Πόσο παιχνίδι χωράει τελικά σε ένα σχολείο?

Οντας πλεον η Dorothy Snot ένα highly respected PBL σχολείο, η επαφή μας με την διεθνή κοινότητα των επαγγελματιών του παιχνιδιού είναι συνεχής. Και η μονιμη, φιλοσοφικού τύπου, «διαφωνία» μου με τους φιλους μου τους playworkers, είναι:

 «Δεν μπορείς να εντάξεις πραγματικά ένα ελεύθερα αναδυόμενο πράγμα, όπως είναι το παιχνίδι, μέσα σε ένα περιβάλλον με δομή και κανόνες, όπως είναι εξ’ ορισμού το σχολείο».

Είναι μάλλον αστείο, αλλά αν o μέσος γονιός ή ο μέσος δάσκαλος συζητήσει με έναν πραγματικό play expert γύρω από την ουσία της έννοιας «παιχνίδι», θα ακουστεί σαν να μιλάνε για δύο διαφορετικά πράγματα.

Βλέπετε, τα παραδοσιακά διδακτικά μοντέλα μέσα απο τα οποία όλοι έχουμε περάσει, μας έχουν δημιουργήσει την πεποίθηση πως το παιχνίδι είναι μια δραστηριότητα με την οποία επιτρέπεται να εμπλακούμε μόνο όταν δεν εχουμε διάβασμα ή δουλειά ή κάποια άλλη «σοβαρή» υποχρέωση.

Και δεν είναι σπάνιες φαντάζομαι ακόμη και σήμερα οι περιπτώσεις, όπου ένας ενήλικας κοιτάει το ρολόι του με ύφος περισπούδαστο και λέει π.χ στα παιδιά που έχει μπροστά του:

«Εχετε μισή ώρα για να παίξετε. Πάρτε τα lego και φτιάξτε ένα κάστρο. Και μετά, πίσω στο διάβασμα σας…»

Είναι ακριβώς όπως όταν πηγαίνει π.χ. ο αρχισυντάκτης μιας εφημερίδας σε έναν εκπαιδευμόμενο δημοσιογράφο, και του λέει: «να μου φέρεις αυτό το άρθρο μεταφρασμένο στο γραφείο μου, σε μισή ώρα».

Ή όπως όταν ο διευθυντής πηγαίνει στην γραμματέα του και της λέει: «πάρε αυτά τα κείμενα και βάλτα μου σε ένα powerpoint. To θέλω σε είκοσι λεπτά».

Σας μοιάζουν τα παραπάνω για παιχνίδι? Φυσικά όχι. Είναι εντολές από κάποιον που κατέχει εξουσία προς κάποιον άλλο, που δουλειά του είναι να υπακούσει και να πραγματοποιήσει το έργο που θα του ζητηθεί.

Ακριβώς το ίδιο πιστεύουν ακόμη δυστυχώς αρκετοί ενήλικες για το παιχνίδι: ότι είναι μια κατά βάση περιττή ή δευτερεύουσα δραστηριότητα την οποία εμείς οι ενήλικες την επιτρέπουμε στα παιδιά, είτε για να κάνουν διάλειμμα από κάτι άλλο «σοβαρό», είτε για να μας αφήσουν ήσυχους.

Σήμερα όμως, αποδεικνύεται διαρκώς επιστημονικά ότι το παιχνίδι δεν είναι απλώς μια δραστηριότητα για να γεμίσουμε τον ελεύθερο μας χρόνο. Ουτε παίζουμε με στόχους εκ προοιμίου εκπαιδευτικούς.

Παίζουν από την φύση τους τα παιδιά διότι πολύ απλά, το ακηδεμόνευτο και ελεύθερα αναδυόμενο παιχνίδι είναι ο πλέον φυσιολογικός τρόπος για να ανακαλύψουν με τον δικό τους μοναδικό ρυθμό, τον κόσμο μέσα στον οποίο θα ζήσουν.

Το παιχνίδι είναι pop-up. Ξεφυτρώνει ελεύθερα, χωρίς σχέδιο, χωρίς προετοιμασία, όταν απλώς σε έναν χώρο τυχαίνει να βρίσκεται μια ομάδα παιδιών (και όχι μόνο). Αξιοποιώντας οτιδήποτε υπάρχει γύρω, αποφασίζουν τα παιδιά να παίξουν, με ή χωρίς κανόνες, για όσο θέλουν και όπως θέλουν. Οι ενήλικες δεν εμπλεκόμαστε, εκτός εάν τα παιδιά μας το ζητήσουν. Και όλο αυτό μεταβάλλεται ή σταματάει επίσης χωρίς προγραμματισμό, όταν τα παιδιά χάσουν τον ενδιαφέρον τους ή κουραστούν ή αποφασίσουν να ασχοληθούν με κάτι άλλο.

Εχουν λοιπόν ένα δίκαιο οι φίλοι μου οι playworkers. Πως μπορείς να συνδυάσεις όλο αυτό το ελεύθερο, απρογραμμάτιστο πράγμα, με την αυστηρά προκαθορισμένη δομή και λειτουργία ενός ακαδημαϊκού εκπαιδευτικού ιδρύματος? Δεν μπορείς.

