Να θεωρούμε κάθε “κακή” στιγμή του παιδιού ως ευκαιρία για επικοινωνία μαζί του

photo-iriniαπό την Ειρήνη Λιθοξοπούλου

Η ουσία δεν είναι να επικεντρώσουμε την προσοχή μας στην κακή συμπεριφορά του παιδιού. Είναι να του δείξουμε την αγάπη μας στις δύσκολες στιγμές του, να αναγνωρίσουμε τα συναισθήματα του, να το καταλάβουμε και να το βοηθήσουμε να βρει λύσεις στα προβλήματα που το απασχολούν” – John Gottman

Έτσι μπορούμε να οδηγήσουμε το παιδί μέσα από τον δύσκολο δρόμο των συναισθημάτων και να καλλιεργήσουμε την συναισθηματική του νοημοσύνη. Την νοημοσύνη την έχουμε απ ‘ όταν γεννιόμαστε, την συναισθηματική νοημοσύνη την μαθαίνουμε. Είναι ένα χάρισμα που αποκτάται και αναπτύσεται, καλλιεργώντας στο παιδί αυτοπεποίθηση. Με επιμονή, υπομονή, αποδοχή και πολύ αγάπη, που όλοι οι γονείς διαθέτουν.

Δεν αρκεί να παρέχουμε στο παιδί όλα τα υλικά αγαθά που χρειάζεται και
θέλει. Πιο σημαντικό είναι να καλύπτονται οι συνασθηματικές του ανάγκες. Αυτό που χρειάζεται είναι να του αφιερώνουμε χρόνο! Χρόνο για συζήτηση για τα δικά του και δικά μας συναισθήματα. Ενθάρυνση να τα εκφράζει, όποτε του δίνεται η ευκαιρία.

Τα παιδιά συνήθως δεν είναι σε θέση να εκφράσουν λεκτικά τα προβλήματα τους. Η απάντηση για το τι τους συμβαίνει κρύβεται στην συμπεριφορά τους. Πίσω από δυσκολίες στις σχέσεις, στον ύπνο, στη διατροφή, την επιθετικότητα, τα ψέματα, την προκλητική συμπεριφορά, ίσως κρύβεται η ανάγκη του για περισσότερη προσοχή και  φροντίδα. Αν ενα παιδί “κρύβει” ένα κομμάτι του εαυτού του, του λείπει αυτοπεποίθηση. Ας κατανοήσουμε τη συμπεριφορά του. Ας αναρωτηθούμε τι έχει αλλάξει, τι δεν του χαρίζουμε απλόχερα. Χρόνος, κατανόηση, αποδοχή, συνήθως κάπου εκεί κρύβεται η απάντηση.

Έχουμε την υποχρέωση να ενθαρύνουμε το παιδί σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας του. Να θεωρούμε κάθε “κακή” στιγμή του ως ευκαιρία για επικοινωνία, εκδήλωση και γνωριμία μ’ ένα συναίσθημα. Πρέπει να ακούμε ουσιαστικά τα παιδιά, να τα ενθαρύνουμε να εκφράζουν αυτό που αισθάνονται, να αναγνωρίζουμε το συναίσθημα και να το διατυπώνουμε με λόγο, ανάλογα με την ηλικία τους. Να τα βοηθάμε να κατανοήσουν και να κατανομάσουν το συναίσθημα τους και ταυτόχρονα να θέτουμε όρια ως προς την έκφρασή αυτών.

Τα παιδιά έχουν ανάγκη την αγάπη, την αποδοχή και τα όρια από τους γονείς, πρώτα απ’ όλα, και από τους δασκάλους τους. Χρειάζεται να τους δείχνουμε την εκτίμηση και την προσοχή μας, να τα βοηθήσουμε να πιστέψουν στις δυνάμεις τους. Να τα αφήσουμε να κάνουν λάθη, να αναγνωρίζουμε κάθε προσπάθεια.

Να τους δίνουμε πληροφορίες για τη ζωή τους, τη ζωή μας, να γνωρίζουν το περιβάλλον τους, να είναι ενεργό κομμάτι μέσα σ’ αυτό. Στην νηπιακή ηλικία οι συμπεριφορές αλλάζουν με πολύ γρήγορο ρυθμό, ας σταθούμε δίπλα τους σε κάθε προσπάθεια να γνωρίσουν και να είναι σε θέση να ελέγχουν τα συναισθήματα τους!

Και όπως λέει και η συνάδελφος μου Χαριτίνη, “Ας δώσουμε στα παιδιά χώρο και χρόνο για να εκφραστούν και εμείς με τη σειρά μας να τα αφουγκραστούμε”.

Να παίρνουν το ρίσκο ή να τους δίνουμε την δυνατότητα;

boxer-fidas-1Εδώ και λίγες μέρες γίνεται πολλή συζήτηση σε όλο τον κόσμο για τον τραγικό θάνατο του τρίχρονου κοριτσιού που πέθανε την πρώτη του ημέρα στο σχολείο, όταν με κάποιο τρόπο ένα σκοινί τυλίχτηκε γύρω από τον λαιμό του.

Πέρα από την βαθιά δραματική και ανθρώπινη διάσταση του θέματος, το παιδαγωγικό ερώτημα που ανακύπτει και διχάζει, είναι: ποιος βαθμός ¨κινδύνου” είναι τελικά αποδεκτός στην εκπαίδευση (και στην καθημερινότητα) των πολύ μικρών παιδιών; γνωρίζουμε πλέον καλά ότι ο υπερ-προστατευτισμός παράγει αδύναμα και άβουλα παιδιά, μήπως όμως και η υπερβολική εμπιστοσύνη στην δυνατότητα να διαχειριστούν μόνα την ζωή τους δεν μπορεί δυνητικά να οδηγήσει σε τετοια τραγικά αποτελέσματα;

Ανάμεσα σε όσα διάβασα, βρήκα πολύ ενδιαφέρουσα την συζήτηση που μπορείτε να διαβάσετε και ‘σεις εδώ σχετικά με τον διαχωρισμό της έννοιας του “ρίσκου” από την έννοια της “δυνατότητας”. Ίσως τελικά η ακρίβεια στη έκφραση να είναι πιο σημαντικό ζήτημα απ’ ότι φανταζόμαστε…

Ολοι όσοι ασχολούμαστε με play-based education τονίζουμε την ανάγκη να αφήνουμε τα παιδιά να εξερευνούν από πολύ νωρίς, μόνα τους τον κόσμο και να παίρνουν τις δικές τους αποφάσεις. Αυτό όμως σημαίνει ότι μπορούμε να τα αφήνουμε να παίρνουν και τα δικά τους “ρίσκα”; Που και πότε πρέπει να επεμβαίνουμε;

Η λέξη ρίσκο εμπεριέχει την έννοια του σταθμισμένου κινδύνου. Αναλαμβάνουμε συνειδητά (ως ενήλικοι) να εκτελέσουμε κάτι επικίνδυνο, αφού προηγουμένως έχουμε σκεφτεί και ζυγίσει τον βαθμό αυτής της επικινδυνότητας. Και αφού φυσικά έχουμε αποδεχθεί και τις δυνητικές συνέπειες. Tα παιδιά όμως, μπορούν να το κάνουν αυτό με επιτυχία;

Εννοείται ότι δεν μπορούν, την στιγμη που η περιορισμένη εμπειρία ζωής δεν τους επιτρέπει να έχουν ένα μεγάλο εύρος παραστάσεων και γνώσεων. Οσο και αν το ένστικτο της αυτοσυντήρησης μπορεί να προειδοποιήσει ένα παιδί για την επικίνδυνη χρήση του σκοινιού, η φυσική περιέργεια και ο ενθουσιασμός του παιχνιδιού είναι πολύ εύκολο να οδηγήσουν την κατάσταση στα άκρα. Πως τότε όμως κορυφαίοι παιδαγωγοί λένε π.χ. ότι τα σκοινιά και τα ξύλα είναι τα πιο σημαντικά αντικείμενα στην προσχολική εκπαίδευση;

Η απάντηση σαφώς κρύβεται στην διαχείριση της λέξης “δυνατότητα” (chance). Nαι, φυσικά πρέπει να δώσουμε στα παιδιά την δυνατότητα να παίξουν με σκοινί. Φυσικά πρέπει να τα εμπιστευθούμε και να τα αφήσουμε να εξερευνήσουν τις δυνατότητες της πραγματικής ζωής. Οχι όμως ανεξέλεγκτα, την λάθος στιγμή και με τον λάθος τρόπο:

