Ήτανε στραβός ο γιαλός, ή στραβά αρμενίζαμε; (ΙΙΙ)

DSC08779Το τρίτο και τελευταίο μέρος των όσων θέλαμε να γράψουμε σχετικά με τα όσα βιωνουμε (το πρώτο και το δεύτερο μέρος είναι εδώ για όποιον ενδιαφέρεται).  Μετά και τις πρόσφατες εξελίξεις στην Κύπρο, όλοι καταλαβαίνουμε ότι το παιχνίδι είναι πολιτικό και όχι αμιγώς οικονομικό. Και αυτό σημαίνει ότι για να παίξουμε σωστά πρέπει να έχουμε καθαρή σκέψη και ξεκάθαρους προσανατολισμούς.

  1. Μετά λοιπόν από όσα έγιναν ή δεν έγιναν, η κατάσταση σήμερα είναι δεδομένη: οικονομικά,  η Ελλάδα πλέον εξαρτάται αποκλειστικά από τις διαθέσεις της Γερμανίας, της ΕΚΤ και του ΔΝΤ. Ως αποτέλεσμα, η διαπραγματευτική της δυνατότητα απέναντι σε οποιοδήποτε λογικό ή παράλογο αίτημα των δανειστών, είναι μηδενική (όπως άλλωστε αποδείχθηκε περίτρανα και με την υπόθεση της Κύπρου).
  2. Θεωρητικά, η κατάσταση αυτή θα διαρκέσει έως ότου η οικονομία μας εξυγιανθεί, η κοινωνία μας αρχίσει να παράγει περισσότερα από όσα ξοδεύει και κατ’ επέκταση η χώρα αποκτήσει την απαραίτητη πιστοληπτική ικανότητα για να ξαναβγεί για δανεισμό στις ελεύθερες αγορές χρήματος. Στην πράξη, η ημερομηνία που αυτό θα συμβεί είναι εντελώς αδύνατο να προσδιοριστεί: μπορεί να είναι σε πέντε χρόνια, μπορεί να είναι και ποτέ.
  3. Πριν προχωρήσουμε στο να πούμε τι πιστεύουμε ότι πρέπει  να γίνει από εδώ και πέρα, επιτρέψτε μας να κάνουμε δύο παραδοχές. Είναι εντελώς υποκειμενικές και  φυσικά οποιοσδήποτε έχει το δικαίωμα να διαφωνεί με αυτές. Είναι η βάση όμως επάνω στην οποία θα καταθέσουμε τις προτάσεις μας.
  4. Παραδοχή Νο. 1: η (Ενωμένη) Ευρώπη πεθαίνει. Δεν το λέμε τώρα, το λέμε εδώ και πολλά χρόνια, από την στιγμή που φάνηκε ξεκάθαρα ότι την νομισματική ένωση δεν θα την ακολουθούσε η πολιτική ενοποίηση. Δεν ξέρουμε εάν σε δέκα ή είκοσι χρόνια οι συνθήκες αλλάξουν, αλλά με αυτά που μπορούμε να δούμε και να καταλάβουμε σήμερα, πιστεύουμε ότι είναι θέμα χρόνου ο κατακερματισμός της Ευρώπης σε μικρές, αυτόνομες (και μάλλον προβληματικές και εχθρευόμενες μεταξύ τους) οικονομίες.
  5. Παραδοχή Νο. 2: το πιο πάνω συμβαίνει, σε μεγάλο βαθμό, γιατί η Ευρώπη εδώ και τουλάχιστο 6-7 χρόνια στερείται παντελώς αξιόλογου και έντιμου πολιτικού κεφαλαίου. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι σχεδόν το σύνολο των σύγχρονων Ευρωπαίων πολιτικών ηγετών είναι πολύ «λίγοι», πολύ «μικροί», εντελώς αδιάφοροι για τα μακροπρόθεσμα (κοινά) Ευρωπαϊκά συμφέροντα και εντελώς ξεπουλημένοι στους τραπεζίτες και στα funds. Ευχαρίστως μπαίνουμε με όποιον το αμφισβητεί στην διαδικασία μιας «αναπαράστασης» της κρίσης που ζούμε, λαμβάνοντας  ως υποθετικό δεδομένο ότι την Ευρώπη την διοικούν οι πολιτικοί ηγέτες του ’70 ή του ’80 (για να μην πάμε πιο πίσω, στις «μυθικές» μορφές του Τσώρτσιλ, του Ντε Γκωλ ή του Αντενάουερ).
