίξουμε το χιόνι.

IMGP1133Μετά, βλέπουμε ένα αγαπημένο μας επεισόδιο στον προτζέκτορα του σχολείου με θέμα μια μέρα με κακό καιρό.

IMGP1139

Στην συνέχεια ανεβαίνουμε στην τάξη….

IMGP1143….και παιζουμε ένα παιχνίδι: χιονίζει και εμείς χρησιμοποιούμε εφημερίδες και περιοδικά σαν ομπρέλες για να προφυλαχθούμε!

Play vs School: is there a border line?

s2Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, την ώρα που στην Στέγη γινόταν το TEDx, στο σχολείο μας έτρεχε το δικό μας, private TED event, με έναν μόνο ομιλητή: τον βρετανό playworker Meynell Walter.

‘Oσοι δεν έχετε ασχοληθεί σε βάθος με την έννοια «παιχνίδι», θα το βρείτε δύσκολο να προσδιορίσετε τι είναι και τι κάνει ένας playworker. Θα το κάνω εγώ για εσάς, λοιπόν: playworker είναι ένας άνθρωπος που διασφαλίζει με την δουλειά και με την παρουσία του το δικαίωμα των παιδιών να παίζουν, χωρίς καθοδήγηση και χωρίς παρεμβάσεις.

Το γεγονός ότι στον κόσμο μας υπάρχουν πολλοί και καλοί playworkers, αποδεικνύει ένα πράγμα: ότι το δικαίωμα των παιδιών να παίζουν ελεύθερα και ανεμπόδιστα, δεν είναι αυτονόητο!

Σκεφτείτε λίγο την κωμικοτραγική αντίφαση: στον μη αναπτυγμένο κόσμο, τα παιδιά δεν μπορούν να παίξουν ελεύθερα γιατί δεν έχουν την πολυτέλεια. Η καθημερινή αγωνία για επιβίωση είναι πολύ σημαντικότερη ανάγκη, για όλους.

Στον δικό μας υπερ-αναπτυγμένο κόσμο από την άλλη, τα παιδιά πλέον δεν μπορούν να παίξουν ελεύθερα διότι εμείς οι μεγάλοι, παρεμβαίνουμε συνέχεια στην ζωή τους, μέσα από την εκπαίδευση και τους φόβους μας…

Πράγματι: η δική μας εγωιστική επιθυμία να αποκτήσουν τα παιδιά την καλύτερη δυνατή μόρφωση (να μάθουν π.χ. μουσικά όργανα και ξένες γλώσσες πριν ακόμη πάνε στο νηπιαγωγείο), σε συνδυασμό με τον υπερ-προστατευτισμό που μας διακατέχει («πρόσεχε, θα χτυπήσεις, μην ανεβαίνεις εκεί, μην πιάνεις το σκυλάκι, φόρεσε το μπουφάν σου», κλπ) και την περιοριστική αστική χωροταξία, εμποδίζουν τα παιδιά του δυτικού κόσμου να παίξουν ελεύθερα και σε άμεση επαφή με το φυσικό περιβάλλον, να πάρουν ρίσκα και να δοκιμάσουν τα δικά τους όρια. Οι «στρεβλές» δικές μας πεποιθήσεις, δεν επιτρέπουν στα παιδιά να απολαύσουν στο έπακρο το κατοχυρωμένο δικαίωμα τους να παίζουν, όπως αυτά θέλουν!