1. δεν αφήνεις ένα παιδί, την πρώτη μέρα στο σχολείο (!!) να παίζει 20 λεπτά, μόνο του, με ένα σκοινί. Δεν έχεις ακόμη γνωρίσει τον χαρακτήρα και τις δυνατότητες του, δεν έχει αναπτύξει σχέσεις με άλλα παιδιά οπότε νομοτελιακά θα απομονωθεί κάπου μόνο του. Ασε που, για να μπορέσει ένα παιδί να αγαπήσει το σχολείο και την εκπαιδευτική διαδικασία, είναι απαραίτητο η προσαρμογή στο πρώτο του σχολείο να γίνει αργά και σταδιακά – κάτι που σημαίνει ότι τις πρώτες ημέρες μένει στον χώρο λιγότερη ώρα και με παρόντες και τους γονείς, με κάποιον τρόπο…

2. αφήνεις (προτρέπεις μάλιστα) τα παιδιά να εμπλακούν με καταστάσεις και αντικείμενα της πραγματικής ζωής, αφού όμως πρώτα έχεις φροντίσει τα παιδιά να έχουν τα ίδια παραστάσεις για τις καταστάσεις και τα αντικείμενα. Παράδειγμα: τα παιδιά, στα πλαίσια ενός project, θα οργανώσουν π.χ. στο σχολείο το δικό τους super market, αφού όμως πρωτα επισκεφθούν ένα πραγματικό super market, κατανοήσουν βιωματικά τι είναι αυτο και πως δουλεύει και θελήσουν μετά να μεταφέρουν στον δικό τους μικρόκοσμο την εμπειρία που έζησαν – την θετική και όμορφη εμπειρία που έζησαν…

3. η (βιωματική) εκπαίδευση πρέπει να είναι μικρού μεγέθους. Η παρουσία κάθε παιδιού στο σχολείο, κάθε μέρα, είναι ένα ξεχωριστό γεγονός. Ετσι πρέπει να βιώνεται απ’ όλους, και κυρίως από το παιδί. Και αυτό φυσικά δεν επιτυγχάνεται δημιουργώντας ένα περιβάλλον (άψυχο και έμψυχο) στο οποίο ένα παιδί ωθείται να παίζει για ώρα μόνο του, αόρατο και απομονωμένο, και μάλιστα την πρώτη του ημέρα στο σχολείο…

Να βρούμε τους χαρούμενους δασκάλους….

???????????????????????????????Διαβάζοντας αυτές τις μέρες διάφορα ξένα sites, είδα να γίνεται συζήτηση για ένα γνωστό και πολυσυζητημένο ζήτημα: Πως γίνεται ένας δάσκαλος, που όπου σταθεί και όπου βρεθεί γκρινιάζει για την “δουλειά” του (για τα παιδιά που δεν τον ακούν, για τους γονείς που έχουν παράλογες απαιτήσεις, για τον χαμηλό μισθό που πάιρνει, γαι τις πολλές ώρες δουλειάς στο σπίτι, κλπ κλπ) να είναι καλός δάσκαλος; Πως μπορεί ένας τέτοιος άνθρωπος, που προφανώς δεν αγαπάει πραγματικά αυτό που κάνει, να είναι αυτός που θα εμπνεύσει τα παιδιά και θα τα οδηγήσει να αγαπήσουν την μάθηση και να ανακαλύψουν την χαρά της ζωής;

Είναι προφανές ότι, τουλάχιστο μιλώντας για την χώρα μας, το στρεβλό σύστημα εισαγωγής στο Πανεπιστήμιο σε συνδυασμό με την λογική του “βολέματος” μέσα από έναν διορισμό στο Δημόσιο, οδήγησε πολύ κόσμο στο να κάνει επαγγελματικές επιλογές με βάση συμφεροντολογικά και οικονομικά κριτήρια.

Το να είσαι εκπαιδευτικός όμως, είναι επάγγελμα;  Ή μήπως είναι ψώνιο, έρωτας, εσωτερική ανάγκη; Πρέπει να γίνεται δάσκαλος όποιος τεχνικά μπορεί ή μόνο όποιος έχει φάει στο κεφάλι την “πέτρα” της πραγματικής αγάπης για τα παιδιά και της θέλησης να βοηθήσει στο να φτιαχτεί ένας καλύτερος κόσμος;

Σίγουρα είναι ουτοπικό και παράλογο να απαιτήσουμε, “πάτώντας ξαφνικά ένα κουμπί”, όλοι οι δάσκαλοι να φάνε ξαφνικά αυτή την πετριά και να μετατραπούν σε πηγή έμπνευσης και δημιουργίας. Σίγουρα όμως είναι στο χέρι μας, αλλάζοντας την νοοτροπία μας και τις περί ζωής αντιλήψεις μας, να αρχίσουμε να επαναφέρουμε κάποιες σημαντικές αξίες στο προσκήνιο – και για εμάς αλλά και για τα παιδιά μας. Και μια τέτοια, σίγουρα είναι η επιλογή του τι θα κάνουμε στην ζωή μας, όχι με βάση το πόσα λεφτά θα βγάλουμε ή το πόσο λίγο θα δουλέυουμε, αλλά με βάση το πόσο χαρούμενους αυτό θα μας κάνει.

Ας ψάξουμε λοιπόν γύρω μας να βρούμε τους χαρούμενους δασκάλους*, αυτούς για τους οποίους το πρωινο ξύπνημα κάθε Δευτέρα δεν είναι αγγαρεία – είναι προσμονή!

(*και τους γιατρούς, και τους ηλεκτρολόγους, και τους ταξιτζήδες, και, και, και…..)

Μόνο σε κοινότητες θα αλλάξουμε προς το καλύτερο

Δεν μπορώ σε ένα άρθρο να σας πω όσα έμαθα σε δυο ημέρες, για το τι όμορφα πράγματα μπορούμε να κάνουμε. Καταρχήν δεν άκουσα μία φορά τη λέξη κρίση! Την Παρασκευή γέμισα τύψεις, για το αν μεγαλώνω δημιουργικά τα παιδιά μου. Βλέπετε, είχα την ευκαιρία να ακούσω τον Teacher Tom να μιλά για το cooperative school των γονέων. Για να μην σας IMG_7109κουράσω, αν θέλετε διαβάστε το έξοχο κείμενο της blogger Πολυάννας “Οσα μου έμαθε ο Teacher Tom”. Αυτόν τον ταπεινό, πανέξυπνο, καινοτόμο άνθρωπο (που φοράει τη μαγική κόκκινη μπέρτα) τον έφεραν στην Ελλάδα οι (νέοι μου φίλοι) Γιάννης Γιαννούδης και Ντανιέλα Κράλλη που λειτουργούν το πρωτοποριακό σχολείο Dorothy Snot. Αλήθεια, πόσες φορές τελευταία ακούσατε να φέρνει στην Ελλάδα ξένο ομιλητή ένας φορέας που νοιάζεται να βελτιώσει το αντικείμενό του;…όχι, όχι δεν εννοώ συνέδριο για να εισπράξει συμμετοχές….

