Υπάρχει ένα σχολείο που το ξέρω μόνο εγώ

από την Ελένη Γεωργίου

Μια μέρα σαν όλες τις άλλες, μπαίνοντας στο σχολικό, η Αριάδνη (3 ετών) με περίμενε για να μου διηγηθεί τη μέρα της. Ξεκίνησε τη συζήτησή μας λέγοντας πως το πρωί πήγαν εκδρομή με την τάξη της. Την κοιτούσα απορημένη γνωρίζοντας ότι εκείνη την ημέρα δεν πραγματοποιήθηκε κάποια εκδρομή στο τμήμα της. Κάπου εκεί όμως κατάλαβα οτι κάτι είχε στο μυαλό της. Και κάπως έτσι ξεκίνησε ο διάλογος μας…

– “Αριάδνη μου σήμερα απ’ όσο ξέρω δεν πήγατε εκδρομή στο πάρκο, μήπως έχεις μπερδευτεί;
– “Όχι, πήγαμε με το σχολείο μου σου λέω”, απαντά λίγο θυμωμένη.
– “Κι εγώ τότε πως σε είδα στην αυλή να παίζεις με τα παιδιά;

Τότε με κοίταξε στα μάτια και ήταν σαν να ήθελε να μου πει: “Μη βιάζεσαι, άκουσε με”.

– “Δηλαδή δεν πήγαμε εκδρομή με αυτό το σχολείο, πήγαμε εκδρομή με το δικό μου σχολείο”.

Εκεί άρχισα να μπερδεύομαι αρκετά η αλήθεια είναι.

– “Θα σου πω έναν μυστικό (μου λέει και γελάει). Υπάρχει ενα σχολείο που το ξερω μόνο εγώ, είναι στο κεφάλι μου.”

Της χαμογέλασα με ενθουσιασμό και τότε προσπαθησα να συλλέξω κάποιες πληροφορίες ρωτώντας την πώς είναι αυτό το σχολείο.
Το προσωπο της ήταν τοσο χαρούμενο καθώς ξεκίνησε να μου το περιγράφει!

– “Αυτό το σχολείο έχει πολλά φουσκωτά γεμάτα νερό που γινόμαστε μούσκεμα, πολλές κούνιες που κάθομαι και κάνω με τη φίλη μου την Εύα, έχει πολύχρωμους τοίχους, μερικά λουλούδια που κόβω και πάω στη μαμά μου, έχει χρωματιστές κορδέλες, υπάρχουν και αυτοκίνητα που παίζει συνέχεια ο Μιχάλης με το Λέων. Έχει και λάσπη και τα αγόρια μου λερώνουν τα φορέματα μου και δε μου αρέσει πάντα (εκεί κατσούφιασε λίγο). Παίζουμε όλη μέρα σε μια μεγάλη αυλή φώναξε (και ξαναβρήκε το χαμόγελό της)”.

– Τότε την ρώτησα αν κουράζονται καθόλου απο το παιχνίδι. Κι όμως, είχε απάντηση και γι’ αυτό.

– “Ναι μου λέει κουραζόμαστε, αλλά όχι πολλές φορές. Τότε καθόμαστε και τρώμε μακαρόνια. Σε αυτο το σχολείο που έχω στο κεφάλι μου είναι και η κυρία Ρούλα και μας μαγειρεύει κάθε μέρα μακαρόνια με κιμά“.

Η αλήθεια είναι, πώς θα μπορούσε να λείπει η κυρία Ρούλα από ένα τέτοιο σχολείο και φυσικά σε ποιόν δεν αρέσουν τα μακαρόνια της;!

– “Μετά διαβάζουμε ιστορίες και κοιμόμαστε για λίγο. Ελένη δες, αυτό είναι το σχέδιο για το σχολείο που έχω στο κεφάλι μου“.