Για αυτό ακριβώς λοιπόν, ενα PBL σχολείο δεν λειτουργει διδακτικά. Οι δασκάλες δεν μπαίνουν στην τάξη με σκοπό να υλοποιήσουν ένα συγκεκριμένο εκπαιδευτικό πρόγραμμα που έχουν στο μυαλό τους ή που τους δίνει έτοιμο η διευθύντρια. Η δουλειά τους ειναι να λειτουργουν διαρκώς ως facilitators στην προσπάθεια των παιδιών να ανακαλύψουν μόνα τους τον κόσμο, μέσα απο τις δικές τους ανάγκες και επιθυμίες.

Αυτό που συμβαίνει λοιπόν είναι ότι, μέσα από ανοιχτές ερωτήσεις και ομαδική συζήτηση, τα παιδιά ενθαρρύνονται κάθε στιγμή να εκφράσουν χωρίς φόβο τις επιθυμίες, τα συναισθήματα και τις ανάγκες τους. Και στην συνέχεια, πάλι μέσα από μια διαδραστική και ελεύθερη διαδικασία, τους προσφέρονται κίνητρα και ερεθίσματα ώστε να τις ικανοποιήσουν μόνα τους, μέσα από το παιχνίδι που τα ίδια τα παιδιά ελεύθερα επιλέγουν.

Και όπως μου αρέσει να λέω, τα πολύ μικρά παιδιά όταν τους δώσεις την δυνατότητα της επιλογης, δεν θα ζητήσουν να μάθουν για τον Μπραμς ή για τον Πικάσσο. Αυτά είναι δικά μας «κολήμματα», ημών των ενηλίκων.

Τα παιδιά ενδιαφέρονται πρωτίστως για την αληθινή ζωή, έτσι όπως αυτή ξεδιπλώνεται γύρω τους. Στο τέλος της ημέρας λοιπόν, αυτό που πραγματικά κάνει ένα PBL σχολείο είναι να επιτρέπει στα παιδιά να μεταφέρουν το παιχνίδι τους σε συνθήκες και όρους πραγματικότητας. Αν θέλουν να παίξουν με lego, θα παίξουν με lego. Αν όμως ζητησουν να χτίσουν με πραγματικά τούβλα, θα χτίσουν με πραγματικά τούβλα και με τσιμέντο. Τόσο απλά.

Είναι πολύ πιο εύκολο από ότι ίσως ακουγεται. Απαιτεί όμως πράγματα δυσκολα για πολλούς «μεγάλους»: αληθινή εμπιστοσύνη προς τα παιδιά, ανυπόκριτο σεβασμό στις επιθυμίες τους, αποφυγή να μπλεκόμαστε διαρκώς στα πόδια τους, διορθωτικά.

Απαιτεί δηλαδή απο εμάς τους ενήλικες να επιστρέψουμε στα παιδιά τον έλεγχο της ζωής τους. Να πάρουν τα ίδια την «ιδιοκτησία» της σχολικής τους διαβίωσης και να μετατρέψουν ένα όσο γίνεται μεγαλύτερο κομμάτι της καθημερινότητας τους σε ελεύθερα αναδυόμενο, διαρκές και ακηδεμόνευτο παιχνίδι, σε συνθήκες πραγματικής ζωής.

Αναγκάζονται έτσι τα παιδιά να θέσουν μόνα τους κανόνες που διέπουν την σχολική τους ζωή (μέσα σε ένα πολύ σταθερό πλαίσιο λειτουργίας που προκαθορίζει αδιαπραγμάτευτα η διοίκηση του σχολειου), μαθαίνουν βιωματικά να αναγνωρίζουν τις καταστάσεις που τους δημιουργούν δυσκολίες και αναπτύσσουν ικανότητες επίλυσης προβλημάτων ώστε να μπορούν να αλληλεπιδρούν σε συνθήκες εποικοδομητικής συμβίωσης.

Αυτή η “ιδιοκτησία” της καθημερινότητας είναι που βοηθάει πραγματικά τα παιδιά να αυτονομηθούν, να δυναμώσουν, να μάθουν να λύνουν μόνα τα δικά τους προβλήματα και να βρίσκουν με σιγουριά, αυτοπεποίθηση και ενθουσιασμό την δική τους θέση σε κάθε σύνολο που θα χρειαστεί να ενταχθούν.

Τα παιδια και μπορούν και λατρεύουν να το κάνουν. Εμείς, μπορούμε και θέλουμε να τους το επιτρέψουμε?

Ι.Κ. Γιαννούδης

Βασιλόπιτα προ-προνηπίων 2017

Σε ένα σχολείο που μεταφέρει το παιχνίδι των παιδιών σε συνθήκες πραγματικής ζωής, το κόψιμο της βασιλόπιτας κάθε χρόνο είναι μια καταπληκτική ευκαιρία για συμμετοχή με ενθουσιασμό σε πολλές και διαφορετικές δραστηριότητες, σε όλα τα τμήματα.

Δείτε στο βίντεο το project “Βασιλόπιτα προ-προνηπίων 2017”!

(βίντεο από την Ειρήνη Λιθοξοπούλου & την Χρύσα Βαίτση)

Μανταλάκια rulezzz…..