  6.  Έχοντας πει τα παραπάνω, πιστεύουμε ότι η καλύτερη ίσως εξέλιξη για την χώρα μας θα ήταν ή όσο γρηγορότερη διάλυση της Ευρωζώνης και η μετάβαση ΟΛΩΝ των κρατών-μελών σε εθνικά νομίσματα, μέσα σε ένα ελεγχόμενο και σχετικά προστατευόμενο πλαίσιο ΚΟΙΝΟ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ (π.χ. να αποφασισθεί σήμερα ότι την 1/1/2015 ΟΛΕΣ οι χώρες θα επιστρέψουν στα εθνικά τους νομίσματα και σε ισοτιμίες ανάλογες με αυτές που μπήκαν στο ευρώ).
  7. Μία τέτοια λύση (που την θεωρούμε φυσικά ανέφικτη καθώς έρχεται σε απόλυτη σύγκρουση με τα Γερμανικά συμφέροντα) θα μας έδινε την δυνατότητα να ξανα-αποκτήσουμε τον έλεγχο της οικονομίας μας (και το σπουδαιότερο: τον έλεγχο της κυκλοφορίας του χρήματος), χωρίς όμως να στείλει την δραχμή στα τάρταρα απέναντι σε ΟΛΑ τα υπόλοιπα νομίσματα του κόσμου. Θα μας έδινε επίσης την ευκαιρία να αναπτύξουμε μία νέα εθνικη παραγωγική στρατηγική η οποία θα μπορούσε, αν το κάναμε με επιτυχία, να μας οδηγήσει σε ένα πραγματικά ευοίωνο μέλλον.
  8. Προσοχή: αυτή η λύση δεν πρέπει να συγχέεται με την ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΗ ΜΟΝΟΜΕΡΗ ΕΞΟΔΟ της χώρας από το ευρώ.  Μια τέτοια λύση βέβαια  δεν θα ήταν και τόσο καταστροφική άν η Ελλάδα είχε κατορθώσει να διατηρήσει μία αυτοτελή παραγωγική βάση, ικανή να καλύψει τις βασικές βιοτικές ανάγκες του ελληνικού πληθυσμού. Σήμερα όμως, που και το τελευταίο φλυτζανάκι που αγοράζουμε εισάγεται από την Κίνα, μια μονομερής έξοδος της χώρας από το ευρώ θα σήμαινε απλούστατα ότι την άλλη μέρα η δραχμή μας θα είχε αγοραστική αξία αντίστοιχε με κάποια αφρικανικά νομίσματα (και εν πάσει περιπτώσει, και επειδή αυτά τα ζητήματα είναι πολύ σοβαρά, εάν υπάρξει ενδιαφέρον μπορούμε να γράψουμε ένα ξεχωριστό άρθρο αποκλειστικά αναλύοντας το τι θα συμβεί (και γιατί) σε κάθε μία από τις παραπάνω περιπτώσεις και ποιους συμφέρει ή δεν συμφέρει η κάθε μία).
  9. Τα σενάρια που μόλις αναφέραμε δεν πιστεύουμε ότι μπορούν να συμβούν, άμεσα. Αντίθετα, αυτό που βλέπουμε πιθανό για τουλάχιστο 1-2 ακόμη χρόνια είναι να συνεχίσει να σέρνεται η σημερινή κατάσταση με ρυθμό σταθερά επιδεινούμενο. Δηλαδή, οι δανειστές μας να απαιτούν να αποκτήσουμε ολοένα και χαμηλότερο επίπεδο διαβίωσης, το τραπεζικό σύστημα να μην μπορεί να διασφαλίσει επαρκή επίπεδα ρευστότητας στην αγορά και συνεπώς η αγοραστική (και παραγωγική) δύναμη της κοινωνίας μας διαρκώς να συρρικνώνεται.