Αυτά είπε και μου έδειξε μια ζωγραφιά με πολλά χρώματα και σχήματα που κρατούσε στα χέρια της απ’ όταν μπήκε στο σχολικό. Η Αριάδνη είχε σχεδιάσει σε ένα χαρτί το σχολείο “των ονείρων της”…

Summer play in the city

απο την Δήμητρα Ζαφειροπούλου

Τώρα το καλοκαίρι, το παιχνίδι στην αυλή του σχολείου για τα παιδιά του βρεφικού τμήματος περιλαμβάνει πολύ νερό, λάσπη, χώμα και άμμο.

Τις τελευταίες μέρες ιδίως, τα παιδιά επηρεασμένα από την πολλή ζέστη, επέλεξαν να παίξουν κυρίως με το νερό. Άδειαζαν και γέμιζαν ποτιστήρια, κατσαρόλες και μπολ και κατευθύνονταν προς την μεγάλη σκάφη δημιουργώντας μια αυτοσχέδια πισίνα με ατελείωτες ιδέες για παιχνίδι. Παράλληλα, μετέφεραν νερό και προς τις ρόδες με το χώμα, δημιουργώντας έτσι τους αγαπημένους τους λασπόλακους!

Το παιχνίδι μέσα και απ’ έξω από τη σκάφη – πισίνα και τους λασπόλακους είναι ταυτόχρονα διασκεδαστικό, χαλαρωτικό, δημιουργικό, και οπωσδήποτε δροσιστικό.  Κάθε καινούρια μέρα στην αυλή είναι μια ξεχωριστή ανακάλυψη για τα παιδιά του βρεφικού τμήματος.  Απολαμβάνουν με όλες τους τις αισθήσεις το outdoor play και φυσικά το αναζητούν!

Η ώρα του σχολικού δεν είναι χαμένος χρόνος

από την Βάσω Χαρίση

«Εγώ νόμιζα ότι στο σχολικό πρέπει να καθόμαστε χωρίς να μιλάμε». Αυτή την απάντηση πήρα από έναν φίλο -ο οποίος ως παιδί χρησιμοποιούσε κι αυτός καθημερινά το σχολικό- σε μια τυχαία συζήτηση που ανέφερα κάποιο παιχνίδι που είχαμε παίξει εκείνη την ημέρα στο σχολικό της Dorothy Snot.

Μα είναι δυνατόν, σκέφτηκα. Στο δρόμο από και προς το σχολείο και με τα δεκάδες ερεθίσματα που παίρνουμε την ώρα που μετακινούμαστε στο κέντρο -και όχι μόνο- της Αθήνας; Τη στιγμή που έχουμε μια μοναδική ευκαιρία να είμαστε σε μια σταθερή ομάδα παιδιά από ενός μέχρι έξι ετών για αρκετά λεπτά καθημερινά.

Από τις συμφωνίες και τους κανόνες που θα αποφασίσει η κάθε ομάδα, με πράγματα που μας αρέσουν αλλά μας κάνουν να νιώθουμε ασφάλεια μέσα στο σχολικό μέχρι και συμπεριφορές που δε θέλουμε να γίνονται. Και όλα αυτά να τα γράψουμε, να τα ζωγραφίσουμε και όταν καμιά φορά τα ξεχνάμε ή μπερδευόμαστε να τα βλέπουμε και να θυμόμαστε. Και αν κάτι δε μας αρέσει σε αυτά, να τα συζητάμε ξανά και να τα αλλάζουμε.

Τα παιχνίδια που μας αρέσουν να παίζουμε (πετάει- πετάει ή και κολυμπάει- κολυμπάει, ανάλογα τη διάθεση μας). Αλλά και τα δικά μας παιχνίδια που θέλουμε να έχουμε μαζί και πρέπει να βρούμε τον τρόπο ώστε να είμαστε όλοι ευχαριστημένοι («να τα μοιραζόμαστε», πρότεινε ο Μπάμπης και συμφώνησαν όλοι).