από την Χρύσα Βαίτση & την Ειρήνη Λιθοξοπούλου

Καινούρια μανία στην τάξη των προ-προνηπιων. Μανταλάκια!

20161223_101648

Μετά το πέρας της χριστουγεννιάτικης γιορτής μας, στην οποία χρησιμοποιήσαμε το συγκεκριμένο υλικό, συχνά αυτά γίνονται το κύριο εργαλείο του παιχνιδιού μας.

20161221_104340

Είτε κρατώντας δυο μανταλάκια στα χέρια του το κάθε παιδί και προσπαθώντας να τα στερεώσει στα ρούχα κάποιου φίλου του…

20161221_110143

Είτε έχοντας δυο ζωντανές «απλώστρες», στις οποίες η κάθε ομάδα πρέπει να κρεμάσει γρήγορα όσα πιο πολλά μανταλάκια μπορεί…

20161221_110136

Στο τέλος, φυσικά, για να δούμε πως τα πήγε η κάθε ομάδα, πρέπει να μετρήσουμε.

20161223_101626

Πέρα από τον παιγνιώδη τρόπο μάθησης, άξιο προσοχής είναι και η εφευρετικότητα των παιδιών στα σημεία τοποθέτησης των πιαστρών. Ζωντανά έργα τέχνης τα παιδιά – απλώστρες!

20161221_110231

Η κατάκτηση των δεξιοτήτων είναι φανερή φορά με τη φορά. Σε όλο και λιγότερο χρονο, με όλο και καλύτερη τεχνική τα παιδιά διασκεδάζουν τη γνώση και τις δεξιότητες που κατακτούν (εξάσκηση λεπτής κινητικότητας, ομαδικότητα, αίσθηση του «ανήκειν», συνεργασία, μαθηματικές έννοιες).

Ανοιχτό Μαθημα Προνηπίων στην Λίμνη Μπελέτσι

img_0661

Εχθές Σαββατο 26 Νοεμβρίου 2016, έγινε το πρώτο φετινό ανοιχτό μάθημα για την τάξη των προνηπίων στην Λίμνη Μπελέτσι που βρίσκεται στην Ιπποκράτειο Πολιτεία, στην πισω πλευρά της Πάρνηθας.

dsc_0376

Η επιλογή του μέρους δεν ήταν τυχαία. Την εποχή αυτή, τα παιδιά δουλεύουν σε ένα project γύρω από το νερό και όλος ο σχεδιασμός του open class είχε περιβαλλοντολογικό χαρακτήρα με κύριο θέμα την προστασία των υδάτινων πόρων (δεν σπαταλάμε το νερό, δεν ρυπαίνουμε την φύση, βλέπουμε πειραματικά πως καταστρέφεται το νερό όταν του ρίξουμε μεσα άλλα στοιχεία, κοκ).

dsc_0477

Παρ’ όλο λοιπόν που η λίμνη δεν έπαιξε ενεργό ρόλο στις δρασεις της ημέρας, η επιλογή της έκρυβε έντονο συμβολισμό, για όλους. Και βέβαια, ήταν μια καλή ευκαιρία για τις οικογένειες του κέντρου της πόλης να κάνουν μια σύντομη εκδρομή!

img_0634

Υπενθυμίζουμε εδώ ότι η λογική του ανοιχτού μαθήματος είναι, αφενός να πάρουν οι γονείς μια καλή γεύση από την ζωή και την ατμόσφαιρα της τάξης και αφετέρου να συμμετάσχουν σε σχολικές δράσεις μαζί με τα παιδιά, κάτι που ενισχύει πάντοτε τον δεσμό οικογένειας-σχολείου. Και φυσικά, να περνάμε καλά και να διασκεδάζουμε, κάτι που εχθές επετεύχθη στο μέγιστο!

dsc_0531

Μπορείτε να το διαπιστώσετε βλέποντας όλες τις φωτογραφίες από το open class (πατήστε εδώ) και βέβαια το βιντεο που ακολουθεί. Και του χρόνου να είμαστε καλά!

“Εκεί που πηγαίναμε όλοι μαζί!”

από την Τζένη Διαμαντοπούλου

sam_8287

Μια μέρα μετά την εκδρομή του μεταβρεφικού στο Βοτανικό Κήπο.

Καθόμαστε στον πρωινό μας κύκλο.

Ερώτηση από τις δασκάλες: «Θυμάστε που πήγαμε εχθές;»

Απάντηση Ελίζας: « Εκεί που πηγαίναμε όλοι μαζί!»

sam_8267

Πως να φτιάξετε ένα ρομπότ, που να ποτίζει και να έχει συναισθήματα

από την Ελένη Τριανταφυλλοπούλου

Slide1

Αφού φτιάξαμε το ρομπότ μας στην ταξη των προ-προνηπίων, η αποστολή μας ήταν να του δώσουμε μία ταυτότητα.

Slide2

Τα παιδιά πρότειναν ονόματα και μετά από ψηφοφορία, η πλειοψηφία διάλεξε το όνομα “Ρομπότο“.