  10.   Για όσους τυχόν δεν το έχουν αντιληφθεί, η πιο πάνω πορεία, αν συνεχισθεί για μερικά ακόμη χρόνια, θα οδηγήσει την ελληνική οικονομία σε ανάπτυξη «Ινδικού» τύπου. Δηλαδή: το σχετικά υψηλού επιπέδου εργατικό δυναμικό που έχει η χώρα θα είναι πρόθυμο/αναγκασμένο να εργαστεί με πολύ χαμηλές αμοιβές, προκειμένου να διασφαλίσει μία στοιχειώδη διαβίωση. Η παντελής καταστροφή όμως του παραγωγικού ιστού της χώρας και η ανυπαρξία κρουνών χρηματοδότησης, θα καταστήσουν πρακτικά αδύνατο για τους έλληνες πολίτες να αναπτύξουν αξιόλογη επιχειρηματική δραστηριότητα εντός της χώρας. Συνεπώς, το ξένο κεφάλαιο κάποια στιγμή θα κατακλύσει ανεμπόδιστα την Ελλάδα και θα εκμεταλλευτεί, τόσο το εξαιρετικό πλέον value for money των εργαζομένων, όσο και τις ιδανικές συνθήκες για οικονομική ανάπτυξη που θα παρουσιάζει η χώρα μετά τις βίαιες μεταρρυθμίσεις (μεγάλη πτώση κόστους επενδύσεων και κόστους ζωής, χαμηλοί μισθοί, παντελής εξάρθρωση του συνδικαλισμού, ευέλικτο φορολογικό πλαίσιο για τους ξένους επενδυτές κλπ)
  11. Άρα λοιπόν, μπροστά μας έχουμε τα εξής δεδομένα:
    1. Η Ελλάδα (ως οικονομία) θα έχει την δυνατότητα να αναπτυχθεί
    2. Οι Έλληνες πολίτες όμως δεν θα έχουν την δυνατότητα να συμμετάσχουν στην ανάπτυξη αυτή
    3. Συνεπώς, ο πλούτος που θα παράγεται θα οδηγείται εκτός ελληνικού εδάφους, το βιοτικό επίπεδο της χώρα δεν θα μπορεί να ανέβει και ο ελληνικός λαός θα παγιωθεί ως «υπηρέτης ξένων συμφερόντων». Αυτή η ακριβώς είναι και η διαδικασία της μοντέρνας «αποικιοποίησης» μέσω του οικονομικού εκβιασμού.
  12. Τι μπορεί λοιπόν να γίνει; Κατ’ αρχήν, να κατανοήσουμε τα παραπάνω . Και μετά να κατανοήσουμε επίσης ότι, αν αξίζει για κάτι να κατέβουμε στους δρόμους, αυτό να είναι όχι για να μας διασφαλίσει η κυβέρνηση υψηλούς μισθούς και συντάξεις (αυτά τελείωσαν οριστικά) αλλά ότι η χαμηλή και η μεσαία ελληνική τάξη θα αποκτήσει και πάλι την δυνατότητα του επιχειρείν. Την ευημερία στην ελληνική κοινωνία (μεταπολεμικά και αργότερα) δεν την δημιούργησαν οι μεγάλες πολυεθνικές, ούτε η υπερτροφική δημόσια διοίκηση – αλλά η μικρομεσαία ελληνική ιδιωτική πρωτοβουλία. Και αν οι διεφθαρμένοι κρατικοί λειτουργοί δεν μας είχαν οδηγήσει εδώ κατακλέβοντας τα πάντα (στο όνομα της λαϊκή κυριαρχίας), ο μέχρι πρόσφατα εθνικά παραγόμενος πλούτος από τα μεσαία και κατώτερα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας θα ήταν αρκετός για να μας επιτρέπει, ακόμη και σήμερα, να ζούμε με αξιοπρέπεια αντικρούωντας τους εκβιασμούς του ξένου κεφαλαίου.
  13. Θα πρέπει λοιπόν δοθεί στην ευρύτερη ελληνική κοινωνία η εκ νέου δυνατότητα της πρωτογενούς παραγωγής πλούτου. Με αυτόν τον τρόπο θα μπορέσει να οικοδομηθεί σταδιακά μια νέα «μεσαία τάξη» που θα παράγει εξωστρεφή προϊόντα και υπηρεσίες υψηλής ποιότητας, προσαρμοσμένα στις ανάγκες της σημερινής εποχής και θα δημιουργεί υπεραξία για την χώρα και νέες θέσεις εργασίας.