Η κοινότητα αυτή γονέων-παιδαγωγών μπορεί να δημιουργήσει απίστευτη εξέλιξη; Βέβαια! Διαδικτυακά ενημερωτικά sessions, εκπαίδευση στο σύστημα που ακολουθούν και άλλων επαγγελματιών, εκδόσεις, παιδαγωγικές εκδρομές και συζητήσεις με προσκεκλημένους εκείνους που χαράσσουν πολιτική, θεσμούς και οργάνωση…μπας και καταλάβουν. Γιατί όμως εκείνοι μπορούν; Γιατί είναι εμπνευσμένοι, παθιασμένοι, γιατί αλλάζουν και είναι αποφασισμένοι να πετύχουν στο θέμα και αντικείμενο που διάλεξαν. Οτι και αν τους τύχει, θα συνεχίσουν ακάθεκτοι το όνειρό τους, να το κάνουν πράξη. Ονειρο….πόσες φορές ακούσατε πρόσφατα στη δημόσια ζωή μας αυτή την γλυκιά λέξη;

Το Σάββατο 20/04/2013 ήμουν προσκεκλημένος στις Ψηφιακές Γειτονιές, μια πανέμορφη ιδέα που έφερε μαζί όλους τους μαμάδες-μπαμπάδες bloggers. Α Π Ι Σ Τ Ε Υ Τ Η ενέργεια! Ολοι όσοι ήταν εκεί, είναι δεμένοι με ένα κοινό 20-25.000 ανθρώπων, που ανησυχούν, δημιουργούν, μοιράζονται και θέλουν να εκφράζονται. Να είστ Continue reading

Μαύρο θέατρο στο σχολείο

Από την Ντανιέλα Κράλλη

phot1Πως θα αντιδρούσαν άραγε παιδιά ηλικίας 3 ετών βλέποντας Μάυρο Θέατρο;

Ο ποιος έυκολος τρόπος να απαντήσουμε σε αυτό, είναι φυσικά να δείξουμε Μαύρο Θέατρο στα παιδια! Το κάναμε λοιπόν:

Πρώτα αφηγηθήκαμε στα παιδιά του προ-προνηπίου την ιστορία «Το δέντρο που έδινε» του Σελ Σιλβερστάιν και μετά μοιραστήκαμε τις εμπειρίες μας και τα συναισθήματα μας για τον καλύτερό μας φίλο…

Κάποιοι ηθοποιοί διάλεξαν αυτήν την ιστορία για να την παρουσιάσουν με έναν διαφορετικό τρόπο στους θεατές τους. Την έκαναν θεατρική παράσταση. Μια όχι όμως συνηθισμένη παράσταση….

Μια παράσταση όπου οι ηθοποιοί δεν φαίνονται γιατί πρωταγωνιστές είναι τα αντικείμενα της ιστορίας και η φωνή του αφηγητή. Όλα αυτά μέσα στο σκοτάδι. Λάμπουν και κινούνται έτσι που η ιστορία γίνεται ακόμα πιο μαγική!

Πρώτα λοιπόν είδαμε στην αίθουσα προβολών, που πρώτα φροντίσαμε να κλείσουμε με μαύρα πανιά παράθυρα και χαραμάδες, την ομώνυμη παράσταση από ομάδα επαγγελματιών. Μετά  πήραμε δικά μας αντικείμενα και φτιάξαμε την δική μας ιστορία. Γίναμε ηθοποιοί μαύρου θεάτρου και δώσαμε ζωή σε δύο αστέρια, ένα φιλί, έναν σκύλο, λίγα φύλλα, ένα ουράνιο τόξο…photo2

photo3Παρουσιάσαμε  την ιστορία με την τεχνική του μαύρου θεάτρου ενώ παράλληλα απαντήσαμε ερωτήματα όπως : «που ήταν οι ηθοποιοί, πως πετάνε τα αντικείμενα, πως εξαφανίζονται κτλ»

Παρατηρήσαμε ότι όποιος φορούσε άσπρη μπλούζα φαινόταν όταν περπατούσε πάνω στην σκηνή ,ότι όταν τα αντικείμενα δεν κοιτούσαν προς το μπλε φως δεν φαίνονταν καλά και πως ήταν πιο όμορφη η ιστορία όταν τα αντικείμενα χόρευαν με  την μουσική…

photo5

Πειραματιστήκαμε λοιπόν με τα υλικά του μαύρου θεάτρου. Φιγούρες με φλούο χρώμα ,λάμπες blacklight και φυσικά σκοτάδι και μουσική.

Τα παιδιά ενθουσιάστηκαν και εμείς διαπιστώσαμε για μια ακόμη φορά ότι με σκοτάδι ή με φως τα παιδιά δημιουργούν τα πιο λαμπερά πράγματα. Είναι η ενέργειά τους και η χαρά για την ζωή που τους κάνει να μεταδίδουν τον ενθουσιασμό και την παιχνιδιάρικη διάθεσή τους. Το χαμόγελό τους. Πιο φωτεινό και από το φλούο στο σκοτάδι…

Ευχαριστούμε της συναδέλφους μας και τον δάσκαλό μας στην ΑΝΙΜΑ που μας δάνεισαν απλόχερα τα αντικείμενά τους για να πειραματιστούμε με το παραμύθι μας, και ευχόμαστε καλή επιτυχία και στο δικό τους παραμύθι στις 18 Μαΐου στο Γαλλικό Ινστιτούτο.

Τί είδους προσχολική εκπαίδευση θέλουμε για τα παιδιά μας;

από την Ντανιέλα Κράλλη

super marketTα τελευταία χρόνια γίνεται μεγάλη συζήτηση σε ολόκληρο τον κόσμο για την αξία της προσχολικής εκπαίδευσης και για τα χαρακτηριστικά που αυτή πρέπει να έχει.

Ελάχιστοι πλέον διαφωνούν στο ότι η καλή προσχολική εκπαίδευση είναι αυτή που βάζει τις απαραίτητες βάσεις ώστε το παιδί να ζήσει ευτυχισμένα και δημιουργικά ως ενήλικας – στο Harvard μάλιστα, μετά από δεκαετίες ιατρικής έρευνας το απέδειξαν και επιστημονικά!

Αποκορύφωμα όλης αυτής της παγκόσμιας μεταστροφής ήταν σίγουρα η επιβλητική εμφάνιση του Προέδρου Ομπάμα τον Φεβρουάριο που μας πέρασε, ο οποίος σε μια εντυπωσιακή ομιλία, λίγους μήνες μετά την επανεκλογή του, διακήρυξε: «Είναι εθνική προτεραιότητα πλέον το να έχει κάθε παιδί την δυνατότητα να λάβει υψηλού επιπέδου προσχολική εκπαίδευση»

Η κουβέντα λοιπόν μετατοπίζεται σιγά-σιγά, όχι στο αν χρειάζεται τα πολύ μικρά παιδιά να πάνε στο σχολείο, αλλά στο τι είδους σχολείο θα είναι αυτό.

Και η καινούρια διαμάχη που ξεπηδάει είναι αν η προσχολική εκπαίδευση θα πρέπει να αποκτήσει «ακαδημαϊκά» χαρακτηριστικά, ή όχι. Να διδάσκονται δηλαδή τα παιδιά «γράμματα και αριθμούς», ή να χτίζουν την προσωπικότητα τους παίζοντας και μόνο;

Για εμάς στην Dorothy Snot, που είμαστε σχολείο βιωματικής εκπαίδευσης με βάση το παιχνίδι, η απάντηση είναι απλή. Είναι όμως και η σωστή; Continue reading

I have a rule!

του Teacher Tom Hobson*

Η τάξη των προνηπίων στο σχολείο του Woodland Park ξεκινάει κάθε χρονιά μέσα σε μια φυσιολογική κατάσταση αναρχίας! Προφανώς φροντίζουμε σαν σχολείο να τηρούμε όλες τις απαραίτητες αρχές ασφαλείας – αλλά μέχρι εκεί. Κανένας άλλος κανόνας δεν υφίσταται πέραν απ’ ότι κάθε παιδί φέρνει από το σπίτι του και από το προηγούμενο σχολείο του.

νηπια-προνηπια μαζιΣυνήθως όμως, μετά τις πρώτες δύο εβδομάδες, αρχίζει να ξεπηδάει από μόνη της η ανάγκη να θέσουμε κανόνες. ‘Όταν λοιπόν νιώσω ότι φτάνει αυτή η στιγμή, καθόμαστε όλοι μαζί στον κύκλο και εγώ ξεκινάω την συζήτηση λέγοντας κάτι τέτοιο: «Σήμερα είδα έναν άνθρωπο που πήρε κάτι που κρατούσε κάποιος άλλος άνθρωπος. Είδα και δύο άλλους ανθρώπους που χτυπούσε ο ένας τον άλλον. Τι μπορούμε να κάνουμε για αυτά;»

Εκείνη την στιγμή βασίζομαι στα παιδιά που ήταν και την προηγούμενη χρονιά στο Woodland Park, τα οποία πάντοτε πετάγονται και λένε ότι «χρειάζεται να βάλουμε κανόνες»! Είναι η ώρα που μιλάει η «συλλογική κουλτούρα» του σχολείου μας – και πάντοτε μιλάει την σωστή στιγμή…

Τότε λοιπόν και εγώ βάζω ένα μεγάλο χαρτί κρεοπωλείου στον τοίχο, ένα χασαπόχαρτο, και ρωτάω τα παιδιά: «Τι κανόνες χρειαζόμαστε λοιπόν;»

Για να μιλήσει κάθε παιδί πρέπει πρώτα να σηκώσει το χέρι του και εγώ να του απευθύνω τον λόγο (και πάντοτε δουλεύει αυτό!). Μετά από κάθε απάντηση ξοδεύουμε λίγο χρόνο για συζήτηση επάνω σε αυτό που το παιδί έχει προτείνει (π.χ. «Σε ποιον αρέσει να τον χτυπάνε; Σε ποιον αρέσει να τον σπρώχνουν;») και μόλις, μέσα από την κουβέντα, φτάσουμε σε συμφωνία (όταν δηλαδή κανείς πλέον δεν επιμένει ότι του αρέσει να τον χτυπάνε!), λέω «Αυτό λοιπόν είναι κανόνας» και το γράφω στο χασαπόχαρτο.