Ο Ρομπότο είναι αγόρι και μάλιστα είναι ελάχιστα μόνο χρόνια μεγαλύτερός μας. Μόλις 100 χρονών! Έχει κι αυτός συναισθήματα όπως κι εμείς. Τη χαρά και τη λύπη. Όμως πώς μπορούμε να τα δούμε;

Slide3

Για να απαντήσουμε στο ερώτημα ζητήσαμε βοήθεια από τον Ηλία, μπαμπά του Γιώργου, που ήρθε να φτιάξουμε μαζί έναν μηχανισμό ώστε να δουλέψει η καρδιά του Ρομπότο!

Slide4

Τα υλικά που χρησιμοποιήσαμε ήταν:

  • 1 μπαταρία
  • 4 καλώδια
  • και 2 λαμπάκια

Slide5

Αποφασίσαμε, το κόκκινο λαμπάκι να δείχνει την χαρά και το λευκό την λύπη!

Slide6

Τοποθετήσαμε το μηχανισμό στο σώμα του Ρομπότο και προσπαθήσαμε να του προκαλέσουμε το συναίσθημα της χαράς και της λύπης, ώστε να ανάψει το αντίστοιχο κάθε φορά λαμπάκι.


Πειραματιστήκαμε και παίξαμε με τα λαμπάκια τόσο εμείς όσο και οι μεγαλύτεροι φίλοι μας.

Slide7

Και φυσικά συνεργαστήκαμε για να φροντίσουμε το φίλο του Ρομπότο, το Βασιλικό!

Slide8

Αν θέλετε κι εσείς να φτιάξετε το δικό σας Ρομπότο, αρκεί να έχετε φαντασία.
Καλή επιτυχία!

Hλία,  σε ευχαριστούμε πολύ για τη βοήθειά σου!

«Να φτιάξουμε ένα πλυντήριο, για τη γωνιά της μεταμφίεσης» είπαν τα παιδιά. . .

από την Ειρηνη Λιθοξοπούλου

«Τι γνωρίζουμε για τα πλυντήρια»; Ρωτήσαμε εμείς…

Slide14

  • Είναι γύρω γύρω τετράγωνο (Αναστάσης)
  • Το πλυντήριο γυρνάει (Αριστείδης)
  • Υπάρχει ειδική κρέμα για το πλυντήριο (Βασιλική)
  • Το πλυντήριο καθαρίζει τα ρούχα μας (Γιάννης)
  • Έχει σκόνη το πλυντήριο (Νάλια)
  • Που τη λένε απορρυπαντικό και έχει και καπάκι (Μαρία)
  • Στο καπάκι το μικρό, βάζουμε το απορρυπαντικό (Αλίκη)
  • Είναι στρογγυλό (Κατερίνα)
  • Η πόρτα του είναι στρογγυλή (Φοίβη)
  • Το πλυντήριο έχει κουμπιά (Διώνη)
  • Έχει και ήχο (Ελένη)
  • Είναι άσπρο (Μαρία)
  • Είναι και γκρι (Ρόζα)
  • Μπορεί να είναι και ριγέ και πουά, αν το κάνουμε (Μάθιου)
  • Στο πλυντήριο, δεν βάζουμε τα άσπρα με τα άλλα γιατί μπερδεύονται (Δημήτρης)

Και πως θα είναι το δικό μας πλυντήριο ;

Slide10

  • Άσπρο (Μαρία)
  • Και γκρι (Ρόζα)
  • Τετράγωνο (Αναστάσης)
  • Να έχει κουμπιά με αριθμούς (Κατερίνα)
  • Να το λένε πλυντήριο φασίνα (Μάθιου)
  • Να έχει στρογγυλή πόρτα για να βάζουμε τα ρούχα (Φοίβη)
  • Και θέση για το απορρυπαντικό (Αλίκη)

Μαζέψαμε τα υλικά μας , χωριστήκαμε σε μικρές ομάδες εργασίας και ξεκινήσαμε…

Slide04

Μια ομάδα ανέλαβε να βάψει το τετράγωνο κουτί, άσπρο και γκρι…

Slide05

Μια άλλη ομάδα ανέλαβε να φτιάξει τα κουμπιά του πλυντηρίου…

Slide06

Μια ομάδα επέλεξε να γράψει τους αριθμούς, να τους κόψει και να δημιουργήσει το ταμπλό με τα προγράμματα…

Slide08

Συναρμολογήσαμε τα κομμάτια του και το πλυντήριο μας είναι έτοιμο

Slide09

Έτοιμο για συμβολικό παιχνίδι…

Slide11

Άλλοι βάζουν πλυντήριο, άλλοι απλώνουν, άλλοι σιδερώνουν…

Slide12

Αγαπημένο συμβολικό παιχνίδι! Αγαπημένη γωνιά, από τα παιδιά, για τα παιδιά!