Και αυτό συμβαίνει την εποχή που όλοι όσοι ασχολούνται με την παιδαγωγική συμφωνούν: το παιχνίδι είναι ο απόλυτα καλύτερος τρόπος που έχουν τα παιδιά (και όχι μόνο…) για να μαθαίνουν.

s1Στο δικό μας σχολείο όμως, προσπαθούμε κάθε στιγμή να κάνουμε ακριβώς αυτό: να επιτρέπουμε στα παιδιά να παίζουν ελεύθερα, εκφράζοντας τις δικές τους επιθυμίες και ακολουθώντας τις δικές τους αναζητήσεις. Και αυτές, τις περισσότερες φορές έχουν να κάνουν με την πραγματική ζωή που εξελίσσεται γύρω τους: με τα τρένα, με τα σκουλήκια που ανακαλύπτουν στο χώμα, με το νερό που τρέχει στους σωλήνες, με τους λόφους και τους δρόμους της πόλης που ζουν.

Αφού το κάνουμε λοιπόν, γιατί καλέσαμε στο σχολείο μας έναν playworker σαν τον Meynell; μα, για να μας βοηθήσει να διερευνήσουμε πόσο μακριά μπορούμε να πάμε τα όρια μας. Πόσο μπορούμε ακόμη να επεκτείνουμε την ακτίνα του παιχνιδιού σε βάρος της εκπαιδευτικής δομής, που μοιραία πρέπει να έχουμε.

Διότι, κακά τα ψέματα: in principle, η έννοια παιχνίδι αντιτίθεται στην έννοια σχολείο!

Κάθε σχολείο, από τις πιο αυστηρές στρατιωτικές ακαδημίες μέχρι το Sadburry Valley, είναι υποχρεωμένο να λειτουργήσει με βάση κάποιες μίνιμουμ διαδικασίες: υπάρχουν ώρες προσέλευσης & αποχώρησης, ώρες φαγητού και ξεκούρασης, δραστηριότητες όπως αγγλικά και κολυμβητήριο.

Υπάρχει ακόμη ο σεβασμός στην ελευθερία και στις ανάγκες του άλλου – και πολλές φορές, ο νομοτελειακός σεβασμός στην απόφαση της πλειοψηφίας. Όλα αυτά, μοιραία, επιβάλουν χωρο-χρονικούς περιορισμούς. Και οι περιορισμοί αυτοί είναι φυσικοί εχθροί του ελεύθερου παιχνιδιού, του παιχνιδιού που όπως λέμε χαρακτηριστικά «δεν πρέπει να έχει αρχή και τέλος»…

Υπάρχει λοιπόν μια δομική αντινομία στην βάση της προσπάθειας ενός σχολείου να εφαρμόσει ένα play-based curriculum. Θέλετε παραδείγματα;

Τι γίνεται π.χ. όταν, ενώ τα παιδιά παίζουν γεμάτα δημιουργικό οίστρο, οι δασκάλες πρέπει να σταματήσουν το παιχνίδι γιατί είναι η ώρα του φαγητού; Μια επιλογή βέβαια είναι να μην διακοπεί το παιχνίδι, να σερβιριστεί το φαγητό και όποιος θέλει τρώει. Όσοι όμως επιλέξουν να μην φάνε, συνεχίσουν να παίζουν και πεινάσουν μετά από δυο ώρες, τι θα κάνουν; Διότι φυσικά το σχολείο δεν μπορεί να είναι εστιατόριο, να σερβίρει όποτε ο πελάτης επιθυμεί…

Και πάλι, μια απάντηση είναι ότι θα μπορεί να υπάρχει η πρόβλεψη τα παιδιά να έχουν κάτι μαζί τους, ένα σνακ πχ, για μια τέτοια περίπτωση. Αυτό όμως θα είναι μια επιπλέον ευθύνη για τους γονείς – που σίγουρα δεν την θέλουν! Ασε που έρχεται σε αντίθεση με την δική τους επιθυμία και ανάγκη να τρώνε τα παιδιά στο σχολείο, διότι στο σπίτι όλοι εργάζονται και μπορεί να μην υπάρχει μαγειρεμένο φαγητό….