Συνήθως αυτός ο πρώτος γύρος «ορισμού κανόνων» καλύπτει τα πιο σημαντικά ζητήματα:

  • Δεν χτυπάμε
  • Δεν σπρώχνουμε
  • Δεν κλωτσάμε
  • Δεν παίρνουμε τα πράγματα που κρατάνε οι άλλοι
  • Δεν δαγκώνουμε κλπ Continue reading

Shadows Part 1

 
της Ειρήνης Λιθοξοπούλου
παιδαγωγoύ στην τάξη των προ-προνηπίων
—————————————————

Στην προσπάθεια μας να ανακαλύψουμε το σώμα μας και τις δυνατότητες του, που είναι το αντικείμενο έρευνας αυτής της περιόδου, πειραματιστήκαμε με τις σκιές των χεριών μας…

Για τον λόγο αυτό παρακολουθήσαμε στην αίθουσα προβολών του σχολείου την παράσταση των Pilobolus :

“Transformation”

και την συνέχεια της

Εντυπωσιακή η έκπληξη των παιδιών για τις μεταμορφώσεις της παράστασης και φυσικά αναμενόμενη η απορία τους : «Πως το κάνουν»;

Για αυτό το λόγο είδαμε δυο ακόμα βίντεο (χωρίς σχόλια αυτή τη φορά)

Αξιοσημείωτη η προσπάθεια των παιδιών να μιμηθούν τις κινήσεις του τελευταίου βίντεο….

Αλλά φυσικά εμείς δε θέλουμε να κάνουμε το ίδιο… Η προβολή πραγματοποιήθηκε ως ερέθισμα, για να κάνουμε τους δικούς μας πειραματισμούς και αυτοσχεδιασμούς… Να παρατηρήσουμε και να συγκρίνουμε τα μέλη του σώματος μας μέσω της από κοινού ανακάλυψης του.

Αυτή θα είναι η προσπάθεια μας μέσα σε αυτή την εβδομάδα, όπου ένα μεγάλο νέο αντικείμενο (προβολέας) θα εμφανιστεί στην τάξη και θα δημιουργήσει την κατάλληλες συνθήκες για να παίξουμε με τη σκιά του σώματος μας, των μελών του και των αντικειμένων της τάξης μας!

γιατί το μαθαίνουμε αυτό;

της Χαριτίνης Σταυρουλάκη
υπεύθυνης προνηπιακού τμήματος
—————————————-

“Από τη σκοπιά των παιδιών, η μεγάλη σπατάλη στο σχολείο προέρχεται από την αδυναμία του να χρησιμοποιήσει τις εμπειρίες που αποκτά έξω από το σχολείο, ενώ από την άλλη πλευρά, είναι ανίκανο να εφαρμόσει στην καθημερινή ζωή αυτά που μαθαίνει στο σχολείο. Αυτή είναι η απομόνωση του σχολείου, η απομόνωσή του από τη ζωή”

John Dewey    

Ο μεγάλος φιλόσοφος και παιδαγωγός διατύπωσε στα τέλη του 19ου αιώνα μια αλήθεια που συντροφεύει την εκπαίδευση σχεδόν μέχρι σήμερα. Πόσες φορές έχουμε όλοι ως μαθητές αναρωτηθεί “γιατί το μαθαίνουμε αυτό;” και πάλι πόσες φορές έχουμε “ερωτηθεί” ως μαθητές “τι θέλουμε να μάθουμε;” Υπάρχει έστω και λίγη από τη δημοκρατία που διακήρυσσε ο John Dewey  δυο αιώνες νωρίτερα στην εκπαιδευτική διαδικασία;

Ως εκπαιδευτικός προσχολικής αγωγής με χαρά έχω να πω ότι, ΝΑΙ τα παιδιά συχνά ερωτώνται τι θέλουν να μάθουν; και φυσικά όταν τα παιδιά έχουν τη δυνατότητα της επιλογής και κυρίως της ενεργούς συμμετοχής στην εκπαιδευτική διαδικασία η πορεία είναι εντελώς διαφορετική. Τα παιδιά συμμετέχουν ενεργά, φέρνουν υλικό, κάνουν ερωτήματα, ψάχνουν απαντήσεις για κάτι που ΕΚΕΙΝΑ θέλησαν να μάθουν, αναλαμβάνουν αρμοδιότητες και ολοκληρώνουν με υπευθυνότητα ό,τι αναλάβουν, σέβονται τις επιλογές των συμμαθητών τους και το σημαντικότερο…. τα ματάκια τους λάμπουν. Μαθαίνουν γιατί εκείνα θέλουν να μάθουν. Γιατί αυτή είναι η ουσία και ο στόχος της προσχολικής αγωγής.

Σύμφωνα με τον  Dewey λοιπόν, η εκπαίδευση πρέπει να τοποθετείται μέσα στη φυσική ανάπτυξη του ανθρώπινου είδους, είναι μια κοινωνική αναγκαιότητα, μια διάσταση ζωής.  Το σχολείο λοιπόν πρέπει να απλοποιεί την κοινωνική ζωή για το παιδί (λόγω της πολυπλοκότητας και του τεράστιου όγκου γνώσεων και πληροφοριών) και να αναπαριστά τη σύγχρονη και πραγματική ζωή του παιδιού. Το εκπαιδευτικό περιεχόμενο δεν πρέπει να απορρέει από τη γνώση των ενηλίκων αλλά να έχουν σχέσει με τις εμπειρίες και τα βιώματα του παιδιού. Η έννοια του ενδιαφέροντος είναι πλέον πολύ βασική, η μάθηση πρέπει να απορρέει από δραστηριότητες που ενδιαφέρουν τα παιδιά και να στηρίζεται στη φυσική τους περιέργεια. Το κριτήριο επιτυχίας δεν είναι πλέον η ποσότητα των γνώσεων αλλά η ποιότητα της πραγματοποιούμενης εργασίας.

Η φύση για άλλη μια φορά μας αποδυκνείει πόσο σοφή είναι και προικίζει τον άνθρωπο με φυσική περιέργεια η οποία είναι στην ακμή της στην προσχολική ηλικία, τότε που εγκέφαλος μπορεί να κάνει τις μεγαλύτερες συνδέσεις . Επομένως αφήστε τα παιδιά να ανακαλύψουν, να μάθουν πως να μαθαίνουν και να αγαπήσουν αυτή τη διαδικασία.

yoga με την Νικολ στην αυλη μας

 
της Ευαγγελίας Ντέκα
παιδαγωγού, υπεύθυνης του μεταβρεφικού τμήματος της Dorothy Snot
_____________________________________________________________

Ο Γρηγορούλης και ο Ζαχαρούλης είναι δυο κούκλες κουκλοθεάτρου που βοηθάνε τα παιδιά στο μεταβρεφικό μας τμήμα (1,5 – 2,5 ετών) να μάθουν περισσότερα για την υγιεινή διατροφή.

Ο Γρηγορούλης, στην προσπάθεια του να βοηθήσει τον Ζαχαρούλη να χάσει κάποια κιλά, του μιλάει για την γυμναστική. Έτσι,η γυμναστική μπαίνει καθημερινά στην ζωή μας μέσα από τον Γρηγορούλη ο οποίος προσπαθεί να εκπαιδεύσει τον Ζαχαρούλη. Με αυτό τον τρόπο ασκούμαστε και ΄μεις και γνωρίζουμε τις διαφορετικές δυνατότητες του σώματός μας.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο καλούμε και την Νικόλ, την μαμά του Αγγελου, και κάνουμε yoga μαζί της στην αυλή. Και το απολαμβάνουμε!