Κάτι χελωνονιντζάκια

από την Ειρήνη Λιθοξοπούλου

Η μαμά του Χριστόφορου, Μαρίνα, ήρθε στην τάξη των προ-προνηπίων για να μας βοηθήσει να επεξεργαστούμε μια ιστορία στα πλαίσια του project μας «Πως θα δημιουργήσουμε τη δική μας θεατρική παράσταση»

Αυτά που χρειαζόταν να κάνουμε, σύμφωνα με τα παιδιά είναι :

  • Να φτιάξουμε μια ιστορία για τα χελωνονιτζάκια
  • Να βάλουμε μουσική
  • Να μεταμφιεστούμε με υφάσματα και κορδέλες
  • Να βαφτούμε

Η μυθοπλασία είναι κάτι που αρέσει πολύ στην ομάδα και πολύ εύκολα δημιουργήθηκε η αυτοσχέδια ιστορία : «Κάτι χελωνονιτζάκια»

Η Μαρίνα, μας αφηγήθηκε την ιστορία…

Slide01

Της άρεσε πολύ η ιστορία που φτιάξαμε και σε εμάς άρεσε πολύ ο τρόπος που την αφηγήθηκε…

Slide02

Αφού τελείωσε η ιστορία και όλοι ήξεραν τι έχουν να κάνουν, άρχισε η μεταμφίεση. Έπρεπε όλοι να γίνουμε χελωνονιτζάκια…

Slide03

Διαλέξαμε υφάσματα και κορδέλες και βαφτήκαμε με τα χρώματα της επιλογής μας…

Slide04

Κάποιοι ήθελαν, στο πρόσωπο τους να έχουν καρδούλα , κάποιοι μάσκα, κάποιοι γραμμές, κάποιοι μουστάκι…

Slide05

Έτοιμοι!

Slide06

Η ιστορία ξεκινάει με παρουσίαση του κάθε πρωταγωνιστή…

Slide07

Συνεχίζεται με δημιουργία σπηλιάς…

Slide08

Η ιστορία μας ήταν γεμάτη ανατροπές…

Slide09

Κάποια στιγμή οι ήρωες, χρειάστηκε να βρούνε τρόπο να κρυφτούν…

Slide10

Τα παιδιά επέλεξαν η ιστορία να τελειώσει με ένα μεγάλο χορό… Έτσι κι έγινε!

Slide11

Το χαρήκαμε πολύ όλοι!

Ευχαριστούμε Μαρίνα, περάσαμε πολύ καλά!!!

Διαβάζοντας στο βρεφικό τμήμα

από την Αναστασία Κουρούμπαλη

Η ανάγωση βιβλίου είναι μια αγαπημένη συνήθεια των παιδιών στο βρεφικό τμήμα και την επιζητούν, καθημερινά.

Slide3

Η συνήθεια αυτή μπορεί να γίνει πιο ενδιαφέρουσα, εμπλουτίζοντάς την και με άλλες δράσεις:

Slide2

Παίζοντας ένα θεατρικό παιχνίδι με θέμα την ιστορία, τα παιδιά εμπνέονται ώστε να φτιάξουν κούκλες κουκλοθεάτρου. Μετά, παρακολουθούν το κουκλοθέατρο με τις κούκλες που έφτιαξαν και παίρνουν μόνα τους την πρωτοβουλία να αναπαράξουν την ιστορία, αισθανόμενα έτσι χαρούμενα και δημιουργικά!

Slide1

Οι εκδόσεις ΠΟΥΛΙ παρουσιάζουν….

από την Χρύσα Βαίτση

Μία αγαπημένη “απαίτηση” των παιδιών στο σχολικό είναι να διαβάζουμε βιβλία, και συγκεκριμένα βιβλία που επιλέγουν εκείνα να φέρουν από το σπίτι.

WP_20160215_16_03_34_Pro

Προ ημερών όμως, υπήρξε μία ωραία ανατροπή: Το βιβλίο έφθασε στο σχολικό με την συνοδεία της ίδιας τη συγγραφέως! Η Στεφανία έγραψε, εικονογράφησε και συνεργάστηκε με τις πρωτοπόρες εκδόσεις “ΠΟΥΛΙ” για να έχουμε εμείς την ευκαιρία να την δούμε αποκλειστικά να μας παρουσιάζει με περηφάνια το έργο της.

WP_20160215_16_03_46_Pro

Μέσα στον ενθουσιασμό που υπήρξε, άρχισα να διαβάζω στα παιδιά το παραμύθι της…  Αλλά, ποιός μπορεί να επικοινωνήσει καλύτερα ένα βιβλίο από τον ίδιο τον συγγραφέα του;

WP_20160215_16_00_29_Pro (1)

Έτσι, με ιδιαίτερο επαγγελματισμό, διάβασε δυνατά και καθαρά στους ακροατές της την ιστορία, χωρίς να παραλείπει να δείχνει και την ιδιαίτερη εικονογράφησή του!

WP_20160215_16_00_59_Pro

Όταν τελείωσε, τα παιδιά ζήτησαν να το επεξεργαστούν ατομικά. Η ίδια η Στεφανία, έχοντας οικειοποιηθεί πλήρως τις εκπαιδευτικές ρουτίνες, έδωσε σε κάθε παιδί που ζήτησε το βιβλίο, με σειρά προτεραιότητα, αναλογικά με το πότε αποβιβάζονταν, ώστε να μη δυσαρεστήσει κανέναν αναγνώστη!!

WP_20160215_16_03_53_Pro

Στεφανία, περιμένουμε περισσότερα αντίτυπα, ώστε να έχουμε την ευκαιρία να τα πάρουμε με την αφιέρωση και την υπογραφή σου!

Αλεύρι, αλάτι και νερό

της Τζένης Διαμαντοπούλου

Ένα από τα αγαπημένα υλικά στην τάξη του μεταβρεφικού τμήματος είναι το ζυμάρι.