  14. Εννοείται ότι κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο. Κατ’ αρχήν, γιατί φαίνεται ότι αντίκειται στα συμφέροντα του διεθνούς κεφαλαίου, έτσι όπως τουλάχιστο αυτά διαφαίνονται τα τελευταία χρόνια. Και κατά δεύτερον, γιατί τα εργαλεία που έχει η κυβέρνηση στα χέρια της για να το επιτύχει είναι περιορισμένα. Τίποτε όμως δεν είναι ανέφικτο, όταν υπάρχει ένα όραμα. Και αυτό είναι κυρίως που λείπει εδώ και πολλά χρόνια από την συλλογική μας συνείδηση.
  15. Καιρός λοιπόν να αποφασίσουμε για το αν θέλουμε πραγματικά η χώρα μας να προσπαθήσει να αναπτυχθεί μέσα σε έναν καινούριο κόσμο, στον οποίο κάθε παλαιά πρακτική είναι εντελώς καταδικασμένη. Κατά την γνώμη μας, για να συμβεί αυτό χρειάζεται προσπάθεια σε δύο επίπεδα:
    1. Σε ατομικό επίπεδο: χρειάζεται όλοι να κατανοήσουμε ότι η ανάπτυξη πλέον δεν μπορεί να βασισθεί επάνω σε «κεκτημένα» ή κρατικοδίαιτα μοντέλα. Κάθε δραστηριότητα, απ’ όπου κι αν προέρχεται, θα πρέπει να βάζει ξεκάθαρη και πραγματική αξία στο σύνολο. Με άλλα λόγια, τα χρήματα που κερδίζει κάποιος θα πρέπει να είναι σε άμεση συνάρτηση με την αξία που βάζει στην κοινωνία. Τότε και μόνο τότε μία δραστηριότητα θα μπορεί να γεννήσει υγιή καινούριο πλούτο και να συνδράμει στην οικονομική ανάπτυξη.
    2. Σε συλλογικό επίπεδο: θα πρέπει να δημιουργηθεί το απαιτούμενο περιβάλλον ώστε, η πιο πάνω ζητούμενη παραγωγικότητα να μπορέσει να αναπτυχθεί.  Ο τρόπος, κατά την γνώμη μας και πάρα-πάρα πολύ συνοπτικά, εμπεριέχεται στην πιο κάτω φράση: «εντελώς απελευθερωμένη και «εύκολη» επιχειρηματικότητα για τα χαμηλά και στα μεσαία στρώματα της κοινωνίας – αυστηρά ελεγχόμενη επιχειρηματικότητα όμως στα υψηλά στρώματα με σκοπό την δίκαιη ανακατανομή μέρους του παραγόμενου πλούτου, έχοντας πάντοτε ως απώτερο στόχο την ισότιμη μεγιστοποίηση της κοινωνικής ευημερίας».
  16. Είναι προφανές ότι πολλοί μπορεί να διαφωνήσουν με όλα αυτά. Ακόμη περισσότεροι ίσως να θεωρήσουν ότι η υλοποίηση τους είναι εντελώς ανέφικτη, σε μία εποχή που το «αίμα ρέει στους δρόμους». Εμείς, αυτό που απαντάμε είναι ότι τίποτε και ποτέ δεν ήταν εύκολο, πόσο μάλλον σήμερα. Όταν όμως υπάρχει όραμα, γνώση και στόχος ξεκάθαρος, τίποτε δεν είναι αδύνατο. Είναι εύκολοι οι φθηνοί αφορισμοί και τα μεγάλα λόγια – δεν οδηγούν όμως πουθενά (το είδαμε μόλις χθες στην Κύπρο). Είναι πολύ πιο δύσκολη η πρωτότυπη σκέψη, ο καινοτόμος σχεδιασμός και η ρεαλιστική υλοποίηση – αλλά πλέον είναι ο μόνος δρόμος. Ας αφήσουμε την γκρίνια και την μιζέρια και ας γίνουμε επιτέλους doers μέσα σε έναν κόσμο δραματικά μεταβαλλόμενο που καθημερινά θα μας εκπλήσσει.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s