The Dorothy Snot Preschool Concept ©

Συχνά γονείς αναρωτιούνται αν είμαστε σχολείο Μοντεσσοριανό ή Reggio Emilia, ή αν είμαστε παράρτημα κάποιου ξένου εκπαιδευτηρίου, κλπ κλπ.

Φυσικά, δεν ισχύει τίποτε από όλα αυτά! Η Dorothy Snot είναι ένα ελληνικό, μικρού μεγέθους σχολείο για πολύ μικρά παιδιά, με την δική του ξεκάθαρη εκπαιδευτική φιλοσοφία βασισμένη εξ΄ολοκλήρου στις αρχές της βιωματικής μάθησης & εφάμιλλο με τα καλύτερα διεθνή preschools.

  • Γιατί πρέπει όμως τα πολύ μικρά παιδιά να πάνε στο «σχολείο»; Δεν αρκεί το παιχνίδι και η αγάπη της οικογένειας;

Σήμερα, αναγνωρίζεται διεθνώς η αναγκαιότητα και συνεισφορά της προσχολικής εκπαίδευσης στην δημιουργία ισχυρών βάσεων που θα ακολουθούν το παιδί σε όλη την υπόλοιπη πορεία του. Είναι στα πρώτα χρόνια της ζωής (μεταξύ 2-5 ετών) το διάστημα κατά το οποίο μπαίνουν τα θεμέλια για την διαμόρφωση μιας αυτόνομης και ισχυρής προσωπικότητας με κριτική σκέψη, αγάπη για την ζωή, αυτοπεποίθηση.

  • Τι δηλαδή μπορεί να προσφέρει το σχολείο σε ένα τόσο μικρό παιδί;

Ο στόχος της προσχολικής εκπαίδευσης πρέπει να είναι η ολόπλευρη, αρμονική και ισόρροπη ανάπτυξη των διανοητικών και ψυχοσωματικών δυνάμεων των παιδιών με απώτερο σκοπό αυτά να εξελιχθούν σε ολοκληρωμένους χαρακτήρες με εμπιστοσύνη στον εαυτό τους και στην δική τους κρίση. Έτσι θα μπορέσουν, μέσα στο απαιτητικό παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον στο οποίο θα αναγκαστούν να επιβιώσουν, να ζήσουν αυτοδύναμα, χαρούμενα και δημιουργικά έξω από δόγματα και κοινωνικούς συμβιβασμούς.

  • Και πως γίνεται αυτό;

Στο επίκεντρο κάθε σύγχρονης εκπαιδευτικής μεθόδου πρέπει να είναι τα βιώματα και τα ενδιαφέροντα του παιδιού. Τα παιδιά (όπως και οι μεγάλοι άλλωστε!) δεν έχουν κανένα λόγο να μάθουν και να ασχοληθούν με πράγματα που δεν τα ενδιαφέρουν. Για τον λόγο αυτό, σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης η γνώση δεν πρέπει να διδάσκεται αφ΄ υψηλού και με τρόπο βαρετό, αλλά να αφομοιώνεται βιωματικά μέσα από  δραστηριότητες που έχουν πραγματικό ενδιαφέρον και που προσομοιάζουν στις συνθήκες και στις ανάγκες της καθημερινής ζωής  (project based learning).

Μέσα από αυτό το βιωματικό παιχνίδι λοιπόν η γνώση γίνεται ενεργητική, βιώνεται, και η κατάκτηση της συνδέεται με τη ζωή, τα πραγματικά αντικείμενα και τις χειροπιαστές εμπειρίες. Αυτός ο παιδοκεντρικός προσανατολισμός αποτελεί την βάση της εκπαιδευτικής φιλοσοφίας της Dorothy Snot.

Δομικός άξονας και βασικός σκοπός του προγράμματός μας είναι καθημερινά να δημιουργούμε τις προϋποθέσεις ώστε, τα παιδιά παίζοντας να ανακαλύπτουν και να χαίρονται τον κόσμο μέσα στον οποίο ζουν.

Για την επίτευξη του στόχου αυτού μελετάμε, σχεδιάζουμε και υλοποιούμε τις δράσεις μας σύμφωνα με τις εμπειρίες, τις απορίες και τις ανάγκες των παιδιών.

Για παράδειγμα: κάθε θεματική ενότητα του εκπαιδευτικού μας προγράμματος (π.χ. «Πως αντιλαμβανόμαστε την φύση γύρω μας;») σχεδιάζεται και δομείται από τις παιδαγωγούς επάνω σε έναν αριθμό προκαθορισμένων ερωτημάτων και πεδίων έρευνας. Όταν όμως ξεκινά η υλοποίηση της, οι καθημερινές απορίες και παρατηρήσεις του κάθε παιδιού δίνουν την κατεύθυνση μέσα από την οποία θα επιτευχθεί ο τελικός σκοπός.

Έτσι, τα παιδιά παίζοντας και ερευνώντας για τα πράγματα που τα ενδιαφέρουν, μαθαίνουν πώς να μαθαίνουν!

  • Μπορείτε να το εξηγήσετε αυτό λίγο πιο αναλυτικά;

Κάθε τρίμηνο, το σύνολο των δραστηριοτήτων κάθε τμήματος περιστρέφεται γύρω από ένα συγκεκριμένο διαθεματικό άξονα. Αυτός περιγράφει τον βασικό  προβληματισμό ο οποίος σε όλη την διάρκεια του τριμήνου τίθεται στα παιδιά από τις παιδαγωγούς, με διάφορους τρόπους.

Για παράδειγμα:  Ας υποθέσουμε ότι ο θεματικός άξονας είναι « Πως συνδέομαι με τον κόσμο και τα πράγματα γύρω μου; ». Τα παιδιά ξεκινούν να ερευνούν και να συμμετέχουν σε δράσεις που θα τα βοηθήσουν να κατανοήσουν την σχέση τους με το εξωτερικό περιβάλλον. Για παράδειγμα:

  1. θα πάνε με τις παιδαγωγούς βόλτα στην γειτονιά για να γνωρίσουν τα καταστήματα και να δουν τι χρήσιμα για την ζωή τους πράγματα μπορούν να αγοράσουν από αυτά.
  2. Θα φυτέψουν τον δικό τους λαχανόκηπο στο θερμοκήπιο του σχολείου και θα περιποιηθούν τα φυτά με αγάπη ώστε αυτά να μεγαλώσουν και να δώσουν καρπούς (ντομάτες και μαρούλια) για την καθημερινή τους σαλάτα (ή για να τα «πουλήσουν» στο δικό τους μανάβικο που θα στήσουν στο σχολείο!)
  3. Θα παρακολουθήσουν μία σχετική θεατρική παράσταση (π.χ. την «Ντενεκεδούπολη).
  4. Θα επισκεφθούν την εθνική πινακοθήκη για να παρατηρήσουν π.χ. στους πίνακες του Ιακωβίδη πως τα παιδιά κάποιων παλιότερων εποχών χρησιμοποιούσαν τα μουσικά όργανα και τα σκεύη καθημερινής χρήσης. Και πολλά-πολλά άλλα….
  • Και με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά μαθαίνουν;

Με αυτόν τον τρόπο τα παιδιά κατ’ αρχήν παίζουν και το χαίρονται. Είναι μεγάλη διασκέδαση για ένα παιδί να πάει στην λαϊκή αγορά της γειτονιάς του και να γεμίσει μια σακούλα με αρακά! Επειδή όμως το παιχνίδι αυτό έχει να κάνει με στοιχεία της καθημερινής ζωής, το παιδί αφομοιώνει βιωματικά πολύ σημαντικές γνώσεις, χωρίς καμία προσπάθεια.

Κατά την διαδικασία π.χ. του φυτέματος, τα παιδιά παίζοντας μαθαίνουν χιλιάδες πράγματα για τα φυτά και για την σημασία του φυσικού περιβάλλοντος και αναπτύσσουν εμπειρικά την οικολογική τους συνείδηση.  Όταν φτιάχνουν ένα γλυκό στην τάξη μαζί την παιδαγωγό τους κατανοούν ένα σωρό μαθηματικές έννοιες (π.χ. «βάζουμε μισό κιλό αλεύρι και πέντε αυγά»). Και όταν παρακολουθούν μια παράσταση που τους άρεσε πολύ, θέλουν να ξέρουν να διαβάζουν για να πουν το βράδυ στους γονείς τους το όνομα του θεάτρου που επισκέφθηκαν!