s3Άλλο παράδειγμα: λέει ο playworker : “όταν τα παιδιά παίζουν απερίσπαστα, τίποτε δεν πρέπει να διακόπτει το παιχνίδι τους. Αν π.χ. ζωγραφίζουν και τους τελειώνει το μπλε χρώμα, ο επιβλέπων ενήλικας θα πρέπει να τους το αντικαταστήσει, αθόρυβα και γρήγορα, ώστε να μην προλάβουν καν να συνειδητοποιήσουν την έλλειψη του»…

Ναι, αλλά στο σχολείο, ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που πρέπει να αναπτύξουν τα παιδιά είναι η συναίσθηση της ευθύνης για την ζωή τους. Κανείς δεν θα είναι εκεί στο μέλλον για να τους λύνει τα προβλήματα, είναι δική τους υποχρέωση να μάθουν να το κάνουν. Οπότε, αν εμείς τους αντικαθιστούμε τα υλικά του παιχνιδιού πριν αυτά τελειώσουν, πως τα παιδιά θα μάθουν να φροντίζουν μόνα τους ώστε να τα έχουν έγκαιρα, όταν τα χρειάζονται;

Πολλά τέτοια παραδείγματα μπορώ να αναφέρω, δεν χρειάζεται όμως. Σε διλήμματα όπως τα παραπάνω, δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση. Ο χειρισμός πάντοτε εξαρτάται από τις περιστάσεις της στιγμής, από την εκπαιδευτική φιλοσοφία στην οποία πιστεύει το σχολείο ή η κάθε οικογένεια και από τις αξίες που διέπουν το δικό της σύμπαν.

Εμείς, ως play based school, ξέρουμε πολύ καλά να κρίνουμε κάθε φορά πότε το παιχνίδι πρέπει να υπερισχύσει της διαδικασίας – και αντιστρόφως. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι επαναπαυόμαστε στην γνώση και στην εμπειρία του χθες. Κάθε μέρα ο κόσμος αλλάζει, οι δυνατότητες των μικρών παιδιών διευρύνονται, οι ανάγκες τους επίσης. Αλίμονο αν πιστέψουμε ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του αύριο, μόνο με την γνώση του παρελθόντος.

Και για αυτό, προσπαθούμε να ακούμε προσεκτικά τι έχει να μας πει ο κάθε Meynell. Όχι για να εφαρμόσουμε τις δικές τους απόψεις και προτάσεις. Αλλά για να ακονίζουμε το μυαλό και τις αισθήσεις μας, να προβληματιζόμαστε, να είμαστε σε εγρήγορση – ώστε να βρίσκουμε κάθε στιγμή τις δικές μας μοναδικές, τέλειες λύσεις…

Ι.Κ. Γιαννούδης

Τιμωρία: μία εντελώς άχρηστη έννοια

του Teacher Tom
(διαβάστε αν θέλετε το πρωτότυπο κείμενο εδώ)
 

πλοιο-καραβι-μπροστα-σε-καθρεφτηΟταν η κόρη μου ήταν τριών, αγόρασα 2 ακριβά εισιτήρια στην πρώτη σειρά για να παρακολουθήσουμε οικογενειακώς μια συναυλία κλασικής μουσικής. Ήμασταν όλοι πολύ ενθουσιασμένοι που θα το κάναμε αυτό, και κυρίως η κόρη μου: δεν έβαζε γλώσσα μέσα της, ούτε καν αφότου ξεκίνησε η συναυλία!

Προσπάθησα, μιλώντας της γλυκά και τρυφερά, να την κάνω να σταματήσει. Δεν κατάφερα τίποτε και, επειδή ντρεπόμουν τον υπόλοιπο κόσμο γύρω, άρχισα να χρησιμοποιώ τις συνηθισμένες απειλές των γονέων: «Αν δεν σταματήσεις να μιλάς, θα φύγουμε».

