Ήτανε στραβός ο γιαλός, ή στραβά αρμενίζαμε; (Ι)

pinakiasΜπορεί να είμαστε ένα μικρό σχολείο της Αθήνας και να έχουμε την σπάνια πολυτέλεια να ζούμε την καθημερινότητα μας μέσα σε μία νησίδα χαράς και δημιουργίας, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν έχουμε γνώμη και άποψη για όλα τα δύσκολα που συμβαίνουν γύρω μας τα τελευταία 4 χρόνια.

Έτσι, σαν μια αλλαγή, αποφασίσαμε να γράψουμε τις σκέψεις μας για το πριν, το σήμερα και κυρίως το μετά που μας περιμένει ως ελληνική κοινωνία. Ίσως κάποιοι, διαβάζοντας τες, να βρουν κάτι καινούριο που θα πάει την σκέψη τους λίγο πιο κάτω.

    1. Η Ευρώπη, εδώ και πολλούς αιώνες, ζει σε μεγάλο βαθμό «εκμεταλλευόμενη» τον πλούτο άλλων περιοχών του κόσμου. Είτε με τις σταυροφορίες, είτε με τις αποικίες, είτε ακόμη-ακόμη με την αμερικάνικη οικονομική βοήθεια μεταπολεμικά, η Ευρώπη κατόρθωνε πάντοτε να διασφαλίζει υψηλό βιοτικό επίπεδο για τους κατοίκους της. Γενικά, υψηλότερο από εκείνο που αυτοί εδικαιούντο βάσει  πρωτογενούς παραγωγής πλούτου.
    2. Το αντάλλαγμα που πάντοτε προσέφερε η Ευρώπη στον υπόλοιπο κόσμο ήταν η παραγωγή ιδεών, σκέψης και πολιτισμού. Τις εποχές που συνέβαιναν τα παραπάνω, ελάχιστα έως κανένα μέρος στον κόσμο μπορούσε να υπερηφανευτεί για τους φιλοσόφους του,  τους ζωγράφους του ή τους μουσικούς. Ο απόλυτος πνευματικός φάρος της οικουμένης ήταν η γηραιά Ήπειρος, ακόμη και μέχρι τις δεκαετίες του ΄60 και του ’70.
    3. Η απόλυτη επικράτηση του μοντέρνου καπιταλισμού της «σχολής του Σικάγο», μετά την δεκαετία του ’70 (ως συνδυασμός και αποτέλεσμα παράλληλα της μεγάλης οικονομικής κρίσης  που έζησε η Αμερική εκεί γύρω στο 1970 (Βιετναμ, πετρελαϊκή κρίση) και η οποία οδήγησε στην εγκατάλειψη του «Χρυσού Κανόνα» από τον πρόεδρο Νίξον) οδήγησε σταδιακά ολόκληρο τον κόσμο σε μία κούρσα αποκλειστικά οικονομικού ανταγωνισμού, με έπαθλο την κατάκτηση υλικών αγαθών – και μόνο.
    4. Ο άκρατος αυτός οικονομικός ανταγωνισμός, στον οποίο οφείλονται σε μικρό ή μεγαλύτερο βαθμό όλες οι μεγάλες αλλαγές που συνέβησαν στον κόσμο μας τα τελευταία 30 χρόνια (πόλεμοι στον Κόλπο, κατάρρευση ανατολικού μπλοκ, άνοδος της ασιατικής οικονομίας κλπ) οδήγησε και την Ευρώπη σε μία σειρά στρατηγικών λαθών, τα οποία σήμερα πληρώνουμε.
    5. Το μεγαλύτερο από τα λάθη αυτά αποδεικνύεται ότι ήταν η απόφαση των Ευρωπαίων πολιτικών και οικονομικών ηγετών να θελήσουν να συνεχίσουν να εκμεταλλεύονται οικονομικά τον υπόλοιπο κόσμο – χωρίς όμως πλέον να τον ελέγχουν! Τι εννοούμε: Όταν, στις αρχές του 20ου αιώνα, η Βρετανία π.χ. ή το Βέλγιο πλούτιζαν άκρατα από την εκμετάλλευση των Ινδιών ή των Αφρικανικών αποικιών, είχαν παράλληλα και τον διοικητικό έλεγχο των χωρών αυτών. Μπορούσαν συνεπώς να ελέγξουν απόλυτα την οικονομία των κρατών αυτών και να μην επιτρέψουν την οικονομική τους ενδυνάμωση. Στις συνθήκες όμως των δεκαετιών του ΄80 και του ΄90, κάτι τέτοιο απλώς δεν υπήρχε στο τραπέζι ως επιλογή.
    6. Η Ευρωπαϊκή οικονομία όμως, αψηφώντας κάθε μορφής μακροπρόθεσμο στρατηγικό σχεδιασμό, επέλεξε να μεταφέρει (ως outsourcing) σχεδόν το σύνολο της βιομηχανικής της παραγωγής σε τρίτες χώρες, κυρίως της Ασίας (Κίνα, Ταϊβάν)¨, αποκλειστικά και μόνο για λόγους οικονομικού κέρδους.