Γιατί απλούστατα, μέσα από όλες αυτές τις βιωματικές δραστηριότητες τα παιδιά αποκτούν το κίνητρο που τους επιτρέπει να κατακτήσουν την γνώση. Όχι γιατί πρέπει – αλλά γιατί θέλουν, γιατί τους είναι απαραίτητη!

  • Γιατί όμως τόσοι επιστήμονες (παιδαγωγοί, ψυχολόγοι κλπ) υποστηρίζουν ότι τα παιδιά έως την ηλικία των έξι ετών χρειάζονται μόνο ελεύθερο παιχνίδι και τίποτε άλλο;

Μα δεν είναι λάθος αυτό. Ή, για να το πούμε πιο σωστά, το πιο σημαντικό πράγμα για την ανάπτυξη των μικρών παιδιών είναι το παιχνίδι. Για αυτό άλλωστε και όλο μας το εκπαιδευτικό πρόγραμμα, επάνω στο παιχνίδι είναι βασισμένο.

Η διαφορά όμως είναι ότι, ενώ π.χ. στο σπίτι με τους παππούδες ή με την νταντά το παιδί απλώς παίζει μόνο του χωρίς σύστημα και δομή, στο σχολείο παίζει, διασκεδάζει και παράλληλα κοινωνικοποιείται. Την ίδια στιγμή, οι συμβολισμοί που αναπτύσσονται μέσα από το παιχνίδι το βοηθούν να κατανοήσει πολύ σημαντικές έννοιες σαν και αυτές που αναφέραμε παραπάνω ενώ η επιστημονική καθοδήγηση των παιδαγωγών το οδηγεί να χτίσει πολύπλευρα την προσωπικότητα του.  

Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι κάθε παιδί, ήδη από τη βρεφική ηλικία, έχει το δικαίωμα και οπωσδήποτε τη δυνατότητα να  ερευνά, να ανακαλύπτει και να κατανοεί τον κόσμο γύρω του. Μην ξεχνάμε επίσης ότι τα παιδιά είναι μικροί θεοί, γεννιόνται έχοντας τεράστιες δυνατότητες και διάπλατα ανοιχτούς ορίζοντες. Εμείς, οι ενήλικοι είμαστε που καταστρέφουμε τους ορίζοντες αυτούς καθώς και η κλειστόμυαλη και βαρετή εκπαίδευση που συνήθως τους προσφέρουμε.

Στον κόσμο μας λοιπόν υπάρχουν ένα σωρό καταπληκτικά πράγματα – οι εικαστικές τέχνες, η μουσική, οι επιστημονικές ανακαλύψεις…. Είναι απόλαυση (και χρέος) να τα μοιραζόμαστε όλα αυτά με τα παιδιά μας και να το χαιρόμαστε!

  • Δηλαδή αυτό που προσφέρει το σχολείο σε ένα πολύ μικρό παιδί είναι κυρίως γνώση μέσα από το παιχνίδι;

Όχι μόνο! Η βασική προσφορά του σχολικού περιβάλλοντος είναι η κοινωνικοποίηση του παιδιού, η ένταξη του μέσα σε ένα σύνολο όπου θα πρέπει να βρει την θέση και τον ρόλο του.

Η κάθε τάξη είναι μία μικρή κοινωνία. Μέσα σε αυτήν το παιδί θα βιώσει την χαρά, τον ενθουσιασμό, την λύπη, τον θυμό. Θα μάθει να διαχειρίζεται τα συναισθήματα και τις ανάγκες του. Θα μάθει να διεκδικεί. Να περιμένει. Να επιμένει! Θα μάθει ότι οι ανάγκες και οι επιθυμίες του δεν μπορεί να καταστρατηγούν τις ανάγκες και τις επιθυμίες των άλλων. Θα αποκτήσει έτσι, βιωματικά και σε μεγάλο βαθμό, τα όρια για τα οποία όλοι οι γονείς και οι ψυχολόγοι αγωνίζονται. Όρια όμως μόνο στην κοινωνική συμπεριφορά – όχι στην σκέψη, στην έκφραση και στους ορίζοντες του!

Όπως έχει ειπωθεί και από άλλους, το σχολείο για ένα πολύ μικρό παιδί είναι η αντικατάσταση της παλαιάς «αλάνας», του ελεύθερου χώρου παιχνιδιού στην γειτονιά. Εκεί τα παιδιά έπαιζαν, τσακώνονταν, χτυπούσαν. Μάθαιναν όμως, βιωματικά, τους κανόνες της ζωής.

Αν το σκεφτείτε, το ίδιο συμβαίνει και στο σχολείο – μέσα όμως σε ένα προστατευμένο περιβάλλον και με την βέλτιστη αξιοποίηση των ερεθισμάτων και των συμβολισμών που αναπτύσσονται μέσα από το παιχνίδι, μέσα από την έρευνα, την τέχνη, την επιστήμη. Με προσοχή και επίβλεψη από εξειδικευμένες παιδαγωγούς, με ιατρική και διατροφική φροντίδα, με εφαρμογή των κανόνων υγιεινής. Και πάνω από όλα, με αγάπη και σεβασμό στην ατομικότητα και στην σημαντικότητα του κάθε παιδιού.

Αυτή λοιπόν είναι συνοπτικά η εκπαιδευτική φιλοσοφία της Dorothy Snot. Χωρίς να μιμείται ή να αντιγράφει κανένα σύστημα, περιλαμβάνει όλα όσα εμείς θεωρούμε σημαντικά για την ανάπτυξη ολοκληρωμένων και ελεύθερων χαρακτήρων. Και γύρω από αυτή την φιλοσοφία είναι φυσικά χτισμένο το σχολείο μας:

  1. Ένα, συνειδητά, μικρού μεγέθους σχολείο για πολύ μικρά παιδιά. Εδώ το κάθε παιδί είναι μια έντονη προσωπικότητα και όχι απλώς ένα όνομα σε μία ατελείωτη λίστα.
  2. Ένα σχολείο ακατάλληλο για γονείς που θέλουν για τα παιδιά τους εντυπωσιασμούς και τεράστιες, απρόσωπες εγκαταστάσεις.
  3. Ένα σχολείο κατάλληλο για οικογένειες με πνεύμα ανοιχτό, χωρίς παρωπίδες και δογματισμούς.
  4. Για γονείς που θέλουν τα παιδιά τους να μεγαλώσουν με χαρά και δημιουργικότητα και όχι με αυστηρή πειθαρχία και ψυχαναγκαστικούς ανταγωνισμούς.
  5. Για ανθρώπους που θεωρούν ότι η μοναδικότητα του ατόμου είναι πιο σημαντική από την μαζικότητα του συνόλου.
  6. Και για όσους επίσης δεν ενδιαφέρονται να «παρκάρουν» κάπου τα παιδιά τους αλλά θέλουν να παρακολουθούν από κοντά, να συμμετέχουν ενεργά και να απολαμβάνουν την πρώτη εκπαιδευτική εμπειρία των παιδιών τους!

φτιάχνοντας το φυτολόγιο του σχολείου

 
της Ευαγγελίας Ντέκα
παιδαγωγού, υπεύθυνης του μεταβρεφικού τμήματος της Dorothy Snot
_____________________________________________________________

Η αυλή μας έχει πολλά φυτά αλλά πως τα λένε; Δεν γνωρίζαμε! Έτσι αποφασίσαμε να φτιάξουμε το φυτολόγιο του σχολείου μας ώστε να γνωρίσουμε καλύτερα τα φυτά που υπάρχουν στον κήπο και στο θερμοκήπιο.

Αφού μαζέψαμε από όλα τα λαχανικά ανεβήκαμε στην τάξη για να τα επεξεργαστούμε. Κάποια από αυτά ήταν μεγάλα ενώ κάποια άλλα μικρά. Ορισμένα όπως το κρεμμύδι μπορούν να γίνουν και μουστάκι όπως μας έδειξε ο Ηρακλής ή και κασκόλ πρότεινε ο Οδυσσέας.