Τα βιβλία που μας αρέσει να ακούμε αλλά και να διαβάζουμε. Γιατί χρειάζεται και η «βοήθεια» των νηπίων να μας διαβάσουν τα βιβλία που συμφωνήσαμε, να φέρνουμε κάθε πρωί στο σχολικό.

Είναι η αυτονομία του κάθε παιδιού που είναι υπεύθυνο για τα πράγματά του. Να βάλει μπουφάν, να ετοιμάσει τα πράγματά του, να δέσει μόνο του τη ζώνη –ή έστω να προσπαθήσει-, και αν σε κάτι δυσκολευτεί να ζητήσει βοήθεια από τη δασκάλα ή από κάποιον φίλο.

Να ανεβοκατέβει τα σκαλιά του σχολείου, να εξερευνήσει και λίγο στις άλλες τάξεις μέχρι να ετοιμαστούν οι υπόλοιποι, να αναρωτηθεί γιατί κόβουν τα κλαδιά στην αυλή και τα παιδιά του νηπιαγωγείου να του εξηγήσουν, να προβληματιστεί για τα φυτά που βλέπουμε και πως θα μάθουμε πως τα λένε (ίσως άμα τα μυρίσουμε?).

Και στο δρόμο. Αμέτρητα ερεθίσματα. Σχήματα παντού και χρώματα και πως γίνεται να μη σκεφτούμε παιχνίδια μ’ αυτά. Τι σχήμα έχει το STOP; Ο κορμός του δέντρου; Οι πολυκατοικίες; Γιατί τα φανάρια έχουν κόκκινο, πράσινο και πορτοκαλί (ή μήπως είναι κίτρινο); Αγάλματα, στάσεις του μετρό, το Μέγαρο Μουσικής (άραγε γιατί το λένε έτσι;), τρόλεϊ, φορτηγά, τούνελ και γέφυρες, σκυλιά, γάτες και έντομα… Και φυσικά το ουράνιο τόξο. Αυτό που εμφανίζεται μόνο στο σχολικό μας.. Και πως γίνεται να εξαφανίζεται στη σκιά; Που πηγαίνει; Πως γίνεται να το πιάσουμε;

Όλα αυτά τα καθημερινά, τα μοναδικά συμβαίνουν μέσα στο σχολικό. Με την αλληλεγγύη και τις συμφωνίες της κάθε ομάδας, με την φροντίδα στα πολύ μικρά παιδιά («Κάτσε μαζί μου» είπε η Κύνθια (5 ετών) στο Μάξιμο (1,5 ετών) την πρώτη μέρα. «Κι εμένα μου λείπει η μαμά μου αλλά και στο σχολείο είναι ωραία» συνέχισε. Ποιος θα μπορούσε να καταλάβει καλύτερα τον Μάξιμο από την Κύνθια που το είχε βιώσει και η ίδια πριν λίγα χρόνια; Τώρα πια ο Μάξιμος διαλέγει μόνος του τη θέση στο σχολικό.

Όπως διαλέγει και η ομάδα του κάθε δρομολογίου τι θα κάνουμε μέχρι να φτάσουμε σχολείο ή σπίτι. Να διαβάσουμε, να βάλουμε τη μουσική που έφερε κάποιος ή να τραγουδήσουμε εμείς, να παίξουμε παιχνίδια ή απλά να πούμε τα νέα μας. Και αν δε συμφωνούμε όλοι: το συζητάμε, προτείνουμε και ψηφίζουμε τι θέλουμε. Γιατί είναι άλλο πράγμα η σιωπή και άλλο πράγμα η συζήτηση με χαμηλή φωνή (τη «φωνή του σχολικού», όπως λέμε), που διασφαλίζει την επικοινωνία αλλά ταυτόχρονα και την ασφάλεια μας.