Δεν δούλεψε ούτε αυτό, οπότε μέσα στην σύγχυση που ένιωθα το γύρισα στον φόβο της τιμωρίας: «Αν δεν σταματήσεις να μιλάς θα φύγουμε και δεν θα μασήσεις τσίχλα για τρεις ημέρες». Εκείνη την εποχή, το να μασάει τσίχλα ήταν η αγαπημένη της συνήθεια.

Τίποτα δεν κατάφερα φυσικά και φύγαμε από την συναυλία άρον-άρον, με μένα να έχω γίνει μπαρούτι. Η κόρη μου αντίθετα, ήταν μέσα στην καλή χαρά. Της είπα λοιπόν: «Αναγκαστήκαμε να φύγαμε από αυτή την συναυλία, για την οποία είχαμε πληρώσει ένα σκασμό λεφτά, γιατί εσύ απλούστατα δεν σταματούσες με τίποτα να μιλάς. Κανείς γύρω δεν μπορούσε να παρακολουθήσει, εξαιτίας σου».

Δεν την είχα ποτέ ως τότε τιμωρήσει, αλλά μέσα στην απειρία μου και στον θυμό μου σκέφτηκα ότι αυτό έπρεπε να κάνω. Της είπα λοιπόν: «Για αυτό που έκανες θα τιμωρηθείς. Σε είχα προειδοποιήσει ότι αν δεν σταματήσεις να μιλάς, δεν θα μασήσεις τσίχλα για τρείς ημέρες. Αυτό θα γίνει, κομμένη η τσίχλα για τρεις ημέρες»

Μόνο όταν το άκουσε αυτό η κόρη μου έδωσε λίγη σημασία σε αυτά που της έλεγα.

«Γιατί;» ρώτησε.
«Επειδή μίλαγες την ώρα της συναυλίας»
«Μα τρεις ημέρες είναι πάρα πολύ»
«Σε είχα προειδοποιήσει ότι θα συμβεί αυτό εάν συνέχιζες να μιλάς»
«Γιατί;»
«Γιατί δεν άφηνες κανένα να παρακολουθήσει την συναυλία»
«Ναι, αλλά μου αρέσει να μασάω τσίχλα»

Η συζήτηση συνέχισε σε αυτό το μοτίβο μέχρι να γυρίσουμε στο σπίτι. Εγώ προσπαθούσα να της εξηγήσω γιατί η πράξη της προκάλεσε την τιμωρία, ενώ αυτή το μόνο για το οποίο μιλούσε ήταν για τις τρείς ημέρες χωρίς τσίχλα. Προφανώς, της ήταν εντελώς αδύνατο να κατανοήσει την σύνδεση των δύο.

Γνωρίζω ότι κατάλαβε γιατί δεν πρέπει να μιλάς σε μια συναυλία και ότι κατάλαβε για ποιο λόγο φύγαμε. Δεν την ενδιέφεραν όμως αυτά, την ενδιέφερε μόνο ότι δεν θα μασήσει τσίχλα για τρεις ημέρες. Σήμερα, ξέρω ότι της ήταν αδύνατο να κατανοήσει γιατί η πράξη της, να μιλάει δηλ. κατά την διάρκεια της συναυλίας, είχε οδηγήσει σε αυτή την εντελώς άσχετη επίπτωση.

Ευτυχώς, ήταν η πρώτη και η τελευταία φορά που στην οικογένεια μας καταφύγαμε στην λύση της τιμωρίας. Εγώ βέβαια έμαθα πολύ καλά το μάθημα μου: δεν αγοράζεις ακριβά εισιτήρια για να πας σε συναυλία με ένα παιδί τριών χρονών! Το να μπορεί να καθίσει ήσυχα για πολύ ώρα στην μπροστινή σειρά της αίθουσας, δεν είναι μια ικανότητα που οφείλει να έχει ένα τρίχρονο.

Επιμείναμε όμως τότε στη εφαρμογή της τιμωρίας, για τρεις ημέρες. Δεν ξέραμε και τι άλλο να κάνουμε. Κάθε περεταίρω συζήτηση που προσπαθήσαμε, πάντοτε κατέληγε στο ερώτημα «γιατί όχι τσίχλα».