Άλλα ήταν λίγο πιο μεγάλα και έτσι μπορούσαν να γίνουν ένα πολύ ωραίο καπέλο από ότι μας έδειξε ο Γιάννης.

Παρατηρήσαμε τα φυτά, γνωρίσαμε τις διαφορετικές δυνατότητές τους και στην συνέχεια φτιάξαμε το φυτολόγιο.

Τα παιδιά συνεχίζουν να διερευνούν τον κόσμο των φυτών συμπληρώνοντας τα φυτά που έχουν στο δικό τους σπίτι σε ένα φυτολόγιο που είναι κοινό για όλους.

παιδι και μαγειρικη

 
της Ευαγγελίας Ντέκα
παιδαγωγού, υπεύθυνης του μεταβρεφικού τμήματος της Dorothy Snot
———————————————————————————————-

Η μαγειρική είναι μια διαδικασία που προσφέρει πληθώρα ερεθισμάτων στα παιδιά. Aν όχι όλα, τα περισσότερα παιδιά αγαπούν το να πειραματίζονται μαζί μας την ώρα που μαγειρεύουμε. Τρελαίνονται να παίζουν με τάπερ, κατσαρόλες και ότι τελοσπάντων  βλέπουν πως χρησιμοποιεί η μαμά τους στην κουζίνα. Γιατί να μην χρησιμοποιήσουμε λοιπόν αυτή την αγάπη των παιδιών ως οργανωμένη διαδικασία μάθησης;

Ένα παιδί μέσα από την μαγειρική ασχολείται με μαθηματικές έννοιες. Υπολογίζει ποσότητες «πόσα αυγά θα βάλω στο κέικ;». Γνωρίζει έννοιες όπως μισό, ολόκληρο κ.α: «Θα βάλουμε μισό πακέτο ζάχαρη». Υπολογίζει και συγκρίνει το βάρος: «το βούτυρο είναι πιο βαρύ από το αλεύρι». Γνωρίζει τα σχήματα: «θα ψήσουμε την τυρόπιτα στο ορθογώνιο ταψί».

Επιπλέον ασχολείται με φυσικές επιστήμες. Παρατηρεί πως αλλάζει η ύλη «πως το νερό όταν προσθέσω αλεύρι γίνεται ζυμάρι;». Έχει την δυνατότητα μέσα από αυτή την διαδικασία να διατυπώνει υποθέσεις τις οποίες στην συνέχεια ελέγχει. Αυτό είναι σημαντικό καθώς αναπτύσσει τον λόγο και την σκέψη των παιδιών.

Μέσα από την μαγειρική τα παιδιά αναπτύσσουν τους λεπτούς χειρισμούς. Είναι εκπληκτικό τι δυνατότητες μπορούν να αναπτύξουν και το πώς μπορούν να χειριστούν μια απλή ζύμη για κουλουράκια. Μην φοβάστε να προσφέρεται υλικά σε παιδιά. Έχω προσφέρει σε παιδιά δύο ετών μαχαίρια πλαστικά για να κόψουν λαχανικά. Ενδεχομένως, σε κάποιους γονείς να φαίνεται επικίνδυνο, σας πληροφορώ λοιπόν πως δεν είχαμε ποτέ κανένα ατύχημα. Πρόκειται για μια εκπληκτική εξάσκηση των λεπτών χειρισμών και έχει νόημα για τα παιδιά καθώς μπορούν να επέμβουν στα υλικά και να βλέπουν άμεσα τα αποτελέσματα των πράξεών τους. Για παράδειγμα «θα κόψουμε τα λαχανικά ώστε να φτιάξουμε την σαλάτα για το μεσημεριανό μας φαγητό». Σίγουρα έχει μεγαλύτερη αξία για ένα παιδί από το να του ζητήσεις να κόψει στο περίγραμμα ένα τυποποιημένο σχέδιο.

Τα παιδιά μέσα από την μαγειρική μαθαίνουν να συνεργάζονται με τους συνομηλίκους για την επίτευξη ενός κοινού στόχου.

Κατανοούν πόσο σημαντική είναι η γραφή και η  ανάγνωση καθώς θα πρέπει να διαβάσουμε την συνταγή για να μάθουμε τι υλικά χρειαζόμαστε και ανάλογα την ηλικία τους σημειώνουν με τον δικό τους τρόπο την συνταγή. Σε ποιο μικρά παιδιά ένας τρόπος είναι μέσα από εικόνες των υλικών που χρησιμοποιήσαμε στην μαγειρική.

Είναι σημαντικό να δώσουμε την ευκαιρία στα παιδιά να ανακαλέσουν στην μνήμη τους την διαδικασία που πραγματοποιήσαμε ώστε να φτιάξουμε το γλυκό ή το φαγητό μας.  Μπορούμε λοιπόν αφού μαγειρέψουμε να τους προσφέρουμε διάφορες φωτογραφίες με υλικά και να τους ζητήσουμε να εντοπίσουν και να κολλήσουν μόνο τα υλικά που χρησιμοποιήσαμε στην μαγειρική. Με αυτό τον τρόπο αναπτύσσεται η παρατηρητικότητα των παιδιών και καλλιεργούμε την μνήμη και την ανάκληση των παιδιών.

Επίσης  μπορούμε να βγάλουμε φωτογραφίες από διάφορα στάδια της μαγειρικής και στην συνέχεια να προσπαθήσουμε να τα κολλήσουμε κατά χρονική ακολουθία. Τι κάναμε πρώτα ,τι έπειτα και τι στο τέλος; Έτσι αντιλαμβάνονται την έννοια του χρόνου και γνωρίζουν έννοιες χρονικής ακολουθίας.

Υπάρχουν άπειρα πράγματα που μπορούμε να δουλέψουμε μέσα από την διαδικασία της μαγειρικής. Το μόνο που χρειάζεται είναι φαντασία και πολλή αγάπη.

Βάλτε τα παιδιά σας στην κουζίνα, εμπιστευτείτε τα και καλή διασκέδαση!!!

…για τη Μαρίνα που μ’ αγκαλιάζει κάθε φορά που κάτι με θυμώνει και με στεναχωρεί…

 
της Ειρήνης Λιθοξοπούλου
παιδαγωγού, υπεύθυνης του προ-προνηπιακού τμήματος της Dorothy Snot
———————————————————————————————–
 

“Όσα πραγματικά πρέπει να ξέρω για το πως να ζω, τι να κάνω και πως να είμαι, τα έμαθα στο νηπιαγωγείο. Η σοφία δεν βρίσκεται στην κορυφή του σχολικού βουνού, αλλά εκεί, στα λοφάκια από άμμο, στο νηπιαγωγείο.”

                                                                                                       Robert  Fulghum

Σύμφωνα με τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα, η προσχολική ηλικία αποτελεί την πιο κρίσιμη και ουσιαστική περίοδο για την ολόπλευρη ανάπτυξη του παιδιού. Γι’ αυτό και υπάρχει αυξανόμενο ενδιαφέρον παγκοσμίως για την προσχολική αγωγή και δίνεται ολοένα και μεγαλύτερη έμφαση σ’ αυτή.

Στην χώρα μας με δειλά και αργά βήματα, ξεκίνησε η προσπάθεια από τις ανώτατες σχολές να προτρέψουν αυτούς που ασχολούνται με την αγωγή των παιδιών της προσχολικής ηλικίας προς τη συστηματική διερεύνηση των θεμάτων της εκπαίδευσης παιδιών πολύ μικρής ηλικίας (early childhood education).