Η ώρα του σχολικού δεν είναι χαμένος χρόνος. Αν το αντιμετωπίσουμε έτσι βέβαια τότε μπορεί και να γίνει. Όμως η όρεξη των παιδιών για παιχνίδι και μάθηση δε σταματάει καμιά στιγμή της ημέρας. Και αν ενισχύσουμε αυτή τη διάθεση τότε μόνο εμπειρίες και βιώματα αξέχαστα θα έχουμε.

Ανοιξη στον λαχανόκηπο

από τον Ορέστη Πρέκα-Πατρωνάκη

Σήμερα στο λάχανόκηπό που μας έχει παραχωρήσει η Φιλοδασική στην Καισαριανή, το θερμόμετρο έδειξε 17 βαθμούς υπό σκιά, ενώ όταν βγήκαμε στον ήλιο αυτόματα όλοι μείναμε με τα κοντομάνικα. Η άνοιξη έχει μπεί για τα καλά!

Γεγονός πολύ ευχάριστο για εμάς, για τη διάθεσή μας για παιχνίδι και για εξερεύνηση στο δάσος, δυσάρεστο όμως για κάποιους άλλους: για τα κουνουπίδια και τα σπανάκια. Οι θερμοκρασίες αυτές σημαίνουν πως η εποχή τους πέρασε και ειδικά για τα κουνουπίδια οι μικροί καρποί τους δεν πρόκειται να μεγαλώσουν.

Μόλις μας το ανακοίνωσε αυτό ο κύριος Κώστας, ο γεωπόνος της φιλοδασικής, συζητήσαμε με τα παιδιά τι θα κάνουμε. Διάφορες ιδέες ακούστηκαν (σημείωση: αντίστοιχη κουβέντα είχαμε κάνει και για τα μπρόκολα του λαχανόκηπου στην αυλή του σχολείου μας) και καταλήξαμε στο να τα ξεριζώσουμε -όχι να τα κόψουμε!- ώστε να φυτέψουμε καινούρια, καλοκαιρινά φυτά.

Έτσι κι έγινε για τα κουνουπίδια μας. Τα σπανάκια είχαν καλύτερη μοίρα: κόψαμε τα φύλλα τους, μαζί και μια γεναία ποσότητα μαιντανού, τα οποία φέραμε στο σχολείο και εφοδιάσαμε την κουζίνα της κυρίας Ρούλας. Ελπίζουμε αύριο να φάμε μια ωραία σαλάτα ή κάποια άλλη σπεσιαλιτε!

Το σπίτι της νυχτερίδας

από την Ιωάννα Ελευθερίου

Τα προπρονήπια της τάξης Μαλέφικα ξεκίνησαν έρευνες για το σπίτι της αγαπημένης τους Νυχτερίδας (*)

Πως όμως είναι οι σπηλιές; Πως τις φαντάζονται; Πως θα μπορούσαν να τις δημιουργήσουν;

Τα παιδιά πρότειναν και αποφάσισαν τρόπους πειραματισμού, ατομικά και ομαδικά, με το σώμα τους και με διάφορα υλικά της τάξης μας.

Μέσω του παιχνιδιού αξιοποιήθηκαν οι προυπάρχουσες εμπειρίες τους με κύριο στόχο την χαρά και την ενεργητική συμμετοχή όλων.

(το όνομα “Μαλέφικα” προέρχεται από την ομώνυμη νυχτερίδα του βιβλιου “Η εξαφάνιση της Dorothy Snot” από το οποίο και πήραμε το όνομα μας!)

Ο κόσμος που έρχεται

O κόσμος που έρχεται, που έχει ήδη έλθει πιο σωστά, είναι πολύ διαφορετικός απο αυτόν που εμεις διδαχθήκαμε και που ακόμη και σήμερα διδάσκονται τα παιδιά μας στα παραδοσιακά σχολεια.

Μην ξεχνάμε ότι η καθιερωμένη δομή του σχολείου, αυτή που ακόμη βλέπουμε γύρω μας, έχει την προέλευση της στην εποχή της βιομηχανικής επανάστασης. Τότε, που για πρώτη φορά υπήρξε η ανάγκη για καλά εκπαιδευμένους εργάτες ικανούς να επαναλαμβάνουν το ίδιο πράγμα, με τον ίδιο τρόπο, αγόγγυστα, για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτήν την ανάγκη κάλυψε το σχολείο.