20160201_092421

Όλα ξεκίνησαν κάποια στιγμή που δεν είχαμε πλαστελίνη και σκεφτήκαμε ότι μπορούμε να την αντικαταστήσουμε με ζυμάρι.

Από τότε, μια φορά την εβδομάδα μαζί με τα παιδιά παίρνουμε ένα μπολ, ρίχνουμε μπόλικο αλεύρι, λίγο αλάτι που κρύβεται αμέσως μέσα στο αλεύρι και ύστερα όσο νερό χρειαστεί. Και σιγά σιγά, ανακατεύουμε τα τρία υλικά και αυτό δένουν, γίνονται ένα και το ζυμάρι είναι έτοιμο.

SAM_5952

Δεν είμαι σίγουρη ακριβώς, αν είναι η υφή του, η μυρωδιά του, η ελαστικότητά του ή όλα αυτά μαζί που κάνουν τα παιδιά να ασχολούνται ώρα πολύ με τούτο το υλικό (και σίγουρα πολύ περισσότερη ώρα από ότι με την πλαστελίνη).

Το απλώνουν, το κόβουν, το πλάθουν, του δίνουν διαφορετικά σχήματα. Το μεταμορφώνουν σε ζώα, φαγητά ή αντικείμενα κάθε λογής . Και όσο δημιουργούν τόσο επικοινωνούν, φτιάνουν τις δικές τους ιστορίες, τους δικούς τους κόσμους, τις δικές τους ιδέες.

Και κάποιες από αυτές είναι πραγματικά εντυπωσιακές!!!!

Play vs School: is there a border line?

s2Το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, την ώρα που στην Στέγη γινόταν το TEDx, στο σχολείο μας έτρεχε το δικό μας, private TED event, με έναν μόνο ομιλητή: τον βρετανό playworker Meynell Walter.

‘Oσοι δεν έχετε ασχοληθεί σε βάθος με την έννοια «παιχνίδι», θα το βρείτε δύσκολο να προσδιορίσετε τι είναι και τι κάνει ένας playworker. Θα το κάνω εγώ για εσάς, λοιπόν: playworker είναι ένας άνθρωπος που διασφαλίζει με την δουλειά και με την παρουσία του το δικαίωμα των παιδιών να παίζουν, χωρίς καθοδήγηση και χωρίς παρεμβάσεις.

Το γεγονός ότι στον κόσμο μας υπάρχουν πολλοί και καλοί playworkers, αποδεικνύει ένα πράγμα: ότι το δικαίωμα των παιδιών να παίζουν ελεύθερα και ανεμπόδιστα, δεν είναι αυτονόητο!

Σκεφτείτε λίγο την κωμικοτραγική αντίφαση: στον μη αναπτυγμένο κόσμο, τα παιδιά δεν μπορούν να παίξουν ελεύθερα γιατί δεν έχουν την πολυτέλεια. Η καθημερινή αγωνία για επιβίωση είναι πολύ σημαντικότερη ανάγκη, για όλους.

Στον δικό μας υπερ-αναπτυγμένο κόσμο από την άλλη, τα παιδιά πλέον δεν μπορούν να παίξουν ελεύθερα διότι εμείς οι μεγάλοι, παρεμβαίνουμε συνέχεια στην ζωή τους, μέσα από την εκπαίδευση και τους φόβους μας…

Πράγματι: η δική μας εγωιστική επιθυμία να αποκτήσουν τα παιδιά την καλύτερη δυνατή μόρφωση (να μάθουν π.χ. μουσικά όργανα και ξένες γλώσσες πριν ακόμη πάνε στο νηπιαγωγείο), σε συνδυασμό με τον υπερ-προστατευτισμό που μας διακατέχει («πρόσεχε, θα χτυπήσεις, μην ανεβαίνεις εκεί, μην πιάνεις το σκυλάκι, φόρεσε το μπουφάν σου», κλπ) και την περιοριστική αστική χωροταξία, εμποδίζουν τα παιδιά του δυτικού κόσμου να παίξουν ελεύθερα και σε άμεση επαφή με το φυσικό περιβάλλον, να πάρουν ρίσκα και να δοκιμάσουν τα δικά τους όρια. Οι «στρεβλές» δικές μας πεποιθήσεις, δεν επιτρέπουν στα παιδιά να απολαύσουν στο έπακρο το κατοχυρωμένο δικαίωμα τους να παίζουν, όπως αυτά θέλουν!

Και αυτό συμβαίνει την εποχή που όλοι όσοι ασχολούνται με την παιδαγωγική συμφωνούν: το παιχνίδι είναι ο απόλυτα καλύτερος τρόπος που έχουν τα παιδιά (και όχι μόνο…) για να μαθαίνουν.

s1Στο δικό μας σχολείο όμως, προσπαθούμε κάθε στιγμή να κάνουμε ακριβώς αυτό: να επιτρέπουμε στα παιδιά να παίζουν ελεύθερα, εκφράζοντας τις δικές τους επιθυμίες και ακολουθώντας τις δικές τους αναζητήσεις. Και αυτές, τις περισσότερες φορές έχουν να κάνουν με την πραγματική ζωή που εξελίσσεται γύρω τους: με τα τρένα, με τα σκουλήκια που ανακαλύπτουν στο χώμα, με το νερό που τρέχει στους σωλήνες, με τους λόφους και τους δρόμους της πόλης που ζουν.