Δυστυχώς, στην χώρα μας οι νέοι παιδαγωγοί που θέλουν να εφαρμόσουν τις σύγχρονες μεθόδους είναι δύσκολο να βρουν τον εργασιακό χώρο που θα μπορέσει να χωρέσει όλο αυτό που έχουνε μέσα τους και να τους δώσει την ώθηση να μπορέσουν να το βγάλουν και να το προσφέρουν στα παιδιά και να το μοιραστούν με τα ίδια, τους γονείς τους και τους συναδέλφους…

Πόσο δύσκολο είναι να μπορείς να εφαρμόζεις νέες μεθόδους, νέα αναλυτικά προγράμματα και εκπαιδευτικές καινοτομίες στα ελληνικά σχολεία που είναι γεμάτα από παλιές αναποτελεσματικές μεθόδους, από στερεότυπα, από απόψεις, ιδέες και συμπεριφορές ακατάλληλες για την προσχολική διαδικασία…

Πόσο δύσκολο είναι να ” ανοίξουν ” τα ελληνικά σχολεία τις πόρτες για νέους παιδαγωγούς με νέες ιδέες και προτάσεις για το καλό όλων σ’ αυτή τη χώρα… Κάθε συνάδελφος που έχει εντοπίσει αυτή τη δυσκολία έχει να πει ιστορίες, πολλές, που μόνο θλίψη προκαλούν…

Και όμως, είναι αναγκαίο να εγκαταλείψουμε το σχολείο ως ” μοντέλο τράπεζας ” όπως το αποκάλεσε ο Freire, σύμφωνα με το οποίο τα παιδιά χαρακτηρίζονται ως “άδειες τράπεζες”, στις οποίες οι παιδαγωγοί    “τοποθετούν ” τις πληροφορίες στο μυαλό τους, όπως τα χρήματα σε ένα λογαριασμό, για να χρησιμοποιηθούν στο μέλλον.

Αντ’ αυτού χρειαζόμαστε ένα “σχολείο χωρίς τοίχους” που να μας επιτρέπει να παρατηρούμε πως λειτουργεί και οργανώνεται το εξωτερικό περιβάλλον, ποιές ανάγκες και διαδικασίες προκύπτουν από τις απορίες και τις αναζητήσεις των παιδιών και πως κατακτάται η γνώση βιωματικά, παίζοντας και αναζητώντας, χωρίς διδασκαλία.

Και όλα αυτά αξίζει να τα προσπαθήσουμε. Και εγώ προσωπικά. Για πολλούς λόγους……….

  • για τον Άρη που δεν έκανε ποτέ αγκαλιές και τώρα κάνει και του αρέσει ο Dali……
  • για τον Βάλτερ που με τις ζωγραφιές του με στέλνει στα ομορφότερα μέρη του κόσμου και τις υπογράφει πάντα διαφορετικά……
  • για την Μαριλένα που στην ερώτηση : “τι είναι τα παλιά χρόνια” είπε : ” όταν οι μεγάλοι ήταν μικροί “….
  • για τη Νίκη που θέλει να σερβίρει καθημερινά το φαγητό….
  • για τον Παντελή που κάνει τις πιο σφιχτές αγκαλιες……
  • για τη Τζέλλα που θέλει να κάνει αποκλειστικά αυτό που της λέει η μαμά…..
  • για την Αννούλα που μπαίνει δειλά τα πρωινά μέχρι το πρώτο χαμόγελο και την αγκαλιά…….
  • για τον Γιάννη που στο “χειμωνιάτικο τοπίο” του Van Gogh, “εντόπισε” το σπιτάκι του φροντιστή των ζώων, που όμως δεν ήταν εκεί…..
  • για τον Κωνσταντίνο που θέλει, ζητάει και απαιτεί, κάθε Τρίτη να πηγαίνει στη γιαγιά που οι μαρκαδόροι είναι πιο καλοί εκεί…..
  • για τον άλλο Κωνσταντίνο που τον θέλουν όλοι για φίλο και εκείνος δε θέλει να στεναχωρήσει κανέναν, κάνοντας επιλογές……
  • για τον Οδυσσέα που του αρέσει να μας διαβάζει ιστορίες και τις ξέρει όλες………..
  • για τον άλλο Οδυσσέα που κάνει τις πιο αστείες, απίστευτες γκριμάτσες…….
  • για τον Άγγελο που τρέχει να προλάβει πρώτος το σκούτερ της αυλής……….
  • για τον Κωστή που θέλει να ξέρει τα πάντα για την προσωπική μου ζωή……..
  • για τον Φίλιππο που επέλεξε να είναι ο αέρας σε ένα αυτοσχέδιο παιχνίδι, και το δέντρο σε ένα άλλο……….
  • για την Άνα που θέλει να χορεύουμε συνέχεια……..
  • για τον Αλέξη που δεν του άρεσε ο χορός αλλά τώρα χορεύει υπέροχα……….
  • για τη Μαρίλεια που δίνει τις καλύτερες συμβουλές……..
  • για τη Μαρίνα που μ’ αγκαλιάζει κάθε φορά που κάτι με θυμώνει και με στεναχωρεί………..
  • για τον Γιώργο που κάθε πρωί μας φέρνει λουλούδια και αυτοκόλλητα……..
  • για τον Δημήτρη που θέλει να γίνει ο πιο δυνατός του κόσμου και επιδεικνύει τα μπράτσα του……..
  • για τον άλλο Δημήτρη που έχει το πιο όμορφο χαμογελο ενοχής……
  • για την Ελπίδα που δεν θέλει κανείς να μαλώνει με κανένα και προσπαθεί να είναι όλοι αγαπημένοι……..
  • για τον Απόλλωνα που είναι ο καλύτερος υπεύθυνος κύκλου……
  • για τον Νώντα που έχει υπέροχο χαμόγελο και δε φέρνει πια αυτοκινητάκια από το σπίτι στην τάξη……
  • για τη Βασιλική που γράφει το όνομα της κα τώρα προσπαθεί να γράψει και το δικό μου………

….και για όλα τα παιδιά του κόσμου…

Γεια σου μαμά! Ψάχνω τον αδερφό μου τον καρχαρία

 
της Ελένης Γιαννακοπούλου
μουσικού και παιδαγωγού, υπεύθυνης θεατρικού παιχνιδιού στην Dorothy Snot

———————————————————

“Γεια σου μαμά! Ψάχνω τον αδερφό μου τον καρχαρία” λέει μια δαγκωμένη φέτα ψωμί σε σχήμα καρχαρία ενώ κολυμπάει στη θαλάσσια επιφάνεια του τραπεζιού την ώρα του μεσημεριανού μας γεύματος. Τσουπ! Να ‘σου ξεπροβάλλει η μαμά φάλαινα – μια λιγότερο δαγκωμένη φέτα ψωμί- : “Γειά σου παιδί μου! Δεν είδα τον καρχαρία, μήπως….”

“Ωωωωω.. ένα μεγάλο κύμα έρχεται!! Χραπ. Πάει…” -το ψωμάκι φαγώθηκε από το μεγάλο κύμα στόμα-.

Κάπως έτσι μετά τις πρώτες μπουκιές και αφού έχουν περάσει οι μεγάλες πείνες, τα ψωμάκια μας γίνονται φάλαινες, γίνονται μαμά και μπαμπάς, μερικές φορές δέντρα, λουλούδια. Όλα φυσικά έχουν μιλιά και εμψυχώνονται υπέροχα από τα παιδιά. Καθημερινά, έτσι απλά τα παιδιά από το ελάχιστο δημιουργούν ιστορίες, εκφράζονται, συνεργάζονται, πειραματίζονται, ανακαλύπτουν, προβληματίζονται μα και δίνουν λύσεις.

Το κουκλοθέατρο είναι άραγε μόνο διασκέδαση για τα παιδιά;;

Η κατασκευή κούκλας είναι μια πολύ δημιουργική διαδικασία όπου τα παιδιά διερευνούν τα υλικά, πειραματίζονται, καλλιεργούν την αισθητική τους, “γεννούν”.

Η εμψύχωση δε, για τα παιδιά είναι κάτι απλό, φυσικό και λυτρωτικό πολλές φορές καθώς εκφράζονται, μεταθέτουν τις δικές τους ανησυχίες και προβληματισμούς στο λόγο των κουκλών. Όρισμένες φορές τα παιδιά “κρύβονται” πίσω από την κούκλα που δίνει λύση στην διστακτικότητά τους για έκθεση.

Μα και ορισμένοι στόχοι ενός εκπαιδευτκού ποιοί είναι;.

Τα παιδιά να εκφράζονται, να συνεργάζονται, να πειραματίζονται, να διερευνούν και να ανακαλύπτουν τον κόσμο γύρω τους, να κατανοούν με εμπειρικό τρόπο το περιβάλλον τους.

Εργαλείο λοιπόν η κούκλα στα χέρια του εκπαιδευτικού και ευκαιρία για παιχνίδι και φαντασία στα χέρια των παιδιών.

Άλλωστε τα παιδιά είναι γεννημένα κουκλοπαίκτες.

Ας τα παρατηρήσουμε λοιπόν!