Το πιο πάνω παραγωγικό μοντέλο υπηρέτησε εξαιρετικά τον δυτικό κόσμο για πάνω απο 150 χρόνια. Και φυσικά, συναντάται ακόμη σε πολλές από τις εκφάνσεις της ζωής μας. Ομως, τα πράγματα αλλάζουν ραγδαία με την αλματωδη εξέλιξη της τεχνολογίας και την σταδιακή αντικατάσταση του ανθρώπου από τις μηχανές, σε όλα τα χαμηλά και μεσαία επίπεδα παραγωγής.

Σκεφτείτε: ο κάτοικος μιας μεγάλης πόλης το 2040, θα έχει μια άλλη εντελώς καθημερινότητα. Οι έξυπνες μηχανες π.χ. θα έχουν λύσει όλα τα πρακτικα προβλήματα – το ατομικο μας drone που θα μας μεταφερει στον χώρο εργασίας θα κινειται αυτόνομα, θα παρκαρει καπου στον ουρανό και θα έρχεται να μας παραλάβει μόλις λάβει εντολή απο το κινητό ή το ρολόι μας  (ότι ακριβώς δηλ. έκανε ο David Hasselhoff με τον Κitt στην τηλεόραση, πριν 30 χρόνια! Μόνο που τώρα δεν θα είναι επιστημονική φαντασία…). Σχεδόν κάθε χαμηλού ή μεσαίου επιπέδου θέση παραγωγής προϊοντων και υπηρεσιών θα καταληφθεί από έξυπνα, όμορφα, γρήγορα και αποτελεσματικά ρομποτοειδη. Και όλοι θα το απολαμβάνουμε!

Και οι άνθρωποι? Σε τι θα χρησιμεύουν οι άνθρωποι? Μα, στον να προσθέτουν αξία με την σκέψη και τις ιδέες τους σε αυτόν τον καινούριο θαυμαστό κόσμο!

Η ζωη λοιπόν των σημερινών παιδιών στο μέλλον, τόσο σε προσωπικό όσο και επαγγελματικο επίπεδο, θα απαιτεί συνεχή επεξεργασία πολλών δεδομένων προερχόμενων από διαφορετικές πηγές, με σκοπό την λήψη γρήγορων και σύνθετων αποφάσεων που θα αποσκοπούν στην βελτιστοποίηση κάθε είδους προσδοκόμενου αποτελέσματος.

Ούτε απομνημόνευση γνώσης θα χρειάζεται (καλά, αυτή είναι ήδη περιττή), ούτε τυποποιημένη συμπεριφορά απέναντι σε γνωστές συνθήκες. Αντίθετα, θα είναι απαραίτητη η εφευρετικότητα, η γρήγορη αξιολόγηση διαρκώς μεταβαλλόμενων δεδομένων, η συνθετική ικανότητα και η δυνατοτητα σχεδιασμού και κατανόησης πραγμάτων σε πολλά διαφορετικά επίπεδα, ταυτόχρονα.

Αυτό λοιπόν σημαίνει ότι και τα εκπαιδευτικά μοντέλα θα πρέπει να αρχίσουν να προσαρμόζονται σε έναν τετοιο κόσμο. Για να μπορούν τα παιδια μας να συνθέτουν και να λειτουργουν πολυεπίπεδα στο μέλλον, θα πρέπει να εκπαιδευθούν σε περιβάλλοντα πολυσυλλεκτικά, που αντιμετωπίζουν κάθε τι διαφορετικό ως τμήμα του ίδιου συνόλου και που δουλεύουν προς την κατεύθυνση της ενοποίησης της γνώσης και όχι του διαχωρισμού.