Αφού το κάνουμε λοιπόν, γιατί καλέσαμε στο σχολείο μας έναν playworker σαν τον Meynell; μα, για να μας βοηθήσει να διερευνήσουμε πόσο μακριά μπορούμε να πάμε τα όρια μας. Πόσο μπορούμε ακόμη να επεκτείνουμε την ακτίνα του παιχνιδιού σε βάρος της εκπαιδευτικής δομής, που μοιραία πρέπει να έχουμε.

Διότι, κακά τα ψέματα: in principle, η έννοια παιχνίδι αντιτίθεται στην έννοια σχολείο!

Κάθε σχολείο, από τις πιο αυστηρές στρατιωτικές ακαδημίες μέχρι το Sadburry Valley, είναι υποχρεωμένο να λειτουργήσει με βάση κάποιες μίνιμουμ διαδικασίες: υπάρχουν ώρες προσέλευσης & αποχώρησης, ώρες φαγητού και ξεκούρασης, δραστηριότητες όπως αγγλικά και κολυμβητήριο.

Υπάρχει ακόμη ο σεβασμός στην ελευθερία και στις ανάγκες του άλλου – και πολλές φορές, ο νομοτελειακός σεβασμός στην απόφαση της πλειοψηφίας. Όλα αυτά, μοιραία, επιβάλουν χωρο-χρονικούς περιορισμούς. Και οι περιορισμοί αυτοί είναι φυσικοί εχθροί του ελεύθερου παιχνιδιού, του παιχνιδιού που όπως λέμε χαρακτηριστικά «δεν πρέπει να έχει αρχή και τέλος»…

Υπάρχει λοιπόν μια δομική αντινομία στην βάση της προσπάθειας ενός σχολείου να εφαρμόσει ένα play-based curriculum. Θέλετε παραδείγματα;

Τι γίνεται π.χ. όταν, ενώ τα παιδιά παίζουν γεμάτα δημιουργικό οίστρο, οι δασκάλες πρέπει να σταματήσουν το παιχνίδι γιατί είναι η ώρα του φαγητού; Μια επιλογή βέβαια είναι να μην διακοπεί το παιχνίδι, να σερβιριστεί το φαγητό και όποιος θέλει τρώει. Όσοι όμως επιλέξουν να μην φάνε, συνεχίσουν να παίζουν και πεινάσουν μετά από δυο ώρες, τι θα κάνουν; Διότι φυσικά το σχολείο δεν μπορεί να είναι εστιατόριο, να σερβίρει όποτε ο πελάτης επιθυμεί…

Και πάλι, μια απάντηση είναι ότι θα μπορεί να υπάρχει η πρόβλεψη τα παιδιά να έχουν κάτι μαζί τους, ένα σνακ πχ, για μια τέτοια περίπτωση. Αυτό όμως θα είναι μια επιπλέον ευθύνη για τους γονείς – που σίγουρα δεν την θέλουν! Ασε που έρχεται σε αντίθεση με την δική τους επιθυμία και ανάγκη να τρώνε τα παιδιά στο σχολείο, διότι στο σπίτι όλοι εργάζονται και μπορεί να μην υπάρχει μαγειρεμένο φαγητό….

s3Άλλο παράδειγμα: λέει ο playworker : “όταν τα παιδιά παίζουν απερίσπαστα, τίποτε δεν πρέπει να διακόπτει το παιχνίδι τους. Αν π.χ. ζωγραφίζουν και τους τελειώνει το μπλε χρώμα, ο επιβλέπων ενήλικας θα πρέπει να τους το αντικαταστήσει, αθόρυβα και γρήγορα, ώστε να μην προλάβουν καν να συνειδητοποιήσουν την έλλειψη του»…

Ναι, αλλά στο σχολείο, ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που πρέπει να αναπτύξουν τα παιδιά είναι η συναίσθηση της ευθύνης για την ζωή τους. Κανείς δεν θα είναι εκεί στο μέλλον για να τους λύνει τα προβλήματα, είναι δική τους υποχρέωση να μάθουν να το κάνουν. Οπότε, αν εμείς τους αντικαθιστούμε τα υλικά του παιχνιδιού πριν αυτά τελειώσουν, πως τα παιδιά θα μάθουν να φροντίζουν μόνα τους ώστε να τα έχουν έγκαιρα, όταν τα χρειάζονται;

Πολλά τέτοια παραδείγματα μπορώ να αναφέρω, δεν χρειάζεται όμως. Σε διλήμματα όπως τα παραπάνω, δεν υπάρχει μία σωστή απάντηση. Ο χειρισμός πάντοτε εξαρτάται από τις περιστάσεις της στιγμής, από την εκπαιδευτική φιλοσοφία στην οποία πιστεύει το σχολείο ή η κάθε οικογένεια και από τις αξίες που διέπουν το δικό της σύμπαν.