    7. Ήταν πολύ φυσικό βέβαια, ένα ποτήρι π.χ. να παράγεται στο ένα δέκατο του κόστους στην Κίνα, όπου ο μέσος εργάτης αμοίβονταν  20 ή 30 φορές λιγότερο από τον αντίστοιχο Ευρωπαίο.Η στρατηγική αυτή, όπως είναι ευνόητο, εξασφάλισε μεγάλα (πρόσκαιρα) κέρδη στις οικονομίες της Δυτικής Ευρώπης. Τα κέρδη αυτά όμως εξανεμίστηκαν, κυριολεκτικά, στο όνομα της πολυτελούς διαβίωσης και της καλοπέρασης που βιώσαμε σε όλα τα Δυτικά κράτη από τις αρχές της δεκαετίας του ’90 έως και το 2008, όταν ξεκίνησε η περίφημη «κρίση».
    8. Αντίθετα, η έντονη αυτή ζήτηση για βιομηχανική παραγωγή που τους ήλθε ουρανοκατέβατη, βοήθησε τα Ασιατικά κράτη να δυναμώσουν οικονομικά σε απίστευτο βαθμό. Αυτό συνέβη γιατί οι οικονομίες τους συνεχίζουν να είναι κεντρικά ελεγχόμενες, με ελάχιστα «ψήγματα» δυτικού καπιταλισμού να μοιράζονται στην κοινωνία με το σταγονόμετρο. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι, για κάθε π.χ. τηλέφωνο που κατασκεύαζε η ΝΟΚΙΑ στην Κίνα και πλήρωνε δέκα ευρώ, τα εννιά ευρώ πήγαιναν στην κρατική και ιδιωτική αποταμίευση και ένα μόνο ευρώ πήγαινε για κατανάλωση στην εσωτερική αγορά της Κίνας.
    9. Την ίδια στιγμή, το  χρηματοπιστωτικό σύστημα της κάθε Ευρωπαϊκής χώρας έπαιρνε από τις Κινέζικες τράπεζες και τα Ασιατικά funds δανεισμό, ώστε να μπορέσει να χρηματοδοτήσει την καταναλωτική μανία του κάθε Ευρωπαίου πολίτη που ήθελε να αγοράσει το τελευταίο μοντέλο της ΝΟΚΙΑ για 200 ευρώ!
    10. Συνέβη λοιπόν, απλοποιημένα,  το εξής καταστροφικό παράδοξο: ζητούσαμε, ως Ευρώπη, από τους Κινέζους  να φτιάχνουν συνέχεια πράγματα για εμάς, και στην συνέχεια οι ίδιοι οι Κινέζοι μας δάνειζαν λεφτά για να μπορέσουμε εμείς να αγοράσουμε από αυτούς τα πράγματα που μας έφτιαχναν!
    11. Και για όποιους τυχόν αναρωτιούνται, αυτό δεν συνέβη μόνο στην Ευρώπη. Το μεγαλύτερο σήμερα πρόβλημα παγκοσμίως είναι η αντίστοιχη κόντρα ΗΠΑ – Κίνας, με τους Κινέζους να «εκβιάζουν» με όπλο το εξωτερικό χρέος των ΗΠΑ που ανέρχεται σε 16 τρις(!!) δολάρια και την Αμερική να προσπαθεί να «κόψει» την πρόσβαση της Κίνας στις πηγές ενέργειας (λέγε με πετρέλαιο). Αυτό όμως είναι μία άλλη, ξεχωριστή ιστορία με πολύ (δυστυχώς)  μέλλον.
    12. Τα αποτελέσματα όλων των παραπάνω τα ζούμε καθημερινά τα τελευταία τέσσερα χρόνια, με αφορμή την περίφημη παγκόσμια χρηματοοικονομική κρίση. Με το που ξεκίνησε η κατάρρευση του δυτικού τραπεζικού συστήματος (με την ιστορία της Lehmann Brothers), αρκετές Ευρωπαϊκές χώρες χαμηλής παραγωγικότητας (και πρώτη ανάμεσα τους η χώρα μας), ήλθαν ξαφνικά αντιμέτωπες με το πολύ απλό δίλημμα: ή επιστρέφετε τα χρήματα που χρωστάτε, ή χρεοκοπείτε.
    13. Φυσικά κάτι τέτοιο δεν θα απαιτούσαν ποτέ οι δανειστές από μία χώρα που η ετήσια πρωτογενής της παραγωγή ξεπερνά ή τουλάχιστο ισούται με τις ετήσιες καταναλωτικές της ανάγκες. Μια τέτοια χώρα, που μπορεί να επιβιώσει βασιζόμενη αποκλειστικά στις δικές της δυνάμεις, δεν έχει να φοβηθεί κανέναν εκβιασμό. Εμείς όμως, που ο πλούτος που καταναλώναμε ως κοινωνία όλα αυτά τα χρόνια ξεπερνούσε δύο και τρεις φορές τον πλούτο που δημιουργούσαμε, ήμασταν από τα πρώτα κράτη που βρέθηκαν αντιμέτωπα με το τραγικό αυτό δίλημμα.
    14. Και την κρίσιμη εκείνη στιγμή (2009), αντί να μπορέσουμε δια της διπλωματικής και της πολιτικής οδού να διασφαλίσουμε τα συμφέροντα μας και να επιτύχουμε μία επωφελή συμφωνία με τους δανειστές μας, συναινέσαμε σε μία καταστροφική οικονομική συμφωνία η οποία, εάν κάτι δεν αλλάξει σύντομα, οδηγεί μαθηματικά την ελληνική κοινωνία σε ένα μοντέλο μελλοντικής ανάπτυξης «Ινδικού» τύπου.

Για αυτά όμως θα μιλήσουμε στο δεύτερο κομμάτι του άρθρου.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s