Η δημιουργία ενός ισχυρού πλαισίου αξιών στο σχολείο ως εργαλείο ενάντια στον σχολικό εκφοβισμό

από την Ντανιέλα Κράλλη *

Ξεκινώντας μια συζήτηση για τον σχολικό εκφοβισμό (bullying), ας κάνουμε κάποιες συμφωνίες:

  • Υπάρχει bullying στα σχολεια;  Ναι
  • Γινεται το bullying αντιληπτό; Πάντοτε, αργά ή γρήγορα
  • Απο ποιους; Απο τα παιδιά, πρώτα απ’ όλα. Και μετά φυσικά από τους ενήλικες
  • Γιατί το κάνει ο θύτης; από την ανάγκη του  για αποδοχή και ενίσχυση του αυτοσεβασμού του
  • Γιατι το δέχεται το θύμα; λόγω χαμηλής αυτοεκτίμησης και της αδυναμίας του να βάλει όρια στους γύρω.
  • Και οι δύο: δεν έχουν ξεκάθαρες και ισχυρές προσωπικές αξίες, απλώς επιβεβαιώνουν προσδοκίες τρίτων και διακατέχονται από φόβο απόρριψης / αποδοχής
  • Υπήρχε και παλιά εκφοβισμός; Ναι
  • Γιατι δεν έπαιρνε διαστάσεις κοινωνικού φαινομένου; Διότι οι ανοχές της κοινωνίας έχουν αλλάξει και πλέον και στον δυτικό τουλάχιστο κόσμο, έχουμε κατακτήσει πολυ υψηλά επίπεδα πολιτισμού. Παλαιότερα, η ανάγκη για επιβίωση σε σκληροτράχηλες κοινωνικές συνθήκες μας έκανε να θεωρούμε σχετικά φυσιολογικό γεγονός την συχνή εμπλοκή μας σε ηπίως βίαιες καταστάσεις.

Το σημαντικό είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι σήμερα, το αξιακό μας σύστημα, ατομικά και συλλογικά, εχει αλλάξει.

img_1283

από την ομιλία για τον σχολικό εκφοβισμό που έγινε στο Hilton, την Κυριακή 8 Ιανουαρίου 2017, στα πλαισια του Money Show (πατήστε στην φωτογραφία για να δείτε το σχετικό βίντεο)

Ο εκφοβισμός  εμφανίζεται οταν δημιουργούνται οι πρώτες σχέσεις. Και η πρώτη εμπειρία σχέσεων του παιδιού είναι πάντοτε μεσα στην οικογένεια και τον ευρύτερο περίγυρο αυτής.

Εκεί, υπάρχει η πιθανότητα ένα παιδί να βιώνει ψήγματα βίας:

  • ως τροπο επικονωνίας, μεταξύ ενηλίκων
  • ως επιβολή εξουσίας
  • ως επιβεβαίωση ανωτερότητας  και δύναμης

Η δεύτερη εμπειρία σχέσεων για ένα παιδί είναι συνήθως το σχολικό του περιβάλλον, ιδίως για τα παιδιά που έρχονται από πολύ νωρίς στα κέντρα προσχολικής αγωγής. Τι συμβαίνει λοιπόν σε αυτό το περιβάλλον;

Να συμφωνήσουμε εδώ ότι καθε σχολείο, ανεξαρτήτως βαθμίδας, θα πρέπει να αναπτύσσεται ισότιμα σε δύο άξονες εκπαίδευσης:

  • στην παροχή γνώσης
  • στο πολιτισμική και κοινωνική διαπαιδαγώγηση

Η σωστή αναπτυξη ενός ισχυρού πλαισίου πολιτισμού μέσα στην σχολική κοινότητα, ίσως είναι μακροπρόθεσμα η λύση για τον δραστικό περιορισμό του σχολικού εκφοβισμού.

Και αυτο φυσικά σημαίνει την ανάπτυξη ενός ισχυρού πλέγματος αξιών που να ορίζουν ζητήματα συμπεριφοράς, ηθικής, αισθητικής, δικαιοσύνης, σεβασμού στην διαφορετικότητα και εν τέλει να προσδιορίζουν την ελευθερία του ατόμου μέσα στο σύνολο.