Εμείς, ως play based school, ξέρουμε πολύ καλά να κρίνουμε κάθε φορά πότε το παιχνίδι πρέπει να υπερισχύσει της διαδικασίας – και αντιστρόφως. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι επαναπαυόμαστε στην γνώση και στην εμπειρία του χθες. Κάθε μέρα ο κόσμος αλλάζει, οι δυνατότητες των μικρών παιδιών διευρύνονται, οι ανάγκες τους επίσης. Αλίμονο αν πιστέψουμε ότι μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα του αύριο, μόνο με την γνώση του παρελθόντος.

Και για αυτό, προσπαθούμε να ακούμε προσεκτικά τι έχει να μας πει ο κάθε Meynell. Όχι για να εφαρμόσουμε τις δικές τους απόψεις και προτάσεις. Αλλά για να ακονίζουμε το μυαλό και τις αισθήσεις μας, να προβληματιζόμαστε, να είμαστε σε εγρήγορση – ώστε να βρίσκουμε κάθε στιγμή τις δικές μας μοναδικές, τέλειες λύσεις…

Ι.Κ. Γιαννούδης

Επίσκεψη στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος

site-5Μιά πολύ όμορφη εξερέυνηση κάναμε την πρώτη εβδομάδα του φετινού Ιουλίου, επισκεπτόμενοι το Κέντρο Πολιτισμού που δημιουργεί το Ιδρυμα Σταυρος Νιάρχος στο πρώην δέλτα Φαλήρου.

Για όσους τυχόν δεν έχουν αντιληφθεί τι συμβαίνει εκεί, να πούμε ότι το Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος δημιουργεί μια από τις μεγαλύτερες αναπλάσεις που έχουν γίνει ποτέ στην πόλη μας και η οποία, δυνητικά, μπορεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που ζούμε την Αθήνα.

Με την ευγενική πρωτοβουλία της καλής μας φίλης Ελίνας, σχεδιάσαμε μαζί με τους ανθρώπους του Κέντρου Πολιτισμού δύο διαφορετικά προγράμματα επίσκεψης, ένα για τα παιδιά του προνηπίου και ένα για τα μεγαλύτερα παιδιά του summer camp.

Να πούμε εδώ ενα μεγάλο μπραβο στο Ιδρυμα Νιάρχου γιατί, ανάμεσα στα άλλα σπουδαία, κάνει αυτό που θα έπρεπε να κάνει κάθε μουσείο ή χώρος πολιτισμού:site-33 ανοίγεται από πολύ νωρίς απέναντι στην κοινωνία και “συνομιλεί” μαζί της, πολύ πριν ανοίξει επίσημα τις πόρτες του. Και ειδικά όταν αυτό γίνεται με άξονα τα παιδιά, έχει πολλαπλή αξία. Γιατί αυτά θα είναι οι μελλοντικοί χρήστες του έργου και όσο νωρίτερα το γνωρίσουν και το αισθανθούν δικό τους, τόσο το καλύτερο.

Επισκεφθήκαμε λοιπόν το έργο και γνωρίσαμε τους τομείς που το σηματοδοτούν σήμερα: το εντυπωσιακό εργοτάξιο, την ανασκαφή που τρέχει παράλληλα, το υπέροχο πάρκο που δημιουργείται και φυσικά, μαθαμε για τον σχεδιασμό των δύο μεγάλων χώρων πολιτισμού που θα στεγάζονται εκεί: την Λυρική και την Εθνική Βιβλιοθήκη των εκατομμυρίων βιβλίων!

Αφορμή και σύνδεση για τα παιδιά μας βέβαια ήταν και η ενασχόληση τους με τους δεινόσαυρους και την παλαιοντολογία, μέσα από την οποία μάθαμε για τις ανασκαφές και για τα ευρήματα που κρύβει η γη. Πήγαμε λοιπόν και για να δούμε πως, ένα μέρος που κρύβει αρχαιολογικούς θησαυρούς, μας τους αποκαλύπτει και παράλληλα εξελίσεται σε κάτι καινούριο.

site-2

Φτάσαμε και ανεβήκαμε στην μεγάλη αερογέφυρα, ίσως το τμήμα του έργου που μας εντυπωσίασε περισσότερο!

site-2

Εξερευνήσαμε το πάρκο με τα αρωματικά φυτά…
site-1
είδαμε την εντυπωσιακή μακέτα…
site-4δημιουργήσαμε καλλιτεχνικά με βάση τα όσα γίνονται εκεί…
SAM_2021
αποτυπώσαμε το κτίριο υπό κατασκευή…
SAM_2024
γίναμε μέρος του εργοταξίου…
site-3

και ατενίσαμε το μέλλον!

Ενα μεγάλο ευχαριστώ σε όλους τους ανθρώπους του Κέντρου Πολιτισμού και του Ιδρύματος Νιάρχου, που μας υποδέχθηκαν τόσο πρόθυμα, αλλά και που αντιστέκονται στην μιζέρια της εποχής δημιουργώντας μια τόσο μεγάλη κυψέλη πολιτισμού.

Καλά να είμαστε, τα παιδιά του προνηπίου που θα έιναι του χρόνου στο νηπιαγωγείο μας, θα επισκεφθούν άλλες δύο φορές το έργο και θα καταγράψουν την πρόοδο και την εξέλιξη του.

Ειμαστε σίγουροι δε ότι τα επόμενα χρόνια, πολλά όμορφα πράγματα θα κάνουμε και θα ζήσουμε εκεί!