Αντί λοιπόν το σχολειο να διδάσκει γλώσσα, μαθηματικά, γεωγραφία, θρησκευτικά ως ξεχωριστές ενότητες, όπως γινεται σήμερα, θα πρέπει να περάσει σε ενα άλλο μοντέλο.

Στον δάσκαλο π.χ. που αντι να διδάσκει, θα ζητάει απο τα παιδια να καταθέσουν στην τάξη, όχι από στήθους παπαγαλίες – αλλά ιστορίες, προβληματισμούς και εμπειρίες της πραγματικής ζωής. Και που συζητώντας μετά ανοιχτά για αυτές, θα βοηθάει την ομάδα να κατανοήσει τα επι μέρους “πως” και “γιατι” και την επίδραση αυτών στο τελικό αποτέλεσμα.

Το παραπάνω, αν σκεφτούμε λίγο, δεν εχει διαφορά από την διεργασίες που ακολουθει πχ μια ομάδα παιδιών που παίζει ακηδεμόνευτα, χωρίς κατευθύνσεις από ενήλικες, σε ένα χωράφι γεματο παράταιρα αντικείμενα μεσα απο τα οποία προσπαθεί να χτίσει ένα σπίτι.

Φανταστείτε τον ενθουσιασμό μιας τέτοιας ομάδας παιδιών, τους πολλούς διαφορετικούς ρόλους που θα κληθούν εκ των πραγματων να υπηρετήσουν τα μέλη της, τις διαφορετικές ικανότητες και προτιμήσεις που θα αναδειχθούν. Απείρως πιο ελκυστική, ενιαία και ουσιαστική διαδικασία μάθησης από την οποιαδηποτε “στημένη”τάξη.

Εναν τετοιο ενθουσιασμό θέλουμε να βλέπουμε και να καλλιεργούμε στην Dorothy Snot, καθημερινά. Μέσα απο το Ακηδεμόνευτο Παιχνίδι, τον Σεβασμό στις επιθυμίες και στις ανάγκες των παιδιών μας, την Εμπιστοσύνη στις ικανότητες τους και την Ελευθερία να δράσουν αυτόνομα μέσα σε ενα πλαίσιο με κανόνες και όρια που σε μεγάλο βαθμό εκείνα θέτουν.

Ο κόσμος που έρχεται, που έχει ήδη έλθει πιο σωστά, απαιτεί Πολίτες με αυτοπεποίθηση, κρίση, άποψη, πολλές διαφορετικές εμπειρίες, συνθετική ικανότητα και ανοιχτή, πολυεπίπεδη σκέψη. Οσο νωρίτερα επιτρέψουμε στα παιδιά μας να βιώσουν τα παραπάνω, τοσο περισσότερο θα διασφαλίσουμε για αυτά μια καλή θέση στον κόσμο του 2040.

Που θα μας οδηγήσει η παλιά “γραπτομηχανή”;

Tο πρώτο φετινό project για τα προνηπια ξεκίνησε με αφορμη την ύπαρξη μιας παλιάς συλλεκτικής γραφομηχανής Triumph, στο γραφείο του σχολειου!

Την “ανακάλυψαν” μια μέρα ο Σέλευκος με τον Θανάση και άρχισαν να επισκέπτονται το γραφείο καθημερινά για να παίξουν λίγο μ’ αυτήν. Παράλληλα, άρχισαν να το συζητάνε μέσα στην τάξη και ετσι γεννήθηκε στην ομάδα το ερώτημα για το ποια είναι η χρήση της.

Η γραφομηχανή (ή “γραπτομηχανή” όπως την είπαν κάποια παιδιά!) μπήκε στην τάξη, “συγκρίθηκε” με μια άλλη μηχανή με παρόμοιο όνομα (!!) και γενικά έδωσε στην ομάδα το έναυσμα να αρχίσει να ερευνά το ζήτημα της γραφής.

Για να δούμε που θα τους οδηγήσει όλο αυτό….