Και σίγουρα δεν είναι τυχαίο που ακόμη και σήμερα που είναι 17, η κόρη μου δεν θυμάται τίποτε άλλο γύρω από το επεισόδιο παρά μόνο ότι της επέβαλα τριήμερη τιμωρία…

Ο Σεπτέμβρης του τρύγου

trygosΚάθε Σεπτέμβρη, κατακλυζόμαστε από emails που μας προτείνουν να επισκεφθούν τα παιδιά μας κάποιο αμπέλι στα Μεσόγεια, όπου θα μάθουν για τον τρύγο.

Δηλαδή, να πάμε τα παιδιά να κόψουν μερικά σταφύλια απ’ το αμπέλι, να τα μεταφέρουν μετά στο πατητήρι (καμιά φορά και με γαιδουράκια!), να τα πατήσουν για να βγάλουν τον μούστο – και μετά να ψήσουν με αυτόν μουστοκούλουρα ή σταφιδόψωμα, κλπ.

Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι τα παιδιά διασκεδάζουν πολύ με κάτι τέτοιο. Δεν υπάρχει επίσης καμιά αμφιβολία ότι τα παιδιά αποκτούν έτσι μια εμπειρία. Υπάρχει όμως μεγάλη αμφιβολία στο κατά πόσο όλα αυτά αφορούν τα ίδια τα παιδιά….

Για να το κάνουμε πιο συγκεκριμένο: λέμε και γράφουμε όλοι ότι στο κέντρο κάθε σύγχρονης εκπαιδευτικής μεθόδου πρέπει να είναι τα ενδιαφέροντα και οι ανάγκες των παιδιών.  Ότι πρέπει να σεβόμαστε τις επιθυμίες τους, να παρατηρούμε πολύ προσεκτικά το παιχνίδι τους για να κατανοήσουμε τι τα ενδιαφέρει και να τους δώσουμε μετά τα κατάλληλα ερεθίσματα, ώστε μόνα τους να βρουν τις απαντήσεις στα ερωτήματα τους. Ετσι, τα παιδιά ανακαλύπτουν τον κόσμο με ενθουσιασμό και αγαπούν την μάθηση και την ζωή.

Που είναι λοιπόν αυτά τα παιδιά που ζουν σε μια πόλη όπως είναι η Αθήνα και που ΔΙΚΗ ΤΟΥΣ επιθυμία, ανάγκη και ερώτημα είναι να μάθουν για τον τρυγο;

Η απάντηση είναι εύκολη: μάλλον πουθενά! Η ενασχόληση όμως με τον τρύγο είναι μια φανταιζί δραστηριότητα, εντυπωσιάζει τους γονείς, διασκεδάζει τα παιδιά – και κυρίως, απαλλάσει τις δασκάλες από τη  ευθύνη να ασχοληθούν πραγματικά με την τάξη τους και να σχεδιάσουν μαζί με τα ίδια τα παιδιά κάτι που τα ενδιαφέρει!

(Δεν μιλάμε φυσικά για παιδιά της επαρχίας όπου μπορεί πραγματικά το αμπέλι και ο τρύγος να είναι μέρος της ζωής τους, από πολύ μικρή ηλικία. Εκεί όμως δεν χρειάζεται να παρέμβει το σχολείο, εκεί αναλαμβάνει δράση η ίδια η ζωή!)

Για να το κλείσουμε λοιπόν: πριν αποφασίσετε φίλοι εκπαιδευτικοί να πάτε τα παιδιά της Αθήνας  στον τρύγο ή στο μάζεμα της ελιάς, ρωτήστε τα καλύτερα με τι θα ήθελαν τα ίδια να ασχοληθούν…. Μάλλον θα εκπλαγείτε με ότι ακούσετε!