Πως όμως μπορεί ένα σχολείο να αναπτύξει έναν τέτοιο ισχυρό αξιακό κώδικα, ο οποίος θα διαπαιδαγωγήσει και θα εμπνεύσει τα παιδιά για την αναγκαιότητα και την εφαρμογή του;. Και κυρίως, πως το σχολείο θα καταφέρει να κερδίσει την εμπιστοσύνη τους;

Αυτό που χρειάζεται είναι να αναπτυχθεί και επικοινωνηθεί σωστά ενα ξεκάθαρο πλαίσιο κανόνων και όρων διαβίωσης, μέσα στην σχολική κοινότητα. Για την επιτυχία του αποτελέσματος, το πλαίσιο αυτό θα πρέπει:

  1. Να αφορά ολα τα μέλη, παιδιά και ενήλικες και να εφαρμόζεται με τον ίδιο δίκαιο τρόπο σε όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας και επιπέδου ευθύνης ή εξουσίας.
  2. Να κάνει απολύτως ξεκάθαρο και σαφές ποιες συμπεριφορές είναι αποδεκτές και ποιές όχι.
  3. Να εχει δημιουργηθεί με την ενεργό συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων, και προπαντός των παιδιών. Η εμπειρία μου δείχνει πως μόνο έναν κανόνα που διαμορφώνουν τα ίδια τα παιδιά, μέσα απο την αναγνώριση των δικών τους αναγκών, τον ακολουθούν και τον σέβονται. Έτσι δημιουργείται “δέσμευση” από την πλευρά τους. Και η δέσμευση, είναι το πρώτο ουσιαστικό βήμα συμμετοχής του ατόμου στην επιλυση των δικών του προβλημάτων. Αντιθέτως, έναν κανόνα που αποφασίζει και επιβάλλει η διεύθυνση αφ’ υψηλού, όλοι τείνουν να τον παραβούν.
  4. Να βασίζεται σε απολύτως αξιοκρατικά κριτήρια και να μην επιτρέπει επιρροές απο εξωτερικούς παράγοντες.
  5. Να επικοινωνείται αποτελεσματικά προς τα κάτω και να εφαρμόζεται παραδειγματικά, πρώτα απ’ όλα από την διεύθυνση του σχολείου. Μην ξεχνάμε ότι στην εκπαίδευση, είναι πάντοτε περισσοτερο επιδραστικό το πρότυπο του εκπαιδευτικού, το ήθος και η συμπεριφορά του και λιγότερο το τι αυτός διδάσκει. Με την ενεργή συμμετοχή και συμμόρφωση ημών των ενηλίκων στο δυναμικά διμορφωμένο αξιακό πλαίσιο του σχολείου,  δείχνουμε στα παιδιά εμπράκτως την πίστη μας στην λειτουργία του και στην αποτελεσματικότητα του και κερδίζουμε ουσιαστικά την εμπιστοσύνη τους.

Εάν λοιπόν το σχολείο καταφέρει να δημιουργήσει ένα αξιακό πλαίσιο, μέσα στο οποίο τα παιδιά νιώθουν σταθερότητα, αντιμετωπίζονται με δικαιοσύνη και διαφάνεια και ταυτίζονται με θετικά πρότυπα επιβεβαίωσης,

τότε,

οι συμπεριφορές βίας  και εκφοβισμού περιθωριοποιούνται απο τα ίδια τα παιδια. Διότι, σε ένα ισχυρό και δίκαιο αξιακό πλαίσιο, η βία γίνεται ενα ενοχλητικό και άχρηστο εργαλείο κοινωνικοποίησης και αποδοχής, εντελώς ανώριμο και καθόλου αντάξιο μιας ελεύθερης και ισότιμης κοινότητας παιδιών και ενηλίκων.

——————————

* στο κείμενο αυτό βασίστηκε η ομιλία της Ντανιέλας Κράλλη, διευθύντριας και δημιουργού της Dorothy Snot, στην συζήτηση για τον σχολικό εκφοβισμό που έγινε στα πλαίσια του Money Show, στο Hilton, την Κυριακή 8 Ιανουαρίου 